आंदनकोविल (कडूवैकरैपुथूर) येथील श्री स्वर्णपुरीश्वरर

ह्या स्थळाचे पूर्वीचे नाव कडूवैकरैपुथूर असे होते. हे शिव मंदिर कुंभकोणम-कुडवासल-वलनगैमन मार्गावर कुडवासल पासून १० किलोमीटर्सवर, नाचियार कोविल पासून ११ किलोमीटर्सवर, थिरुचेरै पासून ६ किलोमीटर्सवर आणि थिरुवारुरपासून ३१ किलोमीटर्सवर स्थित आहे. शैव संत अप्पर ह्यांनी स्तुती केलेल्या पाडळ पेत्र स्थळांपैकी हे स्थळ कावेरी नदीच्या दक्षिण काठावर तसेच कावेरी नदीची उपनदी असलेल्या कूडमुरूट्टी ह्या नदीच्या काठावर आहे. ह्या नदीचे मूळ नाव कडूवै असे होते. म्हणून ह्या स्थळाला कडूवैकरैपुथूर असे नाव प्राप्त झाले. ह्या मंदिराचे वर्तमान बांधकाम साधारण १५०० वर्षे जुने आहे. मूळ मंदिर ७व्या शतकाच्याही आधीपासून अस्तित्वात असावे. ह्या मंदिराचा जीर्णोद्धार चोळा राजांनी केला आणि विस्तार नायक राजांनी केला.

मूलवर: श्री स्वर्णपुरीश्वरर, श्री सेम्पोननाथर
देवी: श्री स्वर्णाम्बिका, श्री शिवांबीगाई, श्री शिवशेखरी, श्री पूर्णाम्बिका
पवित्र तीर्थ: स्वर्णगंगा (विहीर), त्रिशूळगंगा, कुडूमुरूट्टी नदी
क्षेत्र वृक्ष: शमी (तामिळ मध्ये वन्नी)
पुराणिक नाव: थिरुकडूवैकरै पुथूर
वर्तमान नाव: आंदनकोविल
तालुका: वलनगैमन
जिल्हा: थिरुवारुर

क्षेत्र पुराण:

१.  मुचुकुंद चक्रवर्ती राजाच्या दरबारात कंडदेवर नावाचा मंत्री होता. तो भगवान शिवांचा निष्ठावान भक्त होता. शिवांचं दर्शन घेतल्याशिवाय तो भोजन करायचा नाही. जेव्हा मुचुकुंद राजा थिरुवारुर येथील त्यागराजा मंदिर बांधत होता त्यावेळी त्याने कंडदेवरला डोंगराच्या पायथ्यावरुन दगड आणि चुना गोळा करण्याचे काम सोपवले. एकदा काम करत करत अंधार झाला आणि कंडदेवरने शिवांचं दर्शन घेतलं नसल्याने तो भोजन न करताच रस्त्याच्या कडेला झोपला. भगवान शिव त्याच्या स्वप्नामध्ये आले आणि त्यांनी त्याला जवळच शमी (तामिळ मध्ये वन्नी) झाडाच्या खाली असलेल्या शिव लिंगाचे दर्शन घेऊन मग भोजन करण्यास सांगितले. भगवान शिवांनी स्वप्नांत दृष्टांत दिल्याप्रमाणे कंडदेवरला झाडाखाली शिव लिंग दिसले. त्या लिंगाचे दर्शन घेऊन त्याने भोजन केले. त्यानंतर त्या रस्त्यावरून जाणाऱ्या वाहनांमधून एक दगड आणि थोडा चुना असे गोळा करण्यास सुरुवात केली आणि ते जमलेले दगड आणि चुना वापरून त्याने एक शिव मंदिर बांधून शिव लिंगाची स्थापना केली. त्याने ह्या मंदिराबद्दल मुचुकुंद राजाला सांगितले आणि मंदिराचे दर्शन घेण्याची विनंती केली. मुचुकुंद राजाला ह्या गोष्टीचा राग आला. त्याने कंडदेवरला मंदिराच्या बांधकामाची किंमत आणि त्याने जमा केलेले पुण्य राजाला देण्याची आज्ञा केली. त्याला प्रत्युत्तर म्हणून कंडदेवर म्हणाला की तो त्याचा जीव द्यायला तयार आहे पण पुण्य द्यायला तयार नाही. राजाने शिक्षास्वरूप कंडदेवरचा शिरच्छेद केला. जेव्हा कंडदेवरचे शीर जमिनीवर पडले तेव्हा त्यातून “अंडवा” (मराठी मध्ये “माझ्या देवा”) असा आवाज आला. राजाला कळून चुकले कि त्याने एका सच्च्या भक्ताचा वध केला आहे. ह्याची शिक्षा म्हणून त्याला स्वतःचा शिरच्छेद करावा असा विचार आला. त्याचवेळी भगवान शिव तेथे प्रकट झाले आणि त्यांनी राजाला स्वतःचा शिरच्छेद करण्यापासून थांबवले. तसेच भगवान शिवांनी कंडदेवरला पण पुनर्जीवित केले. म्हणून ह्या स्थळाला अंडवन कोविल असे नाव प्राप्त झाले जे कालांतराने आंदनकोविल असे झाले.

२. क्षेत्र पुराणानुसार असा समज आहे की भगवान शिव आणि पार्वती देवींनी हि शांत जागा विश्रांतीसाठी निवडली. पार्वती देवींना अभिषेक करता यावा म्हणून भगवान शिवांनी इथे गंगा आणली. पार्वती देवींनी गंगेच्या पाण्याने अभिषेक केला आणि शिव लिंगाची फुलांनी आणि सोन्याने पूजा केली. म्हणून भगवान शिवांना इथे सेम्पोन नाथर (तमिळमध्ये सेम्पोन म्हणजे सोनं).

ह्या ठिकाणी ज्यांनी उपासना केली त्यांची नावे:

कश्यप ऋषी, रोमा ऋषी, मुचुकुंद चक्रवर्ती, कंडदेवर, सुंडदेवर, शैव संत अप्पर आणि पार्वती देवी.

वैशिष्ट्ये:

१. भगवान शिव आणि पार्वती देवींचे देवालय उंचावर आहे.

२. इथल्या स्थळ विनायकांना कुंभकर्ण विनायक असे संबोधले जाते.

३. इथे श्री दक्षिणामूर्तींच्या दोन मूर्ती आहेत.

४. कोष्ठ भिंतीच्या मागे भगवान विष्णू आणि ब्रह्मदेव भगवान शिवांची पूजा करत आहेत असे दृश्य चित्रित केले आहे. 

५. पार्वती देवींच्या देवालयाच्या छतावर १२ राशींची शिल्पे दगडावर कोरली आहेत.

६. चित्राई महिन्याच्या ११व्या, १२व्या आणि १३व्या दिवशी सूर्याची किरणे शिव लिंगावर पडतात.

७. मुखमंडपामधल्या स्तंभांवर पुराणामधल्या कथा चित्रित केल्या आहेत. 

