Shri Shivagurunathswami / Shri Shivapuranathar / Shri Brahmapoorishwarar Temple at Shivapuram

This Shiva temple is situated at Shivapuram which is about 7 km from Kumbhakonam on Kumbhakonam-Sakkottai-Thiruvarur route, at a distance of about 38 kms from Thiruvarur and 4 kms from Thirunageshwaram. This is one of the Padal Pethra Sthalam on the southern bank of Kaveri revered by the Shaiva Saints Sambandhar, Sundarar and Manikavasagar. Hence, this temple must have existed even before 7th century. It is believed that this temple is about 2000 years old, constructed by the Chola kings. Extensions were done by Nayaks and Nattu Kottai Chettiyaar and maintained by them. Saint Arunagirinathar has sung hymns in praise of Lord Muruga in this temple.

In olden days this place was considered as fully covered by Shiva Lingas, so the devotees could not walk to the temple. They used to come rolling on the ground which is known as Anga Pradakshina in Tamil. 

Moolavar: Shri Shivagurunathar, Shri Shivapuranathar, Shri Bramhapoorishwarar, Shri Shivapureeshwarar
Devi: Shri Aayambal, Shri Singaravalli, Shri Periyanayaki,
Sacred Theertha: Chandra Theertha, Surya Theertha, Sundar Theertha
Sacred Vruksha: Sonchafa in Marathi / Shenbagam in Tamil
Puranik Name: Kuberapuram, Bhukailash, Shenbagaranya
Present Name: Shivapuram

Kshetra Puran: 

1. As per the Sthala Purana, during a pralay Lord Mahavishnu took Varah avatar (in the form of a Shweta Varaha) and held the earth on his head. After rescuing the earth he prayed Lord Shiva at this place for getting back to his original form. Lord Shiva restored him to his original form at this place. We come across this incident in the form of a sculpture on the wall of the sanctum near Lord Dakshinamoorti’s shrine. This incidence finds mention in the hymns sung by Shaiva Saint Sambandhar and Appar. 

2. According to the Puran, once Ravana visited this temple without taking bath and without performing other religious procedures. He was stopped by Nandi for entering. Without knowing the facts, Kubera came to help Ravana and asked Nandi to step aside. Nandi cursed Kubera to be born on earth as a greedy king. Kubera took birth in a royal family and became a Chieftain who was very greedy. He used to visit this temple regularly and worship Lord Shiva. One day he saw a copper plate on the corridor with the following inscription "On a Shivaratri day in the Tamil month Maasi (which also happens to be a Monday and Pradosham day) if someone performs abhishek of Lord Shiva with the blood of a male child, he will become enormously rich". The king convinced a poor couple to part with their male child by offering wealth. He started the pooja in the temple along with a male child and his parents. Just when he was about to slit the throat of the child, the child clung to the parents and started praying to Goddess Parvati. Goddess Parvati requested Lord Shiva to save that child. She was told by Lord Shiva, that this was a ploy to relieve Kubera from Nandi’s curse. He further stated that the child was none other than Lord Agni and the parents were Lord Indra and Goddess Indrani. Lord Shiva appeared and saved the child. Kubera realized the depth of his greed and sin he was about to commit. He asked for forgiveness and was relieved of the curse. To signify this incident, we find a small crack and the drop of blood on the Shiva Linga. Hence this place got the name Kuberpuree or Kuberpuram. 

3. Lord Bramha worshiped Lord Shiva at this place before starting the creation. Hence Lord Shiva is worshiped as Lord Bramhapoorishwarar.

4. When Shaiva Saint Sambandhar came to this place, he could feel the presence of Shiva Linga everywhere buried in the ground. As he did not wish to put his feet on the sacred ground and the Shiva Linga, he and his followers did Anga Pradakshina (rolling on the ground) and reached the temple. He prayed to Lord Shiva and rendered a hymn from outside the temple. The place from where he rendered the hymn is known as Swamigalthurai.

Those who worshiped at this place: Lord Mahavishnu, Lord Kuber, Shaiva Saint Appar, Raavan, Shaiva Saint Pattinathar, Shaiva Saint Sambandhar, Shaiva Saint Arungirinathar, Lord Agni, Lord Indra and Goddess Indrani

Salient Features: 

1. The Shiva Linga appears very majestic. 

2. Lord Dakshinamoorti’s idol is unique as we find reliefs of Varaha, Rahu and Sanakadi Rishi near his feet. 

3. This is the only Shiva temple where devotees perform Anga Pradakshina. 

4. This is the only temple where Guru is seen with Varaha and Rahu. 

5. Lord Bramha’s shrine is in front of Nandi. 

6. Sun’s rays fall on the Shiva Linga on the morning of 4th, 5th and 6th day in the Tamil month of Chittirai. 

7. On the ceiling of the front mandap of Goddess Parvati’s shrine, 12 zodiac signs are sculptured.

8. Devotees believe, praying under one’s zodiac sign, their prayers will be fulfilled.

9. Saint Arunagirinathar has sung a sacred hymn on Lord Muruga of this temple.

10. Lord Shanmukha’s idol is unique.

11. There is a sculpture which depicts the Sthala Purana where Varaha worships Shiva Linga with flowers.

12. Lord Bhairav’s idol is unique. His mount - the dog - is on the left side facing Lord Bhairava. Its left ear is lifted up as if he is hearing the prayers of the devotees.

About the temple: 

This is an east facing temple with a 5 tier Rajagopuram. The temple covers about 1.5 acres. There is another 3 tiered Rajagopuram after the main Rajagopuram. In between these 2 gopurams we come across Balipeeth and Nandi mandap. There is no Dhwajastambha in this temple. The Shiva Linga is a Swayambhoo Linga. 

Koshtha Moortis: Lord Nardana Vinayaka, Lord Dakshinamoorti, Lord Lingothbhavar, Lord Bhairava, Goddess Durga.

It is believed that there are Shiva Lingas buried under this temple which were worshiped by Shaiva Saint Sambandhar. There are Sanakadi rishis on either side of Lord Dakshinamoorti. Below his idol, we find a Varaha and a Snake presumed to be representing Lord Vishnu and Rahu. 

Goddess Ambika is in a south facing shrine. In the mandap in front of her shrine the 12 zodiac signs are carved on the ceiling. There is a sculpture depicting Varaha worshiping Lord Shiva with flowers. In the outer parikrama, in front of Nandi, there is a south facing shrine where Lord Bhairava is housed. His mount, the dog, is on his left with his head facing the Lord, and its left ear is erect as if he is listening attentively. 

Lord Agni, Lord Indra, Goddess Indrani and Lord Kuber are in a line in the form of a Linga. The idols of Sambandhar and his wife Paravai Nachiyar are in the parikrama. No Navagraha is in this temple as the custom of installing Navagraha came during the period of Pallavas. Besides these, we come across the shrines of Lord Ganesha, Lord Subramanya with his consorts, Goddess Gajalaxmi, Lord Baal Murugan, 2 shrines of Lord Bhairava, 2 shrines of Lord Chandra, Lord Surya, Lord Shanishwarar, Lord Chandikeshwarar and Lord Mahavishnu. We also come across 3 Lingas namely Theyu Linga, Vaayu Linga and Prithvi linga. The original procession idol of Lord Nataraja is believed to be very beautiful. It was smuggled to a foreign country and was retrieved after a legal battle. Now it is kept in a safe vault at Shri Kapaleeshwarar temple at Mylapore. 

We observe that the idol of Lord Shanmukha has one face and four hands which is unique.

Prayers: 

1. Devotees worship for the welfare of their children by lighting 21 lamps with ghee. 

2. By worshiping Lord Dakshinamoorti, devotees believe that they can get rid of Sarpadosha. Hence this is a parihaar sthala for Naagdosha (Sarpadosha). 

3. Devotees worship here for success in legal battles and removal of fear of enemies. They garland Lord Shiva with Vadamala and offer curd rice, sweet balls of ground nuts as naivedya. 

4. Devotees believe that worshiping Lord Kubera at this temple during Kuber Pooja in Diwali, brings prosperity. 

5. Devotees pray to Goddess Parvati for 11 Fridays for getting child boon by performing abhishek and fasting.

6. Devotees perform Anga Pradakshina for relief from illness. 

Poojas: 

Poojas are performed 4 times in a day. Pradosh pooja on Pradosh days, Kuber pooja during Diwali, special pooja on Tamil and English new year days.

