हे मंदिर थिरुवारुर मधील थिरुवारुर ईस्ट स्ट्रीट वर स्थित आहे. तंजावूर पासून ७० किलोमीटर्स, कुंभकोणमपासून ४२ किलोमीटर्स, नागपट्टीनंपासून २६ किलोमीटर्स आणि कारैक्कलपासून ४१ किलोमीटर्सवर आहे. ह्या मंदिराला थूवैनायनार मंदिर / दुर्वासर मंदिर असं पण म्हणतात. ह्या स्थळाला अरुरपरवैयुन मंडळी असं नाव आहे. शैव संत सुंदरर आणि वल्लाळर ह्यांनी स्तुती केलेल्या मंदिरांपैकी हे एक मंदिर आहे.
हे मंदिर कावेरी नदीच्या दक्षिण काठावर आहे. ७व्या शतकाच्याही आधीपासून हे मंदिर अस्तित्वात असावं. चोळा राजांनी ह्या मंदिराची पुनर्बांधणी केली आणि नायक राजांनी जीर्णोद्धार केला. इथल्या शिलालेखांमध्ये विविध राजांनी मंदिरासाठी केलेल्या कामांचे उल्लेख आहेत. स्थळ पुराणानुसार हे मंदिर समुद्राच्या खाली वाळूचे मंदिर होते.
मूलवर: श्री थूवैनाथर, श्री थूवैनायनार, श्री परवायुल मंडळेश्वरर
देवी: श्री मृदपाद नायकी, श्री पंजीं मेन्नदयाळ, श्री अल्लीअनगोथै
उत्सव मूर्ती: श्री शक्ती वागेश्वरर
पवित्र तीर्थ: आकाश तीर्थ
पवित्र वृक्ष: फणस (जॅकफ्रुट)
पुराणिक नाव: थिरु अरुरपरवैयुन मंडळी
वर्तमान नाव: थूवैनायनार कोविल
क्षेत्र पुराण:
१. स्थळ पुराणानुसार शैव संत सुंदरर ह्यांनी त्यांच्या दुसऱ्या पत्नीला आश्वासन दिले होते कि ते तिच्यापासून कधी दूर जाणार नाहीत. त्यांना एकदा आपली पहिली पत्नी परवै नाचियार हिला भेटण्याची इच्छा झाली म्हणून त्यांनी थिरुवारुरला प्रस्थान केले. त्यांनी दुसऱ्या पत्नीला दिलेलं आश्वासन मोडल्यामुळे शिक्षास्वरूप त्यांना आपली दृष्टी गमवावी लागली. दृष्टी गमावलेल्या अवस्थेत ती परत मिळविण्याच्या इच्छेने त्यांनी शिव स्थळांना भेट देण्यास सुरुवात केली. कांचीपुरम येथे श्री एकांबरेश्वरर ह्यांच्या कृपेने त्यांच्या डाव्या डोळ्याची दृष्टी पूर्ववत झाली. थिरुवारुरला पोचल्यावर त्यांनी भगवान शिवांकडे त्यांच्या उजव्या डोळ्याची दृष्टी पूर्ववत करण्याची प्रार्थना केली. भगवान शिवांनी त्यांना ह्या मंदिरातील तीर्थामध्ये स्नान करून त्यांची पूजा करण्याचा सल्ला दिला. त्याप्रमाणे स्नान करून पूजा केल्यानंतर सुंदरर ह्यांच्या उजव्या डोळ्याची पण दृष्टी पूर्ववत झाली. इथे अभिषेक जेव्हा होतो तेव्हा शिव लिंगावरील डोळ्याचे चिन्ह ह्या घटनेचे प्रतिक दर्शवते.
२. स्थळ पुराणानुसार पूर्वी हे समुद्राखाली वाळूचे मंदिर होते. प्रलय समयी देव आणि ऋषींनी भगवान शिवांकडे आसरा मागितला. भगवान शिवांनी दुर्वास ऋषींना सूचित केले कि ह्या मंदिराच्या आग्नेय दिशेला तीर्थ निर्माण करून भगवान शिवांची आराधना केली तर प्रलय ओसरून सगळ्यांचे जीव वाचतील. दुर्वास ऋषींच्या नेतृत्वाखाली सर्व देवांनी आणि ऋषींनी भगवान शिवांची आज्ञा पाळली. त्यांनी तीर्थ निर्माण करून भगवान शिवांची आराधना केली. ह्या आराधनेला प्रतिसाद देऊन भगवान शिवांनी समुद्राचा प्रकोप थांबविला आणि सगळ्यांचे जीव वाचले. इथे दुर्वास ऋषींनी भगवान शिवांची आराधना केली म्हणून दुर्वास ऋषींना दुर्वास नायनार असे नाव प्राप्त झाले.