८. शैव संत अप्पर ह्यांनी त्यांच्या रचनांमध्ये ह्या स्थळाला कडूवैकरै तेनपुथूर असं संबोधून स्तुती केली आहे.

मंदिराबद्दल माहिती:

हे मंदिर पूर्वाभिमुख असून ह्याला पांच स्तरांचं राजगोपुर आहे. इथे दोन परिक्रमा आहेत. मुख मंडपासमोर ध्वजस्तंभ, बलीपीठ आणि नंदी आहे. भगवान शिवांच्या देवालयाच्या प्रवेशावर विनायक आणि मुरुगन ह्यांच्या मूर्ती आहेत. इथले शिव लिंग स्वयंभू आहे.

कोष्ठ मूर्ती: श्री नर्दन विनायक, श्री दक्षिणामूर्ती, श्री लिंगोद्भवर, श्री ब्रह्मदेव आणि श्री विष्णुदूर्गा.

इथे श्री पार्वती देवींची दोन देवालये आहेत. एकामध्ये त्यांचं नाव श्री स्वर्णाम्बिका आहे तर दुसऱ्यामध्ये त्यांचे नाव श्री पूर्णाम्बिका आहे.

परिक्रमेमध्ये पुढील मूर्ती आणि देवालये आहेत - श्री सिद्धिविनायक, श्री स्वर्णविनायक, वल्ली आणि दैवानै समवेत श्री सुब्रह्मण्य, श्री नटराज, श्री महालक्ष्मी, श्री चंद्र, मुचुकुंद चक्रवर्ती, रोमा ऋषी, नालवर, सेक्कीळर, दक्षिण कैलास नाथर लिंग, उत्तरकाशी नाथर लिंग, अरुणाचलेश्वरर लिंग, काशी विश्वनाथ आणि विशालाक्षी. 

मुख्य सभा मंडपामध्ये पुढील मूर्ती आणि देवालये आहेत - नवग्रह, श्री सरस्वती, श्री दुर्गा, श्री सूर्य आणि श्री भैरव.

प्रार्थना:

१. भाविक जनांचा असा समज आहे की ह्या मंदिरात आराधना केल्याने आर्थिक समस्यांचे निरसन होते.

२. पार्वती देवींच्या देवालयामधल्या छतावर कोरलेल्या १२ राशींमधल्या स्वतःच्या राशीखाली उभे राहून प्रार्थना केल्यास सर्व इच्छा पूर्ण होतात असा भाविकांचा समज आहे.

३. भाविक जन इथे अपत्यप्राप्तीसाठी अंबिका म्हणजेच पार्वती देवींची आराधना करतात. 

४. ज्या मुलींना यौवन स्तिथीमध्ये जाण्यामध्ये अडचणी येतात त्यांनी सोमवारी इथल्या तीर्थामध्ये स्नान करून, एक दिवा लावून भगवान शिवांची पूजा केल्यास त्यांची अडचण दूर होते.

पूजा:

नियमित दैनंदिन पूजा, प्रदोष पूजा, सोमवारी विशेष पूजा, अमावस्या आणि पौर्णिमा दिवशी पूजा

मंदिरात साजरे होणारे सण:

आडी (जुलै-ऑगस्ट): आडी पुरम (पूर्वा आषाढा नक्षत्र दिवशी पूजा)

आवनी (ऑगस्ट-सप्टेंबर): गणेश चतुर्थी

पूरत्तासी (सप्टेंबर-ऑक्टोबर): नवरात्री

ऐप्पासी (ऑक्टोबर-नोव्हेंबर): अन्नाभिषेक, स्कंद षष्ठी

कार्थिगई (नोव्हेंबर-डिसेम्बर): थिरु कार्थिगई दीपम

मारगळी (डिसेम्बर-जानेवारी): थिरुवथीरै

मासी (फेब्रुवारी-मार्च): महाशिवरात्री

पंगूनी (मार्च-एप्रिल): पंगूनी उत्तिरम (उत्तरा फाल्गुनी नक्षत्र दिवशी पूजा)

मंदिराच्या वेळा: सकाळी ८ ते १२, संध्याकाळी ५ ते ७.३०

मंदिराचा पत्ता:

श्री स्वर्णपुरीश्वरर मंदिर,
ऍट पोस्ट आंदनकोविल,
तालुका: वलनगैमन,
जिल्हा: थिरुवारुर,
तामिळ नाडू ६१२८०४

मंदिराचे पुजारी: श्री ए व्ही दुरै गुरुक्कल +९१३७४२६५१३०

अस्वीकरण आणि शिष्टाचार (Disclaimer and courtesy):

ह्या लेखांमधली माहिती संकलित करताना विविध आचार्यांचे उपन्यास, दक्षिण भारतातील काही नियतकालिके, तसेच इंटरनेट वरील विविध ब्लॉग्स आणि वेबसाईट्स ह्यांचा आधार घेतला आहे. आपल्याला ह्या लेखांमध्ये काही त्रुटी आढळल्यास आम्हाला जरूर कळवा.

Shri Swarnapureeshwarar Temple at Andankovil

This place was originally known as Kaduvaikarai Puthur. The Shiva temple at this place is at a distance of about 12 kms from Kumbhakonam on Kumbhakonam-Kudavasal-Valangaiman route, at a distance of 10 kms from Kudavasal, 11 kms from Nachiar Kovil, 6 kms from Thirucherai and 31 kms from Thiruvarur. This is one of the Padal Petra Sthalams revered by Shaiva Saint Appar. The temple is on the southern bank of Kaveri i.e. on the bank of river Kudamurutti – a tributary of Kaveri. The original name of this river was Kaduvai river. Hence the place got the name Kaduvaikarai Puthur. The present structure of the temple is about more than 1500 years old and the original temple must have existed before the 7th century. The reconstruction was done by Chola kings and the extensions were done by Nayaks. 

Moolavar: Shri Swarnapureeshwarar, Shri Senponnathar
Devi: Shri Swarnambika, Shri Sivambigai, Shri Shivasekari, Shri Purnambika
Sacred Theertha: Swarnaganga (well), Trishulganga, River Kudumurutti
Kshetra Vruksha: Shami (Vanni in Tamil)
Puranik Name: Thirukaduvakarai Puthur
Present Name: Andankovil
Taluka: Valangaiman
District: Thiruvarur

Kshetra Puran:  

1. Kanda Devar was a minister in the service of Chakravarti Muchugandha and was a staunch devotee of Lord Shiva. He would not have his dinner without having darshan of Lord Shiva. When the emperor was building Thyagraja temple at Thiruvarur he deputed Kanda Devar to fetch stone and lime from the foothills of the mountain. As it became dark, Kanda Devar slept by the roadside without taking dinner as he had not taken darshan of Lord Shiva. At night Lord appeared in his dream and asked him to have his dinner after having darshan of the Shiva Linga under a nearby Shami (Vanni) tree. The minister found a Shiva Linga under the Shami tree. From that time, he started collecting one stone and some lime powder from each vehicle passing through that place. From these materials he constructed the temple and installed the Shiva linga. Once he informed about the temple to the emperor Muchugandha. He requested him to visit the temple. The King became angry and demanded that he pay him the cost of the temple and punya that he had acquired by constructing the temple. In return the minister stated that he will give his life but not the punya. The King punished the minister by beheading him. When the head fell on the ground, it cried Andava (Oh My Lord). The King instantly realized that he had killed a true Shiva devotee. As a punishment, he wanted to sever his own head. At that very moment Lord Shiva appeared and stopped the King from killing himself. He restored the minister’s life. Hence, the place came to be known as Andanvan Kovil, later which became Andan Kovil. This puran is depicted on a pillar in the temple. 