Festivals:

Chitrai (April-May): Ten days of Bramhotsav
Aani (June-July): Thirumanjanam
Aadi (July-August): Aadi Puram (Pooja on Poorva Phalguni nakshatra day)
Aavani (August-September): Shri Ganesh Chaturthi
Purattassi (September-October): Navaratri
Aipassi (October-November): Aannabhishek and Skandha Shashthi
Karthigai (November-December): Thirukarthigai Deepam
Margazhi (December-January): Thiruvathirai
Maasi (February-March): Shivaratri
Thai (January-February): Pongal
Panguni (March-April): Uthiram (Pooja on Uttara Phalguni nakshatra day)

Timings:  7 am to 12 noon,  4 pm to 8.30 pm

Address: 

Shri Shivagurunathar Temple,
at Post Shivapuram,
Taluka Kumbakonam,
Tamil Nadu 612401

Priest: Shri Baalshastri Gurukkal and Shri Saisathish

Phone:  +91-9865306849; +91-9698460984; +91-8973621938

Courtesy: Various websites and blogs

अळगापुथ्थुर येथील श्री पडीकासूनाथर स्वामी मंदिर

हे अळगापुथ्थुर येथील मंदिर कुंभकोणम - नाचियार मार्गावर कुंभकोणम पासून ८ किलोमीटर्सवर आहे. हे पाडळ पेथ्र स्थळ कावेरी नदीच्या दक्षिण काठावर आहे. शैव संत संबंधर, अप्पर आणि सुंदरर ह्यांनी ह्या मंदिराची स्तुती गायली आहे. हे काही थोड्या मंदिरांपैकी एक आहे जिथे ह्या तीनही शैव संतांनी स्तुती गायली आहे. कावेरी नदीची उपनदी असलेल्या अरिसलारू नदीच्या दक्षिण काठावर हे मंदिर आहे. चोळा साम्राज्याच्या कोचेंगट ह्या राजाने बांधलेल्या माड कोविल मंदिरांपैकी हे एक मंदिर आहे. हे मंदिर ३ऱ्या शतकापासून अस्तित्वात असावं असा समज आहे. सध्याचे जे दगडी बांधकाम आहे ते ९व्या शतकामध्ये एका चोळा राजाने केले असा समज आहे. ह्या मंदिरामध्ये सात शिलालेख आहेत ज्यामध्ये चोळा, पांड्या आणि विजयनगर साम्राज्याच्या राजांनी मंदिरासाठी केलेल्या कामांचे उल्लेख आहेत. 

मूलवर: श्री पडीकासूनाथर, श्री स्वर्णपुरीश्वरर, श्री कुबेरलिंगेश्वरर
देवी: श्री सौंदर्यनायकी, श्री अळगाम्बिकाई
उत्सव मूर्ती: श्री सोमस्कंदर
पवित्र तीर्थ: अमृतपुष्करिणी, अरिसलारू
पवित्र वृक्ष: बिल्व
आगम / पूजा: शिव आगम
पुराणिक नाव: अरिसीकरैपुथूर, सेरुविळीपुथूर

क्षेत्र पुराण:

१. स्थळ पुराणानुसार इथे शैव भक्त पुगळ थूनै नायनार वस्ती करून होते. ते ह्या मंदिरामध्ये पुरोहित म्हणून काम करत होते. ते रोज नदीतून एका मडक्यातून ताजं आणि थंड पाणी आणून त्या पाण्याने इथल्या शिव लिंगावर अभिषेक करायचे. एकदा ह्या प्रदेशामध्ये दुष्काळ पडला. पण पुगळ थूनै नायनार ह्यांनी त्यांच्या सेवेमध्ये खंड पडू दिला नाही. काही काळाने ते भुकेने अशक्त होऊन त्यांची तब्येत नाजूक झाली. तरीपण ते आपली सेवा करीतच राहिले. एकदा ते अभिषेक करताना बेशुद्ध होऊन पडले आणि त्यांच्या हातातलं मडकं शिव लिंगावर पडून फुटलं. भगवान शिव त्यांच्या स्वप्नांत आले आणि म्हणाले कि त्यांच्या सेवेचा मोबदला म्हणून ते रोज एक सोन्याची मुद्रा ठेवतील. ह्या मुद्रेचा वापर करून त्यांनी स्वतःचं आणि गावाचं दुष्काळामध्ये पोषण करावं असं पण सांगितलं. म्हणून इथे भगवान शिवांना श्री पडीकासूनाथर (तामिळ मध्ये पडी म्हणजे भत्ता किंवा पायरी आणि कासू म्हणजे मुद्रा) असं संबोधलं जातं. त्या दिवसानंतर भगवान शिव पुगळ थूनै नायनार ह्यांच्यासाठी रोज शिव लिंगाच्या पायथ्याशी एक मुद्रा ठेवत होते. पुगळ थूनै नायनार ह्यांनी आयुष्याच्या शेवटपर्यंत सेवा केली. भगवान शिवांनी त्यांना ६३ नायनमारांमध्ये समाविष्ट केलं.

२. आम्ही एका आधीच्या ब्लॉगमध्ये उल्लेख केला होता की श्री ब्रह्मदेव प्रणव मंत्राचा अर्थ समजावू शकले नाहीत म्हणून श्री मुरुगन ह्यांनी त्यांना शिक्षा दिली. पण भगवान शिवांच्या मते ही श्री मुरुगन ह्यांची चूक होती म्हणून त्यांनी श्री मुरुगन ह्यांना शाप दिला. त्या शापाचे विमोचन करण्यासाठी श्री मुरुगन इथे आले आणि त्यांनी तपश्चर्या केली. भगवान शिवांनी श्री मुरुगन ह्यांना समजावले की एखाद्याची चूक दाखवणे हे उचित आहे पण त्या चूक करणाऱ्याला शिक्षा देणे हे मात्र पाप आहे.

३. पुराणानुसार एकदा स्वर्गलोकामध्ये असुर देवांवर अत्याचार करत होते. ह्या त्रासापासून रक्षा करण्यासाठी देव भगवान शिवांकडे गेले. भगवान शिवांनी श्री मुरुगन ह्यांना असुरांचा संहार करण्याची आज्ञा केली. जेव्हां श्री मुरुगन असुरांवर आक्रमण करण्याची तयारी करत होते त्यावेळी सर्व देवांनी त्यांना आपापली शस्त्रे प्रदान केली. भगवान विष्णूंनी त्यांना शंख आणि चक्र प्रदान केलं. ही शस्त्रे वापरून श्री मुरुगन ह्यांनी असुरांचा संहार केला. म्हणून इथे श्री मुरुगन ह्यांच्या हातामध्ये शंख आणि चक्र दिसतात.

ह्या ठिकाणी ज्यांनी उपासना केली त्यांची नावे:

श्री मुरुगन, आनंद मुनी, उन्मैयन नन्द ऋषि, पुगळ थूनै नायनार, शैव संत संबंधर, अप्पर आणि सुंदरर.

वैशिष्ट्ये:

१. पुगळ थूनै नायनार ह्यांचे हे जन्मस्थान आहे.

२. शैव संत संबंधर, अप्पर आणि सुंदरर ह्या तिघांनीही इथे स्तोत्रे गायली आहेत. म्हणून ह्या स्थळाला मूवर पाडळ पेथ्र स्थळ असं म्हणतात.

३. ह्या स्थळाला अरसलकरैपुथूर असे नाव आहे. म्हणजे अरिसिलारू ह्या नदीच्या काठावरील मंदिर.

४.  इथल्या नवग्रहांच्या देवालयामध्ये सूर्य आणि चंद्राची स्थाने अलौकिक आहेत. 

५. ह्या मंदिरामध्ये नवग्रहांना वायुरूपामध्ये पूजिले जाते.

६. श्री मुरुगन ह्यांची मूर्ती अलौकिक आहे.

७. श्री महालक्ष्मींची मूर्ती श्री मुरुगन ह्यांच्या जवळ आहे. ही रचना अलौकिक आहे.

मंदिराबद्दल माहिती:

हे मंदिर पश्चिमाभिमुख असून ह्याला तीन स्तरांचं राजगोपुर आहे आणि एक परिक्रमा आहे. राजगोपुराच्या आजूबाजूला सूर्य आणि चंद्र ह्यांची छोटी देवालये आहेत. बाहेरील परिक्रमेमध्ये नवीन बांधलेल्या मंडपामध्ये ध्वजस्तंभ, बलीपीठ आणि नंदी गाभाऱ्याकडे मुख करून आहेत. ध्वजस्तंभाच्या खाली श्री ध्वजस्तंभ विनायक ह्यांची मूर्ती आहे. गाभाऱ्यामध्ये गाभारा, अर्धमंडप आणि महामंडप आहेत. येथील शिव लिंग स्वयंभू आहे. शिव लिंग उंच आहे आणि एका मोठ्या पिठावर आहे (अवूदयार). गाभारा शिव लिंगाच्या आकाराचा आहे. गाभाऱ्यावर तीन स्तरांचं विमान आहे. 