ह्या ठिकाणी ज्यांनी उपासना केली त्यांची नावे:
श्री इंद्रदेव, दुर्वास ऋषी, शैव संत सुंदरर आणि इतर देव.
वैशिष्ट्ये:
१. असा समज आहे कि पूर्वी हे मंदिर समुद्राखाली वाळूचे मंदिर होते.
२. स्थळ पुराणामध्ये असा उल्लेख आहे कि ह्या मंदिरातल्या सर्व मूर्ती स्वर्गीय स्थपती विश्वकर्मा ह्याने घडविल्या.
३. इथे अभिषेकाच्या वेळेस शिव लिंगावर डोळ्याची चिन्हे दिसतात.
४. आग्नेय दिशेला मंदिराचे तीर्थ आहे.
५. इथे श्री शनीश्वरर त्यांच्या देवालयामध्ये दक्षिणाभिमुख आहेत. त्यांना इथे श्री अनुग्रह शनीश्वरर असे संबोधले जाते.
मंदिराबद्दल माहिती:
मुख्य मंदिरामध्ये गर्भगृह, अंतराळा आणि मंडप आहेत. मंदिर रथांच्या जवळ किळविधी वर आहे. हे मंदिर पूर्वाभिमुख असून त्याला तीन स्तरांचं राजगोपुर आहे. हे राजगोपुर सध्या जीर्ण अवस्थेत आहे. राजगोपुराच्या समोर नंदी आणि बलीपीठ आहेत.
मूलवर शिव लिंग चौकोनी चौथऱ्यावर (आवूडयार) आहे. शैव संत सुंदरर ह्यांची इथे उजव्या डोळ्याची दृष्टी पूर्ववत झाली. शिव लिंगावर जेव्हा अभिषेक केला जातो त्यावेळी जे डोळ्याचं चिन्ह शिव लिंगावर दिसतं ते ही घटना दर्शवतं.
कोष्ठ मूर्ती: श्री विनायक, श्री दक्षिणामूर्ती, श्री लिंगोद्भवर, श्री ब्रह्मा आणि श्री दुर्गा देवी.
श्री अंबिका देवींचे स्वतंत्र दक्षिणाभिमुखी देवालय राजगोपुरानंतर लगेचच आहे.
प्रकारामधल्या मूर्ती आणि देवालये: श्री आंजनेय, श्री विनायक, श्री वल्ली आणि दैवानै ह्यांच्या समवेत श्री सुब्रह्मण्य, श्री शनीश्वरर, श्री चंडिकेश्वरर.
मंदिराचे तीर्थ वास्तूशास्त्राच्या नियमांप्रमाणे मंदिराच्या आग्नेय दिशेला आहे.
श्री शनीश्वरर दक्षिणाभिमुख आहेत आणि ते श्री अनुग्रह शनीश्वरर ह्या रूपांत आपल्या भक्तांवर कृपावर्षाव करतात. श्री विनायकांना श्री सिद्धीविनायक असे संबोधले जाते.
प्रार्थना:
१. गेलेली दृष्टी परत मिळविण्यासाठी आणि दृष्टीमधले दोष दूर करण्यासाठी भाविक जन इथे रविवारी तीर्थामध्ये स्नान करून लाल फुलांनी भगवान शिवांची आराधना करतात.
२. ज्यांच्या प्रार्थनां सफल झाल्या आहेत असे भाविक जन इथे कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी दुधाचा अभिषेक तसेच अन्नदान करतात.
पूजा:
नियमित पूजा तसेच प्रदोष पूजा.
मंदिरात साजरे होणारे सण:
ऎप्पासी (ऑक्टोबर-नोव्हेंबर): अन्नाभिषेक
मारगळी (डिसेंबर-जानेवारी): थिरुवथीरै
मासी (फेब्रुवारी-मार्च): महाशिवरात्री
मंदिराच्या वेळा: सकाळी ६ ते ११, संध्याकाळी ५ ते ८
मंदिराचा पत्ता:
श्री थूवैनाथर मंदिर,
थिरुवारुर इस्ट स्ट्रीट,
जिल्हा थिरुवारुर,
तामिळनाडू ६१०००२
दूरध्वनी: +९१-४३६६२४०६४६
No comments:
Post a Comment