2. According to Kshetra Puran it is believed that Goddess Parvati and Lord Shiva chose this quiet village as a resting place. Lord Shiva brought Ganges to this place for Goddess Parvati to perform abhishek. She performed abhishek with Ganges water and worshiped Shiva Linga with flowers and Gold. Hence Lord Shiva is praised here as Sempon (Gold) nathar. 

Those who worshiped at this place: Sage Kashyap, Sage Roma, King Muchugandha, Kanda Devar, Sunda Devar, Shaiva Saint Appar and Goddess Parvati. 

Salient Features: 

1. Shrine of Lord Shiva and Goddess Parvati are at elevated level. 

2. The Sthala Vinayaka is known as Lord Kumbhakarna Vinayaka.

3. There are 2 idols of Lord Dakshinamurti.

4. Behind the Koshtha wall we come across Lord Vishnu and Lord Bramha worshiping Lord Lingodbhavar.

5. On the ceiling of Goddess Parvati shrine, the 12 zodiac signs are sculpted on a stone.

6. The rays of the Sun fall on the Shivalinga on 11th, 12th & 13th day in the Tamil month of Chitrai.

7. The pillars in the front mandap are sculpted with scenes from purans.

8. Shaiva Saint Appar revers this place as Kaduvaikarai Thenputhur in his hymns.

About the Temple:

This is an east facing temple with five tiered Rajagopuram. There are 2 parikramas. In front of the Mukha Mandap, we come across Dhwajastambha, Balipeeth and Nandi. At the entrance of the shrine, we find idols of Lord Vinayaka and Lord Muruga. The Shiva Linga is a Swayambhu Linga. 

Koshtha Murti: Lord Nardhana Vinayaka, Lord Dakshinamurti, Lord Lingodbhavar, Lord Bramha and Goddess VishnuDurga.

There are 2 shrines for Goddess Parvati namely that of Shri Swarnambika and Shri Poornambika. The shrines and idols that are in the parikrama – Lord Siddhivinayaka, Lord Swarnavinayaka, Lord Subramanya with his consorts, Lord Natraja, Goddess Mahalaxmi, Lord Chandra, Chakravarti Muchugandha, Sage Roma, Shaiva Saints Naalvar with Sekkizhar, Shiva Lingas - Dakshin Kailash Nathar, Uttar Kashi Nathar, Lord Arunachaleshwarar, Lord Kaashivishwanath and Goddess Vishalakshi. In the main hall and parikrama we also come across Navagraha, Goddess Saraswati, Goddess Durga, Lord Surya and Lord Bhairav. 

Prayers: 

1. Devotees believe that worshiping at this temple helps them to get rid of financial problems. 

2. Devotees believe that worshiping Goddess Ambika by standing below one’s zodiac sign in her shrine – their wishes will be fulfilled. 

3. Devotees worship Goddess Ambika for child boon.

4. Devotees believe that those girls who have difficulty in attaining puberty can attain puberty by taking a holy dip in the temple tank, light a lamp and perform archana on Lord Shiva on Mondays. 

Poojas: Regular pooja, Pradosha pooja, Special poojas on Mondays, New Moon and Full Moon days.

Festivals:

Aadi (July-Aug): Aadi Puram (festival on Purva Ashadha Nakshatra)

Aavani (Aug-Sept): Ganesh Chaturthi

Purattassi (Sept-Oct): Navaratri

Aippassi (Oct-Nov): Annabhishek, Skandha Shashti

Karthigai (Nov-Dec): Thirukarthigai Deepam

Margazhi (Dec-Jan): Thiruvathirai

Masi (Feb-Mar): Maha Shivaratri

Panguni (Mar-April): Panguni Uttiram, special pooja on Uttara Phalguni nakshtra. 

Temple Timings: 8-12 pm; 5 pm to 7.30 pm

Address: 

Shri Swarnapureeshwarar Temple
at Post Andan Kovil,
Taluka: Valangaiman,
District: Thiruvarur,
Tamil Nadu 612804 

Temple priest: Shri A.V. Durai Gurukkal +91374265130

Courtesy: Various blogs and websites

थिरुनल्लूर मयानम येथील श्री ज्ञानपरमेश्वरर / श्री पळसवनेश्वरर

हे मंदिर थिरुमैज्ञानम ह्या गावांत वसले आहे. पंचमयानम स्थळांपैकी हे पांचवं मयानम स्थळ आहे. बाकीची चार मयानम स्थळे अशी आहेत  - कांचीपुरम, सिरकाळी, थिरुविळीमलै आणि थिरुकाडीयुर. ह्या स्थळाचे वर्तमान नाव थिरुनल्लूर मयानम असे आहे. पुराणकाळी ह्या स्थळाचे नाव चतुर्वेदी मंगलम असे होते. 

हे मंदिर कुंभकोणम-कूडवासल (थिरुचेरै मार्गे) मार्गावर कुंभकोणमपासून १६ किलोमीटर्सवर, कूडवासलपासून ३ किलोमीटर्स, थिरुचेरैपासून ४ किलोमीटर्स आणि थिरुवारुरपासून २५ किलोमीटर्सवर आहे. हे पाडळ पेत्र स्थळ कावेरी नदीच्या दक्षिण काठावर आहे. शैव संत संबंधर ह्यांनी ह्या मंदिरातील भगवान शिवांची स्तुती गायली आहे. म्हणून हे मंदिर ७व्या शतकाच्याही आधीपासून अस्तित्वात असावं. ह्या मंदिराचं माड कोविल शैलीचं विटांचं बांधकाम कोचेंगट चोळा राजाने केलं असा समज आहे. कालांतराने ह्या मंदिराचं दगडी बांधकाम तसेच जीर्णोद्धार आदित्य चोळा I राजाने केला. ह्या मंदिरात २४ शिलालेख आहेत ज्यामध्ये विविध राजांनी मंदिराला दिलेल्या देणग्या तसेच भेटवस्तूंचे उल्लेख आहेत. वर्तमान मंदिर साधारण १५०० वर्षे जुनं आहे.