कोष्ठ मूर्ती: श्री नर्दन विनायक, श्री दक्षिणामूर्ती, श्री लिंगोद्भवर, श्री ब्रह्म आणि श्री दुर्गादेवी

श्री चंडिकेश्वरांचे देवालय त्यांच्या नेहमीच्या स्थानी आहे. श्री अंबिकादेवींचे दक्षिणाभिमुखी देवालय महामंडपामध्ये आहे. महामंडपामध्ये पुढील मूर्ती आहेत - शैव संत नालवर, पुगळ थूनै नायनार आणि त्यांच्या पत्नी लक्ष्मी, नायनार सुंदरर आणि त्यांच्या पत्नी परैवैनाचियार. अर्धमंडपामध्ये श्री पार्वती देवी आणि भगवान शिवांचे ऋषभारूढ शिल्प आहे. ह्या शिल्पामधल्या भगवान शिवांना श्री ऋषभेश्वरर असे संबोधले जाते. श्री मुरुगन ह्यांच्या देवळामध्ये त्यांना श्री कल्याणसुंदर षण्मुख असे संबोधले जाते. श्री सुब्रमण्यम त्यांच्या पत्नींसमवेत मोरावर बसले आहेत. त्यांना १२ हात आहेत. त्यातील दोन हातांमध्ये श्री विष्णूंसारखे शंख आणि चक्र आहेत आणि बाकीच्या हातांमध्ये विविध शस्त्रे आहेत. मूर्ती अलौकिक आहे. इतर मंदिरांमध्ये अशी मूर्ती दिसत नाही. श्री सुब्रमण्यम ह्यांच्या मागे धातूची कमान (प्रभावळ) आहे जिचा आकार तामिळ ओम (ௐ) सारखा आहे. ह्या देवालयाच्या बाजूला श्री महालक्ष्मींचे देवालय आहे. श्री विनायकांचे स्वतंत्र देवालय आहे ज्यामध्ये त्यांचे नाव श्री स्वर्ण विनायक असे आहे. बाकीच्या देवालयाचे दर्शन घेण्याआधी ह्या मूर्तीचे दर्शन घेतले जाते. इथे नवग्रहांचे देवालय आहे ज्यामध्ये सूर्य आणि चंद्र एकमेकांकडे मुख करून आहेत. ह्या देवालयाच्या बाजूला नऊ खड्डे आहेत. असा समज आहे की नवग्रह ह्या खड्डयांमध्ये वायुरूपांत आहेत. ह्या शिवाय परिक्रमेमध्ये श्री लक्ष्मी, श्री स्वर्णभैरव आणि श्री काळभैरव ह्यांची देवालये आहेत. 

प्रार्थना:

१. भाविक जन इथे भगवान शिवांची पापविमोचनासाठी प्रार्थना करतात.

२. भाविक जन इथे भगवान शिवांना सम गणनेमध्ये मुद्रांचे (नाणी किंवा नोटा) निवेदन करतात. आणि मग ती नाणी किंवा नोटा परत घेऊन जातात ह्या समजुतीने की त्यामुळे त्यांना वैभवप्राप्ती होईल.

३. भाविक जन इथे कीडा आणि इतर प्राण्यांच्या दंशाने निर्माण झालेल्या विषाचे निरसन करण्यासाठी श्री मुरुगन ह्यांना प्रार्थना करतात.

४. भाविकांचा असा समज आहे की इथे प्रार्थना केल्याने त्यांना कुठल्याही समस्येला सामोरं जाण्याची मानसिक शक्ती प्राप्त होते.

५. वैवाहिक समस्यांच्या निवारणासाठी तसेच पितृदोषांचा परिहार करण्यासाठी भाविक इथे श्री मुरुगन ह्यांना अमावास्येच्या दिवशी विशिष्ट तांदळाची खीर (तामिळ मध्ये पालपायसम) नैवेद्य म्हणून अर्पण करून प्रार्थना करतात.

६. ज्यांनी आपल्या पितरांसाठी पितृकर्मे केलेली नाहीत असे भाविक इथे नवग्रह देवालयासमोर असलेल्या खड्डयांमध्ये दिवे लावून सूर्य आणि चंद्र ह्यांची पूजा करतात.

पूजा:

१. आगमानुसार इथे दैनंदिन पूजा केल्या जातात.

२. प्रत्येक सोमवार आणि शुक्रवार इथे पूजा केली जाते. 

३. प्रत्येक पक्षामध्ये प्रदोष पूजा केली जाते. 

४. अमावस्या, पौर्णिमा, संकष्ट चतुर्थी आणि कृत्तिका नक्षत्र दिवशी इथे विशेष पूजा केली जाते. 

मंदिरात साजरे होणारे सण:

आनी (जून-जुलै): थिरुमंजनम
आडी (जुलै-ऑगस्ट): आडी पुरम (पूर्वा फाल्गुनी नक्षत्रावर पूजा)
आवनी (ऑगस्ट-सप्टेंबर): श्री गणेश चतुर्थी, अनुराधा नक्षत्रावर पुगळ थूनै नायनार ह्यांची गुरुपूजा
पूरत्तासी (सप्टेंबर-ऑक्टोबर): नवरात्री
ऎप्पासी (ऑक्टोबर-नोव्हेंबर): अन्नाभिषेक, स्कंद षष्ठी
कार्थिगई (नोव्हेंबर-डिसेंबर): थिरुकार्थिगई दीपम
मारगळी (डिसेंबर-जानेवारी): थिरुवथीरै
थै (जानेवारी-फेब्रुवारी): मकर संक्रांति
मासी (फेब्रुवारी-मार्च): शिवरात्रि, मासीमाघम
पंगूनी (मार्च-एप्रिल): पंगूनी उत्तिरं (उत्तरा फाल्गुनी नक्षत्रावर पूजा)

मंदिराच्या वेळा: सकाळी ८ ते दुपारी १२, दुपारी ४.३० ते ८.३०

मंदिराचा पत्ता: 

श्री पडीकासूनाथर स्वामी मंदिर,
अळगापुथ्थुर,
साक्कोटाई मार्गे,
तालुका कुंभकोणम,
तामिळनाडू ६१२४०१

दूरध्वनी: +९१-४३४२४६६९३९, +९१-९९४३१७८२९४

अस्वीकरण आणि शिष्टाचार (Disclaimer and courtesy):

ह्या लेखांमधली माहिती संकलित करताना विविध आचार्यांचे उपन्यास, दक्षिण भारतातील काही नियतकालिके, तसेच इंटरनेट वरील विविध ब्लॉग्स आणि वेबसाईट्स ह्यांचा आधार घेतला आहे. आपल्याला ह्या लेखांमध्ये काही त्रुटी आढळल्यास आम्हाला जरूर कळवा.

Shri Padikasunathar Swamy Temple at Azhagaputhur

This temple at Azhagaputhur is at a distance of 8 kms on Kumbhakonam - Nachiar route from Kumbhakonam. This is one of the Padal Pethra Sthalam on southern bank of Kaveri revered by Shaiva Saint Sambandhar, Appar and Sundarar. The temple is on the south bank of river Arisalaru which is a tributary of Kaveri. This is one of the Maad-kovils built by Chola King Kochengat Cholan. This is one of the few temples where all the three Shaiva Saints have sung sacred hymns. The temple is believed to be in existence from the third century. The present masonry structure was built by a Chola king in the 9th century. There are seven stone inscriptions dating to Chola, Pandya and Vijayanagar kings which give an account of work done by them. 

Moolavar: Shri Padikasunathar, Shri Swarnapoorishwarar, Shri Kuberlingeshwarar
Devi: Shri Soundaryanayaki, Shri Azhagambigai
Utsav Murti: Shri Somaskandar
Sacred Theertha: Amrutpushkarini, Arisilaru
Sacred Vruksha: Bilva
Agama / Puja: Shiva Agama
Puranik Name: Arisikaraiputhur, Seruviliputhur

Kshetra Puran: 

1. According to the Sthala Purana, Pugazh Thunai Nayanar was a staunch devotee of Lord Shiva and he lived at this place. He worked in this temple as a temple priest. He used to perform abhishek of the Shiva Linga with cool and fresh water which he brought in a pot by fetching from the river. Once there was a great famine in the area but still he continued his duty and worshiped Lord Shiva. After sometime he became weak and fragile due to hunger but still he continued his daily duties. One day he fainted while performing the abhishek and fell down. At that time, the pot of water fell on the Shiva Linga and broke. Lord Shiva appeared before him in dream and stated that he will leave a gold coin in the temple as wages for his labor. He was asked to sustain himself and others in the village using that coin during the famine. Hence Lord Shiva is praised as Lord Padikasunathar (In Tamil, Padi means allowance or step and Kasu means coin). Pugazh Thunai Nayanar found the gold coin daily at the foot of the Shiva linga. He continued his services till the end of his life. Lord Shiva granted him salvation and made him one of the 63 Nayanmars.

2. We have already explained in the earlier blogs, how Lord Muruga punished Lord Bramha for his ignorance about the meaning of Pranav Mantra. Later, Lord Shiva punished Lord Muruga for his misconduct. As an atonement, Lord Muruga worshiped Lord Shiva at a number of places. He came to this place and did penance. Lord Shiva finally explained to Lord Muruga that anyone can point out the mistake but they should not punish the person having committed a sin. 

3. According to the Puran, once the demons were tormenting the Devas in the celestial world. The Devas approached Lord Shiva for relief. Lord Shiva instructed Lord Muruga to destroy the demons. When Lord Muruga was preparing for the war, Devas gave him many weapons. Lord Vishnu gave him Conch and Chakra. With these weapons he destroyed the demons. Hence we find him at this place with weapons – Chakra and Conch.

Those who worshiped at this place: Lord Muruga, Anand Muni, Sage Unmaiyan Nanda, Pugazh Thunai Nayanar, Shaiva Saints Sambandhar, Appar, Sundarar.

Salient Features: 

1. This is the birth place of Pugazh Thunai nayanar.

2. The three Shaiva Saints have sung sacred hymns at this place. Hence this place is revered as Moovar Padal Pethra Sthalam.