मूलवर: श्री ज्ञानपरमेश्वरर, श्री मयानाथूपरमेश्वरर, श्री मयानाथु मूलथनाथू पेरूमन
देवी: श्री ज्ञानाम्बिका, श्री पेरियानायकी
पवित्र तीर्थ: ज्ञानतीर्थ, चंद्र तीर्थ
पवित्र वृक्ष: पळस, बिल्व
पुराणिक नाव: थिरुमयानम, थिरुनल्लूर मयानम, नथुर
वर्तमान नाव: थिरुमैज्ञानम
जिल्हा: तंजावूर, तामिळ नाडू

क्षेत्र पुराण:

१. इथले क्षेत्र पुराण आपस्तंभ ऋषींशी निगडित आहे. असा समज आहे की आपस्तंभ ऋषींना इथे भगवान शिवांचे दर्शन घडले. आपस्तंभ धर्मसूत्राचे ते लेखक आहेत तसेच यजुर्वेदातील आपस्तंभ शाखेचे ते संस्थापक आहेत. कृष्ण यजुर्वेदातील तैत्तिरीय संप्रदायातील तीन धर्मसूत्रांपैकी आपस्तंभ एक आहे.

२. क्षेत्र पुराणानुसार ह्या स्थळाला चतुर्वेद मंगलम असे नाव होते. इथे चारही वेद शिकलेल्या प्रकांड पंडितांची वसाहत होती. ही वसाहत त्याकाळी इथे राज्य करणाऱ्या राजाने वसवली होती. ह्या स्थळाला नालवेदीयुर असे पण नाव होते. तामिळ मध्ये नाल म्हणजे चार आणि वेदीयुर म्हणजे वैदिक ब्राह्मण. ह्या नावाचा अपभ्रंश होऊन ते नल्लूर असे झाले.

३. इथे पळस वृक्षाचे वन होते म्हणून इथे भगवान शिवांना श्री पळसवननाथर असे संबोधले जाते. (तामिळ मध्ये पूरसु म्हणजे वनातील ज्योती).

४. स्थळ पुराणानुसार प्राचीन काळापासून इथे बऱ्याच वेळा शिव लिंगाच्या भोवती सर्प नजरेस आले आहेत. शैव संत संबंधर ह्यांनी त्यांच्या पवित्र रचनांमध्ये भगवान शिवांची सर्प पूजा करत आहेत असा उल्लेख केला आहे.

५. भगवान शिवांनी इथे ऋषींना आणि वेदांना ज्ञान प्रदान केलं म्हणून त्यांना इथे श्री ज्ञानपरमेश्वरर असं संबोधलं जातं.

ह्या ठिकाणी ज्यांनी उपासना केली त्यांची नावे:

श्री महाविष्णू, श्री ब्रह्मदेव, शैव संत थिरुज्ञानसंबंधर, चार वेद आणि आपस्तंभ ऋषी.

वैशिष्ट्ये:

१. इथे गाभाऱ्यामध्ये काही वेळा शिव लिंगाच्या भोवती वेटोळे घातलेले सर्प नजरेस येतात.

२. इथल्या गाभाऱ्याचा आकार चौकोनी आहे.

३. इथे राजगोपुर नाही पण एक बांधकाम पूर्ण न झालेले गोपुर आहे ज्यावर एक प्रवेशाची कमान आहे.

४. चित्राई ह्या तामिळ महिन्याच्या ३ऱ्या, ४थ्या आणि ५व्या दिवशी सूर्याची किरणे शिव लिंगावर पडतात.

मंदिराबद्दल माहिती:

हे मंदिर पूर्वाभिमुख आहे. ह्या मंदिराला राजगोपुर नाही. ह्या मंदिराचे प्रवेशद्वार सुंदर आहे. ह्या प्रवेशद्वारावर भगवान शिव आणि श्री पार्वती देवी ह्यांचे शिल्प आहे ज्यामध्ये त्यांच्या बाजूंना श्री विनायक आणि श्री मुरुगन आहेत. 

मंदिराच्या गर्भगृहामध्ये गाभारा, अंतराळा आणि अर्धमंडप आहेत. नंदी आणि बलिपीठ गाभाऱ्याकडे मुख करून आहेत. गाभारा चौकोनी आकाराचा आहे. मंदिराचे तीर्थ मंदिराच्या समोर आहे. इथले शिव लिंग स्वयंभू आहे आणि छोटं आहे. गाभाऱ्यावरील विमान गजपृष्ठाच्या आकाराचे आहे. गाभाऱ्यामधले स्तंभ गोलाकार आहेत आणि त्यांच्यावर सुंदर शिल्पे आहेत.

चित्राई ह्या तामिळ महिन्याच्या ३ऱ्या, ४थ्या आणि ५व्या दिवशी सूर्याची किरणे शिव लिंगावर पडतात. 

कोष्ठ मूर्ती: श्री दक्षिणामूर्ती, श्री लिंगोद्भवर, श्री ब्रह्मदेव, श्री भिक्षादनर, श्री नटराज, श्री भैरव, श्री महाविष्णू आणि श्री दुर्गादेवी. श्री चंडिकेश्वरर ह्यांचे देवालय त्यांच्या नेहमीच्या ठिकाणी आहे.

गाभाऱ्याच्या भिंतीवर चोळा राजा भगवान शिवांची पूजा करत आहे असे शिल्प आहे.

इतर देवालये आणि मूर्ती: श्री महाविष्णू, श्री मुरुगन, नवग्रह, थिरुज्ञानसंबंधर, नाग, आत्मलिंग, श्री शनीश्वरर, श्री भैरव, श्री सूर्य.

परिक्रमेमध्ये पुढील शिव लिंगे आहेत: श्री अमृतकडेश्वरर, श्री सट्टाईनाथर, श्री एकांबरेश्वरर.

श्री अंबिकादेवी गाभाऱ्याच्या डावीकडील महामंडपामध्ये दक्षिणाभिमुखी देवालयात आहेत.

ह्या शिवाय ह्या मंदिरात पुढील देवालये आणि मूर्ती आहेत: श्री सोमस्कंदर, श्री कुंभकर्ण विनायक, उत्सव मूर्ती, मुचुकुंद चक्रवर्ती, रोमेश महर्षी, शैव संत नालवर, श्री अरुणाचलेश्वरर, श्री विश्वनाथ आणि श्री विशालाक्षी, श्री शनीश्वरर, श्री महालक्ष्मी, श्री स्वर्ण विनायक, श्री दक्षिण कैलास नाथर, श्री उत्तर कैलास नाथर, वल्ली आणि दैवानै समवेत श्री सुब्रह्मण्य आणि श्री विळीअळगर.

प्रार्थना:

१. भाविक जन इथे विवाहातल्या अडचणी दूर होण्यासाठी, समृद्धीप्राप्तीसाठी, ज्ञानप्राप्तीसाठी तसेच शिक्षणात प्राविण्य प्राप्त होण्यासाठी प्रार्थना करतात.

पूजा:

रोज दिवसभरात तीन पूजा केल्या जातात तसेच प्रदोष दिवशी प्रदोष पूजा केली जाते.     

मंदिरात साजरे होणारे सण:

आवनी (ऑगस्ट-सप्टेंबर): श्री विनायक चतुर्थी

पूरत्तासी (सप्टेंबर-ऑक्टोबर): नवरात्री

ऎप्पासी (ऑक्टोबर-नोव्हेंबर): अन्नाभिषेक

कार्थिगई (नोव्हेंबर-डिसेम्बर): थिरु कार्थिगई दीपम

मासी (फेब्रुवारी-मार्च): महाशिवरात्री

पूरत्तासी, मासी आणि मारगळी ह्या महिन्यांमध्ये विशेष उत्सव साजरे होतात.

मंदिराच्या वेळा: सकाळी ८ ते ११, संध्याकाळी ५ ते ७.३०

मंदिराचा पत्ता:

श्री ज्ञानपरमेश्वरर मंदिर,
थिरुनल्लूर मयानम (थिरुमैज्ञानम),
ऍट पोस्ट थिरुचेरै,
तालुका कुंभकोणम,
तामिळ नाडू ६१२६०५ 

अस्वीकरण आणि शिष्टाचार (Disclaimer and courtesy):

ह्या लेखांमधली माहिती संकलित करताना विविध आचार्यांचे उपन्यास, दक्षिण भारतातील काही नियतकालिके, तसेच इंटरनेट वरील विविध ब्लॉग्स आणि वेबसाईट्स ह्यांचा आधार घेतला आहे. आपल्याला ह्या लेखांमध्ये काही त्रुटी आढळल्यास आम्हाला जरूर कळवा.

Shri Gnyanaparameshwarar Temple / Shri Palasavaneshwarar Temple at Nallur Mayanam

This Shiva temple is at Thirumeyignyanam. This is the fifth Mayanam Sthalam. The other Mayanam are at Kanchipuram, Sirkazhi, Thiruveezhimalai and Thirukadiyur. At present this place is known as Thirunallur Mayanam. During puranic days this place was known as Chaturvedi Mangalam. 

This is about 16 kilometers from Kumbhakonam on Kumbhakonam-Kudavasal route (via Thirucherai), 3 kms from Kudavasal, 4 kms from Thirucherai, 25 kms from Thiruvarur. This is on the southern bank of river Kaveri. This is one of the Padal Pethra Sthalam. Lord Shiva of this temple was revered in sacred hymns by Shaiva Saint Sambandhar. Hence this temple must have existed even before the 7th century. It is believed to have been constructed as a Mada Kovil in brick structure by Kochengat Cholan. It was reconstructed as a stone structure by Aditya Chola I. There are 24 stone inscriptions in the temple which record endowments and gifts made by various kings. The present structure is more than 1500 years old. 

Moolavar: Shri Gnyanaparameshwarar, Shri Mayanathu Parameshwarar, Shri Mayanathu Mulathanathu Peruman

Devi: Shri Gnyanambika, Shri Periyanayaki

Sacred Theertha: Gnyana Theertha, Chandra Theertha 

Sacred Vruksha: Palasa, Bilva

Puranik Name: Thiru Mayanam, Thiru Nallur Mayanam, Nathur

Present Name: Thirumeyignyanam

District: Tanjavur, Tamil Nadu

Kshetra Puran:

1. The Kshetra Puran is associated with Apastambha Rishi. He is believed to have darshan of Lord Shiva at this place. He is the author of Apastambha Dharmasutra. He is the founder of Apastambha Shakha of Yajurveda. The Apastambha sutra is one of the three dharma sutras from the Taittiriya school of Krishna Yajurveda. 

2. According to the Kshetra Puran, this place was known as Chaturveda Mangalam. This place was a settlement of highly learned brahmins from all four vedas. This settlement was created by the king who was ruling this region in ancient times. This place was earlier known as Naalvediyur (in Tamil, Naal means four, vediyur means Vedic brahmins) which got corrupted to Nallur. 

3. As this place was a forest of Palasa trees (Purasu in Tamil, flame of the forest), Lord Shiva was praised as Lord Palasavaneshwarar. 

4. As per the Sthala Puran, snakes have been witnessed around the Shiva Linga, a number of times from ancient times. In his sacred hymn, Shaiva Saint Sambandhar has mentioned about the snakes around Shiva Linga as if they are worshiping Lord Shiva. 

5. As Lord Shiva imparted knowledge to Sages and Vedas he is praised as Gnyanparameshwarar.

Those who worshiped at this place: 

Lord Mahavishnu, Lord Brahma, Shaiva Saint Thirugnyanasambandhar, Four Vedas and Sage Apastambha.

Special features:

1. In the Sanctum, sometimes we come across serpent coiled around Shiva Linga. 

2. The Sanctum is square shaped.

3. There is no Rajagopuram but there is an unfinished Gopuram with an entrance arch. 

4. Sun’s rays fall on Shiva Linga on 3rd, 4th and 5th days of Tamil month Chitrai.

About the temple:

This is an east facing temple. The temple has no Rajagopuram. It has a beautiful entrance on which we find sculpture of Lord Shiva and Goddess Parvati, with Lord Muruga and Lord Vinayaka on the sides. The temple consists of Sanctum Sanctorum, Antarala and Ardha Mandap. Nandi and Balipeeth are facing the Sanctum. Sanctum is square shaped. Sacred theertha is opposite to the temple. Shiva Linga is a Swayambhu Linga and it is small. The Sanctum Sanctorum vimanam has a gaja prushtha shape. The pillars of the Sanctum Sanctorum are circular and have beautiful sculptures. 

Sun’s rays fall on Shiva Linga on 3rd, 4th and 5th days of Chitrai. 

Koshta Murtis: Lord Dakshinamurti, Lord Lingodbhavar, Lord Brahma, Lord Bhikshadanar, Lord Nataraja, Lord Bhairav, Lord Mahavishnu and Goddess VishnuDurga. Lord Chandikeshwarar shrine is in its usual position.

On the wall of the Sanctum there is a sculpture of Chola king worshiping the Shiva Linga. 

Other shrines and deities:

There is a shrine of Lord Mahavishnu, a shrine of Lord Muruga, a shrine of Navagraha, a shrine of Thiru Gnyanasambandhar. We have the idols of Naga, Atmalinga, Lord Shanishwarar, Lord Bhairav,  Lord Surya. In the parikrama, we have Shiva Linga of Lord Amrutkadeshwar, Lord SattaiNathar, Lord Ekambareshwar. 

Goddess Ambika is in a separate south facing shrine in the Mahamandap to the left of Sanctum. 

We come across the idols and shrines of Somaskandar, Lord Kumbhakarna Vinayaka, Utsav Murtis, Muchukunda Chakravarti, Romesha Maharishi, Shaiva Saint Naalvar, Lord Arunachaleshwarar, Lord Vishwanath and Goddess Vishalakshi, Lord Shanishwarar, Goddess Mahalakshmi, Lord Swarna Vinayaka, Lord Dakshin Kailash Nathar, Lord Uttar Kailash Nathar, Lord Subramanya with Valli and Deivanai and Lord Veezhiazhagar.