3. The place has the name Arisikaraiputhur meaning on the bank of river Arisalaru.

4. We find the unique placement of idols of Surya and Chandra in the Navagraha shrine.

5. In this temple the Navagraha are worshiped in Vaayu roop in the pits.

6. In the shrine of Lord Muruga, the idol is unique.

7. Shrine of Goddess Mahalaxmi is near Lord Muruga’s shrine which is unique.

About the temple:

This is a west facing temple with a three tiered Rajagopuram and single parikrama. Surya, Chandra are in small shrines on the 2 sides of the Rajagopuram. In the outer parikrama, we come across the Lord Dhwajastambha Vinayaka under the Dhwajastambha. Dhwajastambha, Balipeeth and Nandi are facing the sanctum in a newly built mandap. The Sanctum Sanctorum consists of Sanctum, Ardhamandap and Mahamandap. This Shiva Linga is a Swayambhoo Linga. The Shiva Linga is tall and is mounted on a square avudayar. The Sanctum is shaped like a linga. There is a three tiered Vimanam above the sanctum. 

Koshtha Moortis: Lord Nardana Vinayaka, Lord Dakshinamurti, Lord Lingothbhavar, Lord Bramha and Goddess Durga.

The shrine of Lord Chandikeshwarar is in its usual position. The shrine of Goddess Ambika is in the Mahamandap and she is facing the south. Idols of Shaiva Saint Naalvar, Pugazh Thunai Nayanar and his consort Goddess Laxmi, Shaiva Saint Sundarar with consort Paraivainachiyar are in the Mahamandap. In the Ardhamandap there is a sculpture which depicts Goddess Parvati and Lord Shiva mounted on Rishabh. He is praised as Lord Rishabheshwarar. In the shrine of Lord Muruga he is praised as Lord Kalyansundar Shanmukha. Lord Subramanya with his consorts is seated on a peacock. He has 12 hands with a Conch, Chakra (discuss), like Lord Vishnu with other hands holding different weapons. This is very unique, not seen in any other temple. The metal arch behind Lord Subramanya which looks like aura (Prabhaval in Marathi) is in the form of the Tamil letter Om (ௐ). Adjacent to this shrine we come across the shrine of Goddess Mahalaxmi. Lord Vinayaka is in a separate shrine and is known as Lord Swarna Vinayaka. He is worshiped first before proceeding to other shrines. There is a Navagraha shrine in which the Sun and Moon face each other. Opposite to this shrine there are nine small pits. It is believed that there are planets in the form of Vaayu in these pits. Besides this, we also come across shrines of Goddess Laxmi, Lord Swarnabhairav and Lord Kaalbhairava in the parikrama.

Prayers: 

1. Devotees worship Lord Shiva for removal of their sins.

2. Devotees worship Lord Shiva by offering even number of coins or notes. They take back these coins or notes with the belief that this will give them prosperity. 

3. Devotees worship Lord Muruga for removal of poison and toxin due to insect bites, other animal and creature bites.

4. Devotees believe by worshiping at this place, they will get mental strength for facing difficulties.

5. Devotees worship Lord Muruga on New Moon day for removal of marriage obstacles, eradicating pitru dosha by offering a special kind of rice pudding (in Tamil it's known as Paalpayasam) as Naivedya. 

6. Devotees who have not performed the rights for their ancestors, perform special worship for Surya and Chandra in the Navagraha shrine. They light lamps in the pits opposite to the Navagraha shrine. 

Pooja: 

Daily poojas are performed as per Aagamas. Weekly pooja on every Monday and Friday. Pradosh pooja is performed every fortnight. Special poojas are performed during New Moon, Full Moon, Sankashta Chaturthi and Krittika Nakshatra.

Important Festivals: 

Aani (June-July): Thirumanjanam
Aadi (July-August): Aadi Puram (pooja on Poorva Phalguni nakshatra)
Aavani (Aug-Sept): Shri Ganesh Chaturthi
Purattassi (Sept-Oct): Navratri
Aippassi (Oct-Nov): Aannabhishek and Skandha Shashti
Karthigai (Nov-Dec): Thirukarthigai Deepam
Margazhi (Dec-Jan): Thiruvathirai
Maasi (Feb-Mar): Shivaratri
Thai (Jan-Feb): Makar Sankranti
Panguni (Mar-April): Panguni Uttiram (pooja on Uttara Phalguni nakshatra)

There is a special 10 days festival, celebrated on Magha nakshatra day in the month of Maasi, known as Maasi-Magham. 

Gurupooja is performed on Anuradha nakshatra in the month of Aavani for Pugazh Thunai Nayanar.

Timings: 8 am - 12 noon and 4.30 pm to 8.30 pm

Address: 

Shri Padikasunathar Swamy Temple,
at Azhagaputhur,
via Sakkottai,
Taluka Kumbhakonam,
Tamil Nadu 612401

Phone: +91- 4342466939, +91-9943178294

Courtesy: Various websites and blogs

थिरुनारैयुर (नाचियार कोविल) येथील श्री सिद्धनाथेश्वरर / श्री सिद्धेश्वरर

थिरुनारैयुर हे गाव कुंभकोणम-नाचियार कोविल मार्गावर कुंभकोणम पासून ९ किलोमीटर्सवर आहे. नाचियार कोविल ह्या गावाच्या बाहेरील भागात (outskirts) हे गाव आहे. हे पाडळ पेथ्र स्थळ कावेरी नदीच्या दक्षिण काठावर आणि कावेरी नदीची उपनदी असलेल्या अरिसिलारूच्या दक्षिण काठावर आहे. शैव संत संबंधर ह्यांनी ह्या मंदिराची स्तुती गायली आहे. म्हणून हे मंदिर ७व्या शतकाच्याही आधीपासून अस्तित्वात असावं. चोळा राजांनी ह्या मंदिराची दगडी बांधकाम करून पुनर्निर्मिती केली. ह्या मंदिराचे अतिरिक्त काम नायक आणि मराठा राजांनी केले.

मूलवर: श्री सिद्धनाथेश्वरर, श्री वेदेश्वरर, श्री रामनाथस्वामी
देवी: श्री पर्वधवधीनी, श्री सौन्दर्यनायकी, अळगअम्माई (सुंदर अंबिका)
पवित्र तीर्थ: शूल तीर्थ, जटा तीर्थ, सिद्धामृत तीर्थ, काडीक तीर्थ
आगम / पूजा: शिव आगम
पवित्र वृक्ष: पारिजात वृक्ष
पुराणिक नावे: सिद्धेश्वरम, सुगंधवनम, नरपूरम, कुबेरपुरम, ब्रह्मपुरम
उत्सव मूर्ती: सोमस्कंद मूर्ती
वर्तमान नाव: थिरुनारैयुर

क्षेत्र पुराण:

१. स्थळ पुराणानुसार मेधावी महर्षींना श्री महालक्ष्मी देवींनी त्यांची कन्या म्हणून जन्म घ्यावा अशी इच्छा झाली. ह्यासाठी त्यांनी इथल्या क्षेत्र तीर्थाच्या काठावर पारिजात वृक्षाच्या खाली भगवान शिवांची कृपा मिळविण्यासाठी तपश्चर्या केली. त्यांच्या तपश्चर्येवर प्रसन्न होऊन भगवान शिवांनी भगवान विष्णूंना श्री महालक्ष्मींना मेधावी महर्षींची कन्या म्हणून जन्म घेण्याची परवानगी देण्याची विनंती केली. भगवान विष्णूंनी हि विनंती मान्य केली. पंगूनी ह्या तामिळ महिन्याच्या (मराठी मध्ये फाल्गुन) उत्तरा नक्षत्र दिवशी श्री महालक्ष्मी देवी पवित्र तीर्थामध्ये एका कमळावर प्रगट झाल्या. मेधावी महर्षींनी त्यांचे नाव वंजुळा देवी असे ठेवले. वंजुळा देवी हे तामिळ मध्ये श्री महालक्ष्मींचे नाव आहे. मेधावी महर्षींनी वंजुळा देवींचा विवाह भगवान विष्णूंबरोबर केला. मेधावी महर्षींना दर्शन दिल्यानंतर भगवान शिव भक्तांसाठी इथेच राहिले. श्री महालक्ष्मींना इथे श्री महालक्ष्मी मळीअलै (बाळाचे गोड बोल) असं संबोधलं जातं. ह्या मूर्तीला नेहमी कुमारिकेचा पोषाख परिधान केला जातो. असा समज आहे की विवाहानंतर श्री महालक्ष्मींना इथून जवळ असलेल्या नाचियार कोविल ह्या भगवान विष्णूंच्या मंदिरात पाठवले गेले. दक्षिण भारतातील प्रथेनुसार दरवर्षी दिवाळी आणि पोंगल ह्या सणांच्या दिवशी भगवान विष्णूंच्या मंदिराला साडी, मिठाई अशा भेटवस्तू पाठवल्या जातात. दुसऱ्या दिवशी म्हणजेच वैकुंठ एकादशी दिवशी श्री पार्वती देवी आणि भगवान शिव ह्यांच्या मूर्ती श्री महालक्ष्मींना भेटविण्यासाठी भगवान विष्णूंच्या मंदिरात नेल्या जातात.

२. गोरखसिद्ध हे १८ सिद्धांपैकी एक होते. क्षेत्र पुराणानुसार देवांनी त्यांना त्वचारोग होण्याचा शाप दिला होता. त्यांनी इथे तपश्चर्या केली आणि भगवान शिवांकडे ह्या रोगातून मुक्ती देण्याची प्रार्थना केली. भगवान शिवांनी त्यांच्यावर कृपा करून त्यांना रोगातून मुक्त केलं. म्हणून इथे भगवान शिवांना श्री सिद्धेश्वरर असं संबोधलं जातं आणि ह्या स्थळाला सिद्धेश्वरम असं संबोधलं जातं. 