Prayers:

1. Devotees worship at this place for removal of marriage obstacles, prosperity, excellence in education and knowledge.

Pooja:

Daily three times a day. Pradosha puja are performed regularly.

Festivals:

Aavani (Aug-Sept) - Vinayaka Chaturthi

Purattasi (Sept-Oct): Navaratri

Karthigai (Nov-Dec): Thiru Karthigai Deepam, 

Aippasi (Oct-Nov) - Annabhishekam

Masi (Feb-Mar) - Mahashivaratri

Special utsavs in the month of Purattasi, Masi and Margazhi.

Temple Timings: 8 am to 11 am, 5 pm to 7.30 pm

Address:

Shri Gnyanaparameshwarar Temple,
Thirunallur Mayanam (Thirumeignyanam),
At post Thirucherai,
Taluka Kumbhakonam,
Tamil Nadu 612605

Phone: +91-9486767962, +91-7502056284, +91-9443959839

Contact number of priest: Shri Tamizh Mani Gurukkal - +91-9443974854

थिरुचेरै येथिल श्री सरपरमेश्वरर मंदिर

हे मंदिर थिरूचेरै ह्या गावात वसले आहे. थिरुचेरै गाव कुंभकोणम-नाचियार कोविल मार्गावर कुंभकोणम पासून १५ किलोमीटर्सवर, कुडवासल पासून ५ किलोमीटर्सवर आणि थिरुवारुर पासून २७ किलोमीटर्सवर आहे. हे पाडळ पेत्र स्थळ कावेरी नदीची उपनदी असलेल्या मुडीकोंडण ह्या नदीच्या दक्षिण काठावर आहे. शैव संत संबंधर आणि थिरुनावूक्करसर (अप्पर) ह्यांनी मंदिराची स्तुती गायली आहे. मूळ मंदिर ७व्या शतकाच्याही आधीपासून अस्तित्वात असावे. त्यामुळे हे मंदिर साधारण १५०० वर्षे जुनं असावं. ११व्या शतकामध्ये कुलोथुंग I राजाच्या काळांत ह्या मंदिराचा जीर्णोद्धार झाला. इथल्या शिलालेखांमध्ये ह्या राजाच्या मंदिरासंबंधित जीर्णोद्धाराच्या कामांचा उल्लेख आहे. ह्या मंदिराला उडयारकोविल असं पण म्हणतात. ह्या स्थळाला पूर्वी थिरुसरम असं नाव होतं (तामिळ मध्ये सरम म्हणजे सर्वोच्च गुणसंपन्न पवित्र स्थळ). कालांतराने ह्या स्थळाचं नाव थिरुचेरम असं झालं आणि शेवटी थिरुचेरै असं झालं. भगवान शिवांना इथे थिरुसेन्नरीअप्पर असं संबोधलं जातं. तामिळ मध्ये सेन्नरी म्हणजे नीतिमान किंवा न्याय्य. म्हणजे स्वामी जे नीतिमान आणि न्याय्य आहेत.

मूलवर: श्री सरपरमेश्वरर, श्री सेन्नरीअप्पर
देवी: श्री ज्ञानाम्बिका, श्री ज्ञान-वल्ली-अम्माई
पवित्र वृक्ष: बर्ण (ज्याला लसूण नाशपाती असं पण म्हणतात) / वयवर्ण (तीन पातींचं कॅस्पर)
पवित्र तीर्थ: मार्कंडेय तीर्थ, बिंदूसुधा तीर्थ, ज्ञान तीर्थ
पुराणिक नाव: उडयार कोविल
वर्तमान नाव: थिरुचेरै

क्षेत्र पुराण:

१. सूर्य पूजा: क्षेत्र पुराणानुसार दक्ष यज्ञात सहभागी झाल्याने प्राप्त झालेल्या पापांचं निरसन करण्यासाठी श्री सूर्य देवांनी विविध शिव मंदिरांत जाऊन भगवान शिवांची आराधना केली. असा समज आहे की श्री सूर्यदेव प्रत्येक वर्षी मासी महिन्यामधल्या १३व्या, १४व्या आणि १५व्या दिवशी इथल्या शिव लिंगाची तसेच श्री पार्वती देवींच्या पादुकांची पूजा करतात. म्हणून त्या दिवशी इथे सूर्य पूजा पण केली जाते. अशीच सूर्यपूजा थिरुकंडीयुर मध्ये पण संध्याकाळी केली जाते.

२. क्षेत्र पुराणानुसार भगवान शिव आपल्या भक्तांना नीतिमत्तेकडे घेऊन जातात. तामिळ मध्ये सेन्नरी म्हणजे नीतिमान किंवा न्याय्य. म्हणून इथे भगवान शिवांना श्री सेन्नरीअप्पर असं संबोधलं जातं. ह्या स्थळाला थिरुसरम असं म्हणतात (तामिळ मध्ये सरम म्हणजे सर्वोच्च गुणसंपन्न पवित्र स्थळ). म्हणून भगवान शिवांना इथे श्री सरपरमेश्वरर असं पण  संबोधलं जातं. 

३. स्थळ पुराणानुसार मार्कंडेय ऋषींनी इथे शिव लिंगाची स्थापना केली. पूर्वजन्मीच्या साचलेल्या कर्माचा नाश करण्यासाठी त्यांनी इथे भगवान शिवांची आराधना केली. त्यांच्या इच्छेनुसार भगवान शिवांनी त्यांना बंधमुक्त केलं आणि त्यामुळे ते चिरंजीव झाले. म्हणून इथे भगवान शिवांना ऋण विमोचन लिंगेश्वरर असं संबोधलं जातं. असा समज आहे की इथे मार्कंडेय ऋषींना मुक्ती प्राप्त झाली.

४. क्षेत्र पुराणानुसार कुंती देवींचे गुरु धौम्य ऋषींनी इथे भगवान शिवांची आराधना केली आणि मुक्ती प्राप्त केली. पांडवांना लाक्षागृहातून पलायन करण्याची सूचना देणारे धौम्य ऋषीच होते.

ह्या ठिकाणी ज्यांनी उपासना केली त्यांची नावे:

श्री सूर्यदेव, धौम्य ऋषी, मार्कंडेय ऋषी, शैव संत अप्पर, शैव संत संबंधर, कावेरी नदी.

वैशिष्ट्ये:

१. हे तीन ऋण विमोचन लिंगेश्वरर मंदिरांमधलं एक मंदिर आहे. बाकीची दोन मंदिरे थिरुवारुर आणि अचलपुरम येथे आहेत.

२. स्थानिक जन ह्या स्थळाला उडयार कोविल असं संबोधतात.

३. ह्या मंदिरात श्री दुर्गादेवींच्या तीन मूर्ती आहेत. ही खूप दुर्मिळ गोष्ट आहे. 

४. श्री ब्रह्मदेवांची मूर्ती खूप वैशिष्ट्यपूर्ण आहे.

५. मासी (फेब्रुवारी-मार्च) ह्या तामिळ महिन्याच्या १३व्या, १४व्या आणि १५व्या दिवशी श्री सूर्यदेव भगवान शिव आणि श्री पार्वती देवींची पूजा करतात. ह्या दिवशी सूर्याची किरणे श्री पार्वती देवींच्या चरणांवर आणि शिव लिंगावर पडतात.

६.  इथल्या क्षेत्र वृक्षाची वैशिष्ट्ये विलक्षण आहेत. 

७. श्री दुर्गादेवींच्या देवालयात राहुकाळामध्ये दिवे लावून पूजा केली जाते.

मंदिराबद्दल माहिती:

हे मंदिर पश्चिमाभिमुख असून इथे पांच स्तरांचं राजगोपुर आहे आणि दोन परिक्रमा आहेत. मंदिर साधारण १.५ एकर्सवर पसरलेलं आहे. इथले शिव लिंग स्वयंभू असून ते मोठं आहे आणि पूर्वाभिमुख आहे. राजगोपुरानंतर नंदी, बलीपीठ आणि ध्वजस्तंभ गाभाऱ्याकडे मुख करून आहेत. नंदींच्या बाजूला अजून एक तीन स्तरांचं गोपुर आहे. गर्भगृहामध्ये गाभारा, अर्धमंडप आणि महामंडप आहे. गाभाऱ्याचा आकार शिव लिंगासारखा आहे. 

कोष्ठ मूर्ती: श्री नर्दन विनायक, श्री दक्षिणामूर्ती, श्री भैरव, श्री नटराज, श्री चंडिकेश्वरर, श्री ब्रह्मदेव, श्री शिवदुर्गा आणि श्री विष्णुदूर्गा. 

हे कदाचित एकच मंदिर असेल जिथे तीन दुर्गादेवींच्या मूर्ती आहेत.

श्री ब्रह्मदेवाचे देवालय श्री नटराजांच्या देवालयाशेजारी आहे. श्री ब्रह्मदेवांच्या डाव्याबाजूच्या वरच्या हातावर त्रिशूल आणि घंटा ह्यांची चित्रे गोंदलेली आहेत. शैव संत अप्पर ह्यांनी श्री ब्रह्मदेवांना भगवान शिव मानून त्यांची स्तुती गायली आहे. ह्या देवालयामध्ये अष्टमी दिवशी विशेष पूजा केली जाते. दक्षिण भारतात जसं हनुमानांची त्यांना वड्यांची माला अर्पण करून पूजा केली जाते तशीच पूजा इथे शनिवारी ब्रह्मदेवांची केली जाते.

श्री चंडिकेश्वरांच्या देवालयामध्ये श्री चंडिकेश्वरांच्या दोन मूर्ती आहेत. 

श्री अंबिकादेवींचे देवालय पूर्वाभिमुख असून ते गाभाऱ्याच्या डाव्याबाजूला बाहेरील परिक्रमेमध्ये आहे. 

पश्चिमेकडील परिक्रमेमध्ये भगवान शिवांची ऋण विमोचन लिंगेश्वरर मूर्ती आहे. तामिळ मध्ये कदन म्हणजे ऋण. म्हणून भगवान शिवांना कदन-निवृत्ती-ईश्वरर असं संबोधलं जातं. ह्या मूर्तीची प्रतिष्ठापना मार्कंडेय ऋषींनी केली. ह्या देवालयाच्या जवळ श्री विनायक, मार्कंडेय ऋषी आणि श्री बालसुब्रमण्यम ह्यांची देवालये आहेत. 

ह्याशिवाय परिक्रमेमध्ये पुढील मूर्ती आणि देवालये आहेत: श्री विनायक, श्री ज्वरहरेश्वरर, श्री काळभैरव, श्री गजलक्ष्मी, श्री नटराज, श्री महालक्ष्मी, श्री ऋषभारूढर (ऋषभ म्हणजेच नंदींवर आरूढ झालेले भगवान शिव), सप्त मातृका, शैव संत नालवर, वायूलिंग, श्री ज्येष्ठादेवी, श्री सूर्य, श्री कालीश्वरर, श्री शनीश्वरर आणि नवग्रह.

इथले स्थळ वृक्ष अद्वितीय आहे. त्याचे तामीळमधले नाव माविलंगै असे आहे. ज्याला इंग्लिश मध्ये गार्लिक कॅस्पर म्हणतात आणि मराठी मध्ये वयवरुण असं म्हणतात. ह्या वृक्षाला फक्त चार महिनेच पानं असतात. चार महिने फुलं असतात आणि उरलेले चार महिने ना पानं ना फुलं असतात. ह्या वृक्षाच्या सालाला उच्च वैद्यकीय मूल्ये आहेत. 

प्रार्थना:

१. भाविक जन इथे अष्टमीच्या दिवशी श्री ब्रह्मदेवांना वड्यांची माळा अर्पण करून अर्चना आणि अभिषेक करतात. असा समज आहे की ही पूजा केल्याने न्यायायलीन खटल्यांमध्ये यश प्राप्त होते तसेच नवग्रह दोषांचे पण निवारण होते. 

२. राहुकाळामध्ये केलेली श्री दुर्गादेवींची पूजा खूप शुभदायक मानली जाते. भाविक जन राहुकाळामध्ये दुर्गादेवींच्या तीनही मंदिरात दिवा लावतात.

३. असे अनेक भाविक ज्यांच्या जन्मकुंडली मध्ये सूर्य दोष आहे ते मासी ह्या तामिळ महिन्याच्या १३व्या, १४व्या आणि १५व्या दिवशी सूर्याची पूजा करतात. 

४. पितृ ऋण, ऋषी ऋण आणि देव ऋण ह्या ऋणांतून तसेच ऐहिक ऋणांतून (स्थावर आणि जंगम मालमत्तेची कर्जे) मुक्ती मिळविण्यासाठी भाविक जन ऋण विमोचन लिंगेश्वरांची पूजा करतात. ह्यासाठी ते ११ सोमवारी अर्चना आणि अभिषेक करतात. असा समज आहे की असे केल्याने त्यांना संपत्ती, शैक्षणिक प्रगती प्राप्त होईल तसेच आजारांतून मुक्ती मिळेल.

पूजा:

नित्य पूजा तसेच प्रदोष पूजा केल्या जातात.