३. दुर्वास ऋषींनी इथे तपश्चर्या केली आणि भगवान शिवांनी त्यांना त्यांच्या पापांपासून मुक्ती दली.

४. स्थळपुराणानुसार नर आणि नारायण ऋषींनी ह्या ठिकाणी तपश्चर्या केली. जेव्हा दुर्वास ऋषी इथे आले त्यावेळी ह्या ऋषींकडून दुर्वास ऋषींकडे दुर्लक्ष झालं. दुर्वास ऋषींनी त्यांना बक पक्षी होण्याचा शाप दिला. त्यांनी दुर्वास ऋषींकडे क्षमाप्रार्थना केली आणि बक पक्षींच्या रुपांत भगवान शिवांची उपासना केली. भगवान शिवांच्या कृपेने ते परत मनुष्य रूपांत आले. इथे बक पक्षींना (तामिळ मध्ये नारै) शापातून मुक्ती मिळाली म्हणून ह्या स्थळाला नारैयुर असे नाव प्राप्त झाले. ह्या मंदिरामध्ये एक उठावदार चित्र आहे ज्यामध्ये नर आणि नारायण ऋषी भगवान शिवांची उपासना करत आहेत असं चित्रित केलं आहे.

५. क्षेत्रपुराणानुसार इथे चंद्रगुप्त नावाचा व्यापारी होता ज्याला असाध्य रोग जडला होता. त्याने इथे भगवान शिवांना अभिषेक केलेल्या तेलातून थोडे तेल प्यायल्यावर त्याची त्या रोगातून मुक्ती झाली.

ह्या ठिकाणी ज्यांनी उपासना केली त्यांची नावे:

श्री मुरुगन, श्री ब्रह्म, श्री महाविष्णू, श्री कुबेर, दुर्वास ऋषी, मेधावी महर्षी, मार्कंडेय ऋषी, गंधर्व, शैव संत सुंदरर आणि संबंधर.

वैशिष्ट्ये:

१. येथील श्री प्रसन्नदुर्गादेवींची मूर्ती अद्वितीय आहे. ह्या मूर्तीला आठ हात आहेत आणि प्रत्येक हातामध्ये एक शस्त्र आहे.

२. श्री दक्षिणामूर्ती पश्चिमाभिमुख आहेत आणि त्यांच्यासमोर नवग्रह आहेत.

३. ह्या मंदिरातल्या सर्वच मूर्ती खूप सुंदर आहेत.

४. श्री बालसुब्रमण्यम आसनस्थ मुद्रेमध्ये आहेत.

५. इथे श्री चंडिकेश्वरांच्या ३ मूर्ती आहेत ज्या सर्व एका रेषेमध्ये आहेत.

६. श्री सौन्दर्यनायकीदेवींची मूर्ती एका मंडपामध्ये आहे ज्या मंडपाचा आकार वटवाघुळाच्या कपाळासारखा आहे.

७. आवनी आणि मासी ह्या तामिळ महिन्यांमध्ये तीन दिवस सूर्याची किरणे शिवलिंगावर पडतात.

८. श्री महालक्ष्मी एका बालिकेच्या रूपांत चित्रित केल्या आहेत.

मंदिराबद्दल माहिती:

हे पश्चिमाभिमुख मंदिर असून ह्याला पांच स्तरांचं राजगोपुर आहे आणि दोन परिक्रमा आहेत. राजगोपुरानंतर लगेचच ध्वजस्तंभ, बलीपीठ आणि गाभाऱ्याकडे मुख असलेले नंदी आहेत. ध्वजस्तंभाच्या खाली श्री विनायकांची मूर्ती आहे ज्याचे नाव श्री कोडीमार (ध्वजस्तंभ) विनायक असे आहे. गाभाऱ्यामध्ये गाभारा, अर्धमंडप आणि महामंडप आहेत. भगवान शिवांच्या देवालयाच्या प्रवेशावर एका बाजूला श्री द्वार गणपती आहेत आणि एका बाजूला श्री बाल मुरुगन आहेत. शिव लिंग स्वयंभू असून ते पश्चिमाभिमुख आहे. गाभाऱ्याचा आकार शिव लिंगासारखा आहे. 

कोष्ठ मूर्ती: दक्षिणामूर्तींच्या दोन मूर्ती - एक पश्चिमेला आणि एक दक्षिण दिशेला, श्री अर्धनारीश्वरर ज्यांचा एक हात ऋषभावर आहे, श्री भिक्षादनर, श्री लिंगोद्भवर, श्री प्रसन्नदुर्गा, श्री लिंगोद्भवर ह्यांची उपासना करत असलेले श्री विष्णू आणि श्री ब्रह्म आणि श्री वरसिद्धी विनायक. 

गाभाऱ्याच्या भिंतीवर मेधावी महर्षी, पक्षीरूपांतले नर आणि नारायण ऋषी (सरभेश्वर) आणि गोरखसिद्ध ह्यांची भगवान शिवांची उपासना करतानाची उठावदार चित्रे आहेत. श्री प्रसन्नदुर्गादेवींच्या आठ हातांमध्ये विविध शस्त्रे आहेत. त्यांचा उजवा पाय डाव्या पायाच्या थोडा पुढे आहे. श्री दक्षिणामूर्ती पश्चिमाभिमुख आहेत आणि हे खूप शुभ मानलं जातं. नवग्रहांचे देवालय दक्षिणामूर्तींच्या समोर आहे. श्री चंडिकेश्वरांचे स्वतंत्र देवालय परिक्रमेमध्ये आहे. श्री चंडिकेश्वरांच्या तीन मूर्ती आहेत. 

महामंडपामध्ये श्री अंबिकादेवींचे स्वतंत्र दक्षिणाभिमुख देवालय आहे. महामंडपाचा आकार वटवाघुळाच्या कपाळासारखा आहे. थै ह्या तामिळ महिन्याच्या शेवटच्या शुक्रवारी अंबिका देवींना चंदनाचा लेप लावला जातो. श्री महालक्ष्मींचे देवालय नवग्रहांच्या देवालयाजवळ आहे. त्यांना इथे एका बालिकेच्या रूपांत चित्रित केले आहे. त्यांना पारंपरिक तामिळ पोषाख परिधान केला आहे (मराठी मध्ये परकरपोलकं). 

परिक्रमेमधल्या मुख्यमंडपामधल्या मूर्ती आणि देवालये: श्री आनंद विनायक, श्री मुरुगन, श्री कुबेर, सप्तमातृका, श्री बालसुब्रमण्य, सिद्धलिंग, ऋणलिंग, वायू-तेज-ज्योती लिंगे, श्री वळमपुरी गणेश (श्री गणेश ज्यांची सोंड उजवीकडे झुकली आहे), श्री विशालाक्षींसमवेत श्री काशीविश्वनाथ, नागम्माई, श्री सूर्य, श्री कालभैरव, श्री वीरभैरव, शैव संत नालवर, श्री शनैश्वर, शैव संत कारैक्कल अम्माईयार. 

प्रार्थना:

१. भाविक जनांची अशी श्रद्धा आहे की भगवान शिव इथे मुलांचे वाक्दोष बरे करतात.

२. भाविक जनांची अशी श्रद्धा आहे की इथे भगवान शिव आणि श्री पार्वती देवींची पूजा केल्याने वाणी मधुर होते.

३. पौर्णिमेला आणि गुरुवारी त्वचारोगापासून मुक्तीची इच्छा असलेले भाविक जन श्री सौंदर्यनायकींवर तिळाच्या तेलाचा अभिषेक करतात आणि त्यातले थोडे तेल अंगाला चोळतात आणि थोडे तेल पितात. 

४. ज्यांना नवग्रह दोष आहेत असे भाविक जन श्री दक्षिणामूर्ती आणि नवग्रहांची पूजा करतात. 

पूजा:

नित्य पूजा, प्रदोष पूजा, पौर्णिमा पूजा आणि गुरुवारी पूजा केली जाते.

मंदिरात साजरे होणारे महत्वाचे सण:

आनी (जून-जुलै): थिरुमंजनं
आडी (जुलै-ऑगस्ट): आडी पुरम (पूर्वा फाल्गुनी नक्षत्रावर पूजा)
आवनी (ऑगस्ट-सप्टेंबर): श्री गणेश चतुर्थी
पूरत्तासी (सप्टेंबर-ऑक्टोबर): नवरात्री
ऎप्पासी (ऑक्टोबर-नोव्हेंबर): अन्नाभिषेक आणि स्कंद षष्ठी
कार्थिगई (नोव्हेंबर-डिसेंबर): थिरुकार्थिगई दीपम
मारगळी (डिसेंबर-जानेवारी): १० दिवसांचा ब्रह्मोत्सव, थिरुवथीरै
मासी (फेब्रुवारी-मार्च): शिवरात्रि

मंदिराच्या वेळा: सकाळी ६ ते दुपारी १२.३०, दुपारी ४.३० ते संध्याकाळी ८

मंदिराचा पत्ता:

श्री सिद्धनाथेश्वरर मंदिर,
ऍट पोस्ट थिरुनारैयुर (नाचियार कोविल),
तालुका: कुंभकोणम,
तामिळनाडू ६१२१०२

दूरध्वनी: +९१-४३५२४६७३४३, +९१-४३५२४६७२१९

अस्वीकरण आणि शिष्टाचार (Disclaimer and courtesy):

ह्या लेखांमधली माहिती संकलित करताना विविध आचार्यांचे उपन्यास, दक्षिण भारतातील काही नियतकालिके, तसेच इंटरनेट वरील विविध ब्लॉग्स आणि वेबसाईट्स ह्यांचा आधार घेतला आहे. आपल्याला ह्या लेखांमध्ये काही त्रुटी आढळल्यास आम्हाला जरूर कळवा.

Shri Siddhanatheswarar Temple at Thirunaraiyur (Nachiyar Kovil)

Thirunaraiyur is situated at a distance of about 9 kms from Kumbhakonam on Kumbhakonam-Nachiyar Kovil route. Thirunaraiyur is on the outskirts of Nachiyar Kovil. This is one of the Padal Pethra Sthalam on the southern bank of river Kaveri i.e. on the southern bank of river Arisalaru which is tributary of river Kaveri. This temple must have existed even before the 7th century as Shaiva Saint Sambandhar who lived before the 7th century has sung sacred hymns. This was reconstructed by the Chola kings with stones. Additional work was done by the Nayaks / Maratha kings. 

Moolavar: Shri Siddhanatheswarar, Shri Vedeshwarar, Shri Ramanathswami,
Devi: Shri Parvadhavadhini, Shri Soundaryanayaki, Shri Azhagmmai (beautiful Ambika)
Sacred Theertha: Shoola Theertha, Jata Theertha, Siddhamruta Theertha, Kadika Theertha
Agama / Puja: Shiva Agama
Sacred Vruksha: Parijaat tree
Puranik names: Siddheshwaram,  Sugandhavanam, Narapuram, Kuberpuram, Bramhapuram
Utsav Murti: Somskandha murti
Present name: Thirunaraiyur

Kshetra Puran: 

1. According to the sthala purana – Once Medhavi Maharshi desired to have Goddess Mahalakshmi as his daughter. For this purpose, he did penance on the banks of the kshetra theertha under a Parijatak tree at this place to invoke Lord Shiva. Pleased by his penance Lord Shiva requested Lord Vishnu that Goddess Mahalakshmi be allowed to be born as the daughter of Medhavi Maharshi. Lord Vishnu agreed to it. In the Tamil month of Panguni (Falgun in Marathi) in Uttara Nakshatra, Goddess Mahalakshmi manifested on a lotus flower in the sacred theertha. She was named as Vanjula Devi (Vanjula – another name in Tamil for Goddess Mahalakshmi) by Medhavi Maharshi. Later he gave her in marriage to Lord Vishnu. Lord Shiva who gave darshan to Maharshi stayed back at this place for the sake of devotees. Goddess Mahalakshmi is praised here as Mazhialai (sweet speech of an infant) Mahalakshmi. The idol is always dressed in the clothes of a young girl. After the wedding, Goddess Mahalakshmi is believed to have been sent to nearby Vishnu temple at Nachiyar kovil. As per tradition in South India every year during Diwali and Pongal festivals, gift items like sarees, sweets are taken from this temple to Vishnu’s temple. Next day (on Vaikuntha Ekadashi) idols of Goddess Parvati and Lord Shiva are taken to Vishnu temple to see Goddess Mahalakshmi. 

2. Gorakhasiddha was one of the 18 siddhas. According to kshetra purana, he was cursed by Devas to have skin disease. He performed penance at this place and requested Lord Shiva for relief. Lord Shiva graced him and cured him of skin disease. Hence Lord Shiva is revered at this place as Shri Siddheshwarar and the place is known as Siddheshwaram. 

3. Sage Durvasa, was relieved of his sins by Lord Shiva at this place and obtained salvation.

4. According to the kshetra purana, 2 rishis Nara and Narayan performed penance at this place. They ignored Sage Durvasa when Sage came to this place. So the Sage cursed them to become Cranes. They sought pardon of Sage Durvasa and worshiped Lord Shiva in the form of cranes. With the blessings of Lord Shiva they attained their normal form. As the cranes (Narai – tamil means cranes) were relieved here from their curses, the place got the name Naraiyur. There is a relief in the temple depicting Nara and Narayana worshiping Lord Shiva. 

5. According to the kshetra purana, merchant named Chandragupta was suffering from incurable disease. He consumed a small portion of the oil that was used for abhishek of Lord Shiva and got cured. 

Those who worshiped at this place: Lord Muruga, Lord Bramha, Lord Mahavishnu, Lord Kubera, Sage Durvasa, Medhavi Maharshi, Sage Markandeya, Gandharvas, Siddhas, Gorakhasiddha, Shaiva Saint Sundarar and Sambandhar. 

Salient features: 

1. Idol of Goddess Prasannadurga is unique. It has 8 hands holding different weapons.

2. Lord Dakshinamurti is facing the west with Navagraha in front.

3. All the idols in the temple are very beautiful.

4. Lord Baal-Subramanya is in a sitting position.

5. There are 3 idols of Lord Chandikeshwar in a straight line.

6. The shrine of Goddess Soundarya Nayaki is in a mandap which is shaped like the forehead of a bat.

7. Lord Surya’s rays fall on the Shiva Linga for 3 days in the Tamil months of Aavani and Maasi.

8. Goddess Mahalakshmi is depicted as a child.

About the temple:

This is a west facing temple with five tiered rajagopuram and 2 parikramas. Immediately after the Rajagopuram, we come across Dhwajastamba, Balipeeth and Nandi facing sanctum. There is Lord Vinayaka under the dhwajastambha praised as Lord Kodimara (Dhawajstambha) Vinayaka. Sanctum Sanctorum consists of Sanctum, Ardhamandap and Mahamandap. On either side of the entrance of Lord’s shrine, we come across the shrines of Lord Dwar Ganapati and Lord Baal Murugan. The Swayambhoo Shiva Linga is facing west. The sanctum is shaped like a Linga. 

Kostha murtis: There are 2 idols of Lord Dakshinamurti – one on west and another on southern side, Lord Ardhanareeshwarar is resting his hand on rishabha, Lord Bikshadanar, Lord Lingothbhavar, Goddess Prasannadurga, Lord Bramha and Lord Vishnu worshiping Lord Lingothbhavar and Lord Varasiddhi-Vinayaka. 

On the sanctum walls, there are reliefs of Medhavi Maharshi, NaraNarayan pakshi (Sarbheshwarar), and Gorakhasiddha worshiping Lord Shiva. 

Goddess Prasannadurga has eight hands with different weapons in each hand, right leg slightly in front of left leg. 

Lord Dakshinamurti is facing the west and is considered to be very auspicious. The Navagraha shrine is opposite to Lord Dakshinamurti. Lord Chandikeshwarar is in a separate shrine in the parikrama. 

There are three idols of Lord Chandikeshwarar. 

Devi is housed in a separate shrine facing the south in the Mahamandap. The Mahamandap has the shape of the forehead of a bat. She is decorated with sandal paste on last Friday of Tamil month Thai. 

The shrine of Goddess Mahalakshmi is near the Navagraha shrine. She is depicted as a child in this temple. She is dressed in traditional Tamil dress of a young girl (parkar and polka in Marathi). 

Other idols and shrines in the main mandap of parikrama are: Lord Anand Vinayaka, Lord Muruga, Lord Kubera, Saptamatrika, Lord Baal-Subramanya, Siddhalinga, Runa Linga, Vaayu-tejas-jyoti lingas, Lord Valampuri Ganesha (Ganesha with his trunk towards right hand side), Lord Kashivishwanath along with Goddess Vishalakshi, Goddess Nagammai, Lord Surya, Lord Kaalbhairava, Lord Veerbhairava, Shaiva Saint Naalvar, Lord Shanishwarar and Shaiva Saint Karaikkal Ammaiyar.

Prayers: 

1. Devotees believe that Lord Shiva cures children with speech problems at this place. 

2. Devotees believe that by worshipping Lord Shiva and Goddess Parvati at this place they will be blessed with a sweet voice. 

3. On full moon day and Thursday, devotees seeking cure from skin diseases perform abhishek to Goddess Soundaryanayaki using gingelly oil. They consume a few drops of the oil and then apply to the body. 

4. Those who have Navagraha dosha, worship Lord Dakshinamurti and Navagraha for relief. 

Poojas: Regular pooja, Pradosha pooja, Full moon days and Thursdays

Important festivals:

Chitrai (Apr-May): Ten days of Bramhostsav
Aani (June-July): Thirumanjanam
Aadi (July-Aug): Aadi Puram (Pooja on Poorva Phalguni nakshatra)
Aavani (Aug-Sept): Shri Ganesh Chaturthi
Purattassi (Sept-Oct): Navaratri
Aippasi (Oct-Nov): Annabhishek and Skandha Shashti
Karthigai (Nov-Dec): Thirukarthigai Deepam
Margazhi (Dec-Jan): Thiruvathirai
Maasi (Feb-Mar): Shivaratri

Timings: 6 am to 12.30 pm; 4.30 pm to 8 pm

Address: 

Shri Siddhanatheshwar temple
at Post Thirunaraiyur (Nachiyar kovil),
Tal Kumbhakonam,
Tamil Nadu 612102

Phone: +91-4352467343, +91-4352467219

Courtesy: Various websites and blogs

थिरुप्पांथुरै (थिरुपेनुपेरूंथुरै) येथील श्री शिवनंदेश्वरर / श्री प्रणवेश्वरर मंदिर

थिरुप्पांथूरै हे कुंभकोणम-कारैक्कल मार्गावर नाचीयार कोविल-इरावांचेरा मार्गे गेल्यावर आहे. कुंभकोणम पासून ११ किलोमीटर्स वर तर नाचीयार कोविल पासून २ किलोमीटर्स वर आहे. अरिसिलारू ह्या नदीच्या दक्षिण काठावर हे मंदिर आहे. ह्या पाडळ पेथ्र स्थळाची स्तुती शैव संत संबंधरांनी गायली आहे. म्हणून हे मंदिर ६व्या शतकाच्याही आधीपासून अस्तित्वात असावे. चोळा राजा कारिकलन ह्याने ह्या मंदिराची पुनर्निर्मिती दगडी बांधकाम करून केली. म्हणून वर्तमान बांधकाम साधारण १३०० वर्षे जुनं असावं. इथे काही शिलालेख आहेत ज्यामध्ये विविध चोळा राजांनी मंदिरासाठी केलेल्या कामांचे उल्लेख आहेत. 

मूलवर: श्री शिवनंदेश्वरर, श्री प्रणवेश्वरर
देवी: श्री मंगलांबिका, श्री मलै-आरसी-अम्मन
उत्सवर: श्री प्रणवेश्वरर
क्षेत्र वृक्ष: शमी वृक्ष
पवित्र तीर्थ: मंगल तीर्थ, मलै-आरसी-अम्मन तीर्थ
पुराणिक नाव: थिरुपेनुपेरूंथुरै
वर्तमान नाव: थिरुप्पांथुरै

क्षेत्र पुराण:

१. पुराणानुसार एकदा श्री ब्रह्मदेव कैलासावर गेले असताना त्यांनी बाल वयातल्या श्री मुरूगांना योग्य तो आदर दिला नाही. श्री मुरूगांनी श्री ब्रह्मदेवांना ते सृष्टीची निर्मिती कसे करतात ह्याबद्दल विचारले. तेव्हा ब्रह्मदेवांनी सांगितलं की ते सृष्टीची निर्मिती वेदांच्या साहाय्याने करतात. श्री मुरूगांनी श्री ब्रह्मदेवांना वेदांचा घोष करायची विनंती केली. श्री ब्रह्मदेवांनी प्रणव म्हणजेच ओम चा उच्चार करून वेदघोषाला सुरुवात केली. त्याचवेळी श्री मुरूगांनी ब्रह्मदेवांना थांबवलं आणि प्रणव मंत्राचा अर्थ विचारला. जेव्हा ब्रह्मदेव अर्थ सांगू शकले नाहीत तेव्हा श्री मुरूगांना क्रोध आला आणि त्यांनी ब्रह्मदेवांना कैदेत टाकले आणि ते स्वतः सृष्टी निर्माते बनले. जेव्हा देवांना श्री ब्रह्मदेव कुठे दिसले नाहीत तेव्हा त्यांनी भगवान विष्णूंना मध्यस्थ बनून श्री मुरुगन ह्यांच्या बरोबर विचार विनिमय करून ब्रह्मदेवांची सुटका करण्याची विनंती केली. जेव्हा भगवान विष्णू काही करू शकले नाहीत तेव्हा त्यांनी भगवान शिवांकडे मदतीची विनंती केली. जेव्हा भगवान शिव पण श्री मुरुगन ह्यांचे मन वळवायला असमर्थ ठरले तेव्हा भगवान शिवांनी मुरुगन ह्यांना प्रणव मंत्राचा अर्थ सांगायची विनंती केली. श्री मुरुगन ह्यांनी ह्या विनंतीला मान देऊन भगवान शिवांना प्रणव मंत्राचा अर्थ समजावला. ही घटना स्वामी मलै ह्या ठिकाणी घडली. श्री ब्रह्मदेवांची सुटका झाल्यानंतर श्री मुरुगन अहंकारी आणि अभिमानी झाले. त्यांना शिक्षण देण्यासाठी भगवान शिवांनी त्यांची वाचा काढून घेतली. आपल्या चुकीचं प्रायश्चित्त करण्यासाठी ते इथे आले आणि त्यांनी एक शिवलिंग स्थापून त्याची पूजा केली आणि आपली वाचा परत मिळविली. म्हणून इथे भगवान शिवांना प्रणवेश्वरर असं संबोधलं जातं. जेव्हां श्री मुरुगन इथे आले त्यावेळेस श्री गणेश जुळ्या विनायकांचे रूप घेऊन इथे श्री मुरुगन ह्यांच्या सोबतीला आले. आणि ते इथेच थांबले. ह्या मंदिरात आपल्याला जुळ्या विनायकांच्या मूर्ती बघावयास मिळतात. त्यांची नावे श्री साक्षी विनायक आणि श्री गुह विनायक अशी आहेत.

ह्या मंदिरात ज्यांनी उपासना केली त्यांची नावे:

श्री ब्रह्मदेव, श्री पार्वती देवी, जुळे विनायक, श्री मुरुगन.

वैशिष्ट्ये:

१. श्री भिक्षादनर हे इथले उत्सव मूर्ती आहेत. त्यांची मूर्ती खूप सुंदर आहे.

२. गाभाऱ्याच्या प्रवेशावर श्री विनायक आणि श्री मुरुगन ह्यांच्या मूर्ती.

३. हे मंदिर श्री दंडायुधपाणि आणि श्री भिक्षादनर ह्यांची पूजा करण्याचे स्थान मानले जाते.

४. श्री दक्षिणामूर्तींना इथे शिखा (मराठीमध्ये शेंडी) आहे. हे खूप दुर्मिळ दृश्य आहे. त्यांचे डोळे बंद आहेत. ते चिनमुद्रा धारण करून ध्यानामध्ये आहेत. त्यांचे कान लांब आहेत.

५. मंदिराच्या प्रवेशावर जुळ्या विनायकांची मूर्ती आहे. 

६. ह्या मंदिरामध्ये श्री मुरुगन ह्यांचे महत्व खूप आहे.

७. गाभाऱ्याच्या समोर श्री दंडायुधपाणि (श्री मुरुगन) ह्यांची मूर्ती आहे.

८. गाभाऱ्याच्या गोपुरावर श्री अर्धनारीश्वरर, श्री दक्षिणामूर्ती आणि श्री वीणादक्षिणामूर्ती ह्यांची स्टुक्कोची चित्रे आहेत.

९. इथे नवग्रहांच्या देवालयामध्ये श्री सूर्य त्यांच्या पत्नींसमवेत आहेत. 

मंदिराबद्दल माहिती:

हे मंदिर पूर्वाभिमुख असून तीन स्तरांचं राजगोपुर आणि एक परिक्रमा आहे. मंदिरात प्रवेश केल्यावर ध्वजस्तंभ, बलीपीठ आणि नंदी आहेत. गाभाऱ्यामध्ये गाभारा, अर्धमंडप आणि महामंडप आहेत. नंदी गाभाऱ्याकडे मुख करून आहेत. इथले शिवलिंग स्वयंभूलिंग आहे. भगवान शिवांच्या देवालयामध्ये श्री मुरुगन ह्यांची खूप प्राचीन मूर्ती आहे. भगवान शिवांच्या देवालयाच्या विमानावर श्री अर्धनारीश्वरर, श्री दक्षिणामूर्ती आणि श्री वीणादक्षिणामूर्ती ह्यांची स्टुक्कोची चित्रे आहेत.

कोष्ठ मूर्ती: श्री नर्दन विनायक, श्री दक्षिणामूर्ती, श्री लिंगोद्भवर, श्री भैरव आणि श्री विष्णूदुर्गादेवी.

एका छोट्या देवालयामध्ये श्री चंडिकेश्वर ह्यांची मूर्ती आहे. हे शिव मंदिर असलं तरी इथे श्री मुरुगन ह्यांचे महत्व जास्त आहे. म्हणून त्यांची मूर्ती इथे गाभाऱ्यामध्ये आहे. त्यांना इथे श्री दंडायुधपाणि म्हणून संबोधले जाते. ह्या मंदिरामध्ये श्री गणेशांच्या दोन मूर्ती आहेत - श्री गुह विनायक आणि श्री साक्षी विनायक. नवग्रहांच्या देवालयामध्ये श्री सूर्य एका उंच पिठावर त्यांच्या पत्नींसमवेत आहेत.

श्री अंबिकादेवी एका स्वतंत्र दक्षिणाभिमुखी देवालयामध्ये आहेत. 

परिक्रमेमधल्या मूर्ती आणि देवालये: श्री विनायक, शैव संत नालवर, चोळा राजा आणि राणी, श्री सुब्रह्मण्य त्यांच्या पत्नींसमवेत, श्री गजलक्ष्मी देवी, सप्त मातृका, श्री काळभैरव, श्री महालक्ष्मी, श्री विशालाक्षींसमवेत श्री काशी विश्वनाथ, श्री लक्ष्मीनारायण आणि शिव लिंगे.

प्रार्थना:

१. तोतरेपणा आणि मुकेपणापासून मुक्ती मिळविण्यासाठी भाविक जन इथे पूजा करतात. ते मंगळ तीर्थामध्ये स्नान करतात आणि श्री मुरुगन ह्यांची ४५ दिवस मधाचा अभिषेक करून पूजा करतात.

पूजा:

दैनंदिन पूजा, मासिक, साप्ताहिक, पाक्षिक पूजा (प्रदोष पूजा, पौर्णिमा पूजा, अमावस्या पूजा) 

मंदिरात साजरे होणारे काही महत्वाचे सण:

चित्राई (एप्रिल-मे): भरणी नक्षत्र दिवशी श्री भिक्षादनर ह्यांच्यासाठी अमुदुपदयाल नावाचा उत्सव साजरा केला जातो.
वैकासि (मे-जून): वैकासि विशाखम
आवनी (ऑगस्ट-सप्टेंबर): श्री गणेश चतुर्थी
पूरत्तासी (सप्टेंबर-ऑक्टोबर): नवरात्री
ऎप्पासी (ऑक्टोबर-नोव्हेंबर): अन्नाभिषेक, स्कंद षष्ठी
कार्थिगई (नोव्हेंबर-डिसेंबर): थिरुकार्थिगई
थै (जानेवारी-फेब्रुवारी): थै पुसम (पुष्य नक्षत्र दिवशी पूजा), मकर संक्रांति
मासी (फेब्रुवारी-मार्च): शिवरात्रि
पंगूनी (मार्च-एप्रिल): पंगूनी उत्तिरं (उत्तरा फाल्गुनी नक्षत्र दिवशी पूजा)

मंदिराच्या वेळा: सकाळी ६ ते ११, संध्याकाळी ५ ते ७

मंदिराचा पत्ता:

श्री शिवनंदेश्वरर मंदिर,
थिरुप्पांथूरै (नाचीयार कोविल मार्गे),
तालुका: कुंभकोणम,
तामिळ नाडू ६१२६०२

मंदिराच्या पुरोहिताचा संपर्क: के नटराज गुरुकल +९१-९४४३६५०८२६, ०४३५-२४४८१३८

अस्वीकरण आणि शिष्टाचार (Disclaimer and courtesy):

ह्या लेखांमधली माहिती संकलित करताना विविध आचार्यांचे उपन्यास, दक्षिण भारतातील काही नियतकालिके, तसेच इंटरनेट वरील विविध ब्लॉग्स आणि वेबसाईट्स ह्यांचा आधार घेतला आहे. आपल्याला ह्या लेखांमध्ये काही त्रुटी आढळल्यास आम्हाला जरूर कळवा.

Shri Shivanandeshwarar / Shri Pranaveshwarar Temple at Thiruppanthurai (Thirupenuperunthurai)

Thiruppanthurai is situated on Kumbhakonam-Karaikkal route via (Nachiar Kovil-Eravanchera route). It is about 11 kms from Kumbhakonam and about 2 kms from Nachiar Kovil. This Padal Pethra Sthala was revered by Shaiva Saint Sambandhar. It is on the southern bank of river Arisilaru. This ancient temple must have been in existence even before the sixth century. This was rebuilt as a stone structure by Chola King Karikalan. Hence the present structure must be more than 1300 years old. There are stone inscriptions in the temple which give an account of the work done by various Chola kings. 

Moolavar: Shri Shivanandeshwarar, Shri Pranaveshwarar
Devi: Shri Mangalambika, Shri Malai-Arasi-Amman
Utsavar: Shri Pravaneshwarar
Kshetra Vruksha: Shami tree
Sacred Teertha: Mangala Theertha, Malai Arasi Amman Theertha
Puranik Name: Thirupenuperunthurai
Present Name: Thiruppanthurai

Kshetra Purana:

Once Lord Brahma did not give proper respect to Lord Muruga when he visited Kailash as Muruga was a small child. Lord Muruga got angry and he asked Lord Brahma about his method of creation. Lord Brahma stated he was creating living beings with the help of Vedas. Lord Muruga asked him to recite the Veda and Lord Brahma started reciting by chanting pranav mantra Om. Immediately Lord Muruga stopped him and asked him the meaning of Pranava mantra. As Lord Brahma could not explain, Muruga scolded him and put him in prison. He took up the role of creator. The devas, unable to find Lord Brahma, requested Lord Vishnu to negotiate with Lord Muruga for the release of Lord Brahma. As Lord Vishnu failed in his attempt they sought the help of Lord Shiva. When Lord Muruga was not convinced by Lord Shiva, Lord Shiva asked Muruga to explain the meaning of the Pranava mantra to him. To this Lord Muruga readily agreed and explained the meaning to Lord Shiva. This incident happened at Swami Malai. After releasing Lord Brahma, Lord Muruga became proud and egoistic. In order to teach him a lesson Lord Shiva made him dumb. As an atonement Lord Muruga came to this place, prepared and installed a Shiva Linga. He worshiped and regained his skills and speech. Hence Lord Shiva is praised as Lord Pranaveshwarar. When Lord Muruga came to this place for doing penance Lord Ganesha took the form of twin Vinayaka and came as an escort. The twin Vinayakas stayed back at this place. Hence we find twin Vinayaka at this entrance. They are named as Lord Sakshi Vinayaka and Lord Guha Vinayaka.

Those who worshiped here: Lord Brahma, Goddess Parvati, twin Vinayakas, Lord Muruga

Salient Features:

1. Utsav murti is Lord Bhikshtanar and is very beautiful.

2. At the entrance of the sanctum we find the shrines of Lord Vinayaka and Lord Muruga.

3. The temple is famous for the worship of Lord Dandayudhpaani and Lord Bhikshatanar.

4. Lord Dakshinamurti is having a shikha (shendi in Marathi) which is very unique, with eyes closed as if in meditation with a Chin Mudra. His ears are long.

5. At the entrance of the temple we have a shrine for twin Vinayaka.

6. In this temple the importance is for Lord Muruga.

7. The idol of Lord Dandayudhpaani (Lord Muruga) is in front of the sanctum.

8. On the Gopura of the sanctum, there are stucco images of Lord Ardhanareeshwarar, Lord Dakshinamurti and Lord Veena Dakshinamurti.

9. In the Navagraha shrine, Lord Surya is along with his wife. 

About the temple:

This east facing temple has a single prakaram with a three tiered Rajagopuram. After entering the temple we immediately come across Dhwajastambha, Balipeeth and Nandi. The sanctum sanctorum consists of sanctum, Ardha Mandap and Maha Mandap. Nandi is facing the sanctum. The Shiva Linga is a Swayambhu Linga. In the shrine of Lord Shiva there is a very ancient idol of Lord Muruga. On the Vimana of Lord Shiva’s shrine, there are stucco images of Lord Ardha Nareeshwarar, Lord Dakshinamurti and Lord Veena Dakshinamurti. 

Koshtha Murtis: Lord Nardana Vinayaka, Lord Dakshinamurti, Lord Lingothbhavar, Lord Bhairav and Goddess Vishnudurga. In a small shrine we come across Lord Chandikeshwarar. 

Though this is a Shiva temple the prominent deity is Lord Muruga. Hence we find his idol in the Sanctum Sanctorum. He is praised as Lord Dandayudhpani. There are two Ganeshas in the temple praised as Lord Guha Vinayaka and Lord Sakshi Vinayaka. There is a shrine of Navagraha in which Lord Surya is on a pedestal along with his consorts.

Goddess Ambika is in a separate south facing shrine.

The idols and shrines in parikrama: Lord Vinayaka, Shaiva Saints Nalvar, Chola King and Queen, Lord Subramanya with his consorts, Goddess Gajalakshmi, Sapta Matrikas, Lord Kalabhairav, Goddess Mahalakshmi, Lord Kashi Vishwanath with Goddess Vishalakshi, Lakshmi Narayana and Shiva Lingas.

Prayers: Those who suffer from stammering and those who are dumb come to this place for relief. They take a dip in a Mangal Theertha and worship Lord Muruga by performing abhishek with honey for 45 days. 

Pooja: Daily rituals, Monthly, Weekly and Fortnightly poojas like Pradosha pooja, New Moon Day, Full Moon Day are observed.

Some important festivals:

Vaikasi (May-June): Vaiksi Vishakham (pooja on Vishakha nakshatra day)
Aavani (Aug-Sept): Ganesh chaturthi
Purattasi (Sept-Oct): Navaratri
Aipassi (Oct-Nov): Annabhishek, Skanda Shashthi
Karthigai (Nov-Dec): Thiru Karthigai
Thai (Jan-Feb): Thai pusam (pooja on Pushya nakshatra day), Makar sankranti
Maasi (Feb-March): Shivaratri
Panguni (March-April): Panguni Uttiram (pooja on Uttara Phalguni nakshatra day)

In the month of Chitrai on Bharani nakshatra day there is a festival to Lord Bhikshatanar named Amudupadayal.

Timing: 6 am to 11 am and 5 pm to 7 pm

Address:

Shri Shivandeshwarar / Shri Pranaveshwarar Temple,
Thiruppanthurai,
via Nachiar Kovil,
Taluka: Kumbhakonam,
Tamil Nadu 612602

Contact number of temple priest: K Nataraja Gurukkal -91-9443650826, 0435-2448138

Courtesy: Various websites and blogs