मंदिरात साजरे होणारे सण:

आनी (जुन-जुलै): थिरुमंजनम

आडी (जुलै-ऑगस्ट): आडी पुरम (पूर्वा आषाढा नक्षत्र दिवशी पूजा)

आवनी (ऑगस्ट-सप्टेंबर) : गणेश चतुर्थी

पूरत्तासी (सप्टेंबर-ऑक्टोबर): नवरात्री

ऎप्पासी (ऑक्टोबर-नोव्हेंबर): अन्नाभिषेक आणि स्कंद षष्ठी

कार्थिगई (नोव्हेंबर-डिसेम्बर): थिरुकार्थिगई दीपम

मारगळी (डिसेम्बर-जानेवारी): थिरुवथीरै

मासी (जानेवारी-फेब्रुवारी): महाशिवरात्री

मंदिराच्या वेळा: सकाळी ७ ते १२, दुपारी ४.३० ते ८.३०

मंदिराचा पत्ता:

श्री सरपरमेश्वरर मंदिर,
ऍट पोस्ट थिरुचेरै,
तालुका - कुंभकोणम,
तामिळ नाडू ६२१६०५

दूरध्वनी: +९१-०४३५२४६८००१

मंदिराचे पुजारी: श्री सुंदरमूर्ती गुरुक्कल +९१-४३५२४६७७५९, +९१-९४४२६३७७५९, +९१-९४४३७३७७५९

अस्वीकरण आणि शिष्टाचार (Disclaimer and courtesy):

ह्या लेखांमधली माहिती संकलित करताना विविध आचार्यांचे उपन्यास, दक्षिण भारतातील काही नियतकालिके, तसेच इंटरनेट वरील विविध ब्लॉग्स आणि वेबसाईट्स ह्यांचा आधार घेतला आहे. आपल्याला ह्या लेखांमध्ये काही त्रुटी आढळल्यास आम्हाला जरूर कळवा.

Shri Saraparameswarar Temple at Thirucherai

This temple is situated at Thirucherai which is on the Kumbhakonam-Nachiyar Kovil road at a distance of 15 kms from Kumbhakonam, is also at a distance of 5 kms from Kudavasal and 27 kms from Thiruvarur. This is on the southern bank of river Mudikondan which is a tributary of Kaveri. This is Padal Petra Sthalam revered by Shaiva Saint Sambandhar and Thirunavukkarasar (Appar). The original temple existed even before the 7th century which makes the present structure more than 1500 years old. The structure was reconstructed during the period of Chola King Kulothunga I in the 11th century. There are stone inscriptions in the temple which give the details of the King's association with the renovation of the temple. This temple is also known as Udayarkovil. This place was earlier known as Thirusaram (Saram means holy place with highest qualities). Later the place changed to Thirucharam and finally to Thirucherai. The name of the Lord is Thiru Sennariappar where Sennari means in Tamil righteousness or just. It means he is the Lord who is righteous and just. 

Moolavar: Shri Saraparameshwarar, Shri Sennariappar
Devi: Shri Dnyanambika, Shri Dnyana-Valli-Ammai
Sacred Vruksha: Barna (also known as Garlic pear) tree / Vayvarna / 3 leafed casper
Sacred Theertha: Markandeya Theertha, Bindusudha Theertha, Dnyana Theertha
Puranik Name: Udayar kovil
Present Name: Thirucherai

Kshetra Puran:  

1. Surya pooja – According to the Kshetra Puran, Lord Surya worshiped Lord Shiva at a number of places for the sin he committed by participating in Daksha Yagnya. It is believed that, as an atonement, every year, on the 13th, 14th, 15th day of Masi he worships the Shiva linga and feet of Goddess Parvati. Hence Surya pooja is performed on those 3 days. Similarly, the Surya Pooja also takes place at Thirukandiyur in the evening. 

2. According to the Kshetra Puran, Lord Shiva leads one towards righteousness (In Tamil Sennari means righteousness). Hence Lord Shiva is addressed here as Lord Sennariappar. And this place was known as Thirusaram (In Tamil Saram means holy place). Hence Lord Shiva is also addressed as Lord Saraparameshwarar.

3. According to the Sthala Puran, Sage Markandeya installed the Shiva Linga at this place. He worshiped Lord Shiva to clear his karma (debts) which he had accumulated from previous births. As desired by him, Lord Shiva cleared his debts and hence he became Chiranjivee. Hence Lord Shiva is known as Runa Vimochana Lingeshwarar. It is believed that Sage Markandeya attained salvation at this place. 

4. According to the Kshetra Puran, Sage Dhaumya (Guru of Kunti devi) worshiped Lord Shiva at this place and attained mukti. In fact he was the one who gave the idea to the Pandavas to escape from the burning Lac palace. 

Those who worshipped here: 

Lord Surya, Sage Dhaumya, Sage Markandeya, Shaiva Saint Appar, Shaiva Saint Sambandhar, River Kaveri.

Salient Features:

1. This is one of the three Runa Vimochana Lingeshwarar temples. The others are at Thiruvarur and Achalpuram. 

2. Locally this place is known as Udayarkovil.

3. It is very rare to have 3 Durga idols in one temple.

4. Lord Brahma’s idol has unique features.

5. Lord Surya worships Lord Shiva and Goddess Parvati for 3 days i.e. 13th, 14th and 15th day of Tamil month Masi (Feb-March). The rays of Sun fall on the feet of Goddess Parvati and on Shiva Linga.

6. The Kshetra Vruksha has peculiar features. 

7. In the Durga shrine, Rahu Kaal worship is done by lighting lamps.

About the temple:

This is an east facing temple with a 5 tiered Rajagopuram and has 2 parikramas. It is spread over about 1.5 acres. The Swayambhu Shiva Linga is large and faces the East. Immediately after the Rajagopuram, we come across Nandi, Balipeeth and Dhwajasthambha facing the Sanctum. There is another three tiered Gopuram after the Nandi. Sanctum Sanctorum consists of Sanctum, Ardhamandap and Mahamandap. The Sanctum is shaped like a Shiva linga. 

Koshta Murti: Lord Nardana Vinayaka, Lord Dakshinamurti, Lord Bhairav, Lord Nataraja, Lord Chandikeshawar, Lord Bramha, Goddess Shivadurga and Goddess Vishnudurga. This may be the only temple which has 3 Durgas. 

Lord Bramha’s shrine is adjacent to Lord Nataraja’s shrine. Lord Bramha appears with a tattoo on left upper arm with a trident and a bell. Shaiva Saint Appar sang a sacred hymn on Lord Bramha. He describes him as Lord Shiva himself. Special worship is done on Ashtami in this temple. On Saturdays he is garlanded with a Vadaa-mala similar to the tradition in south where they garland Lord Hanuman. 

In the shrine of Lord Chandikeshwar, we come across 2 idols of Lord Chandikeshwar. Goddess Ambika is in an East facing shrine to the left of the Sanctum in the outer prakaram. 

In western prakaram we have the shrine of Lord Shiva as Runa (Kadan in Tamil) Vimochana Lingeshwarar. So the Lord is known as Kadan-Nivrutti Eshwarar. This was installed by Sage Markandeya. Near this shrine we come across the shrines of Lord Vinayaka, Sage Markandeya and Lord Balasubramanya. 

Besides these we come across the shrines of Lord Vinayaka, Lord Jwarahareshwarar, Lord Kaalabhairav, Goddess Gajalakshmi, Lord Nataraja, Goddess Mahalakshmi, Rishabhaarudhar (Lord Shiva on Rishabh i.e. Nandi), Sapta Matrikas, Shaiva Saint Naalvar, Vaayulinga, Goddess Jyeshthadevi, Lord Surya, Lord Kaalishwarar, Lord Shanishwar and Navagraha in the parikrama. 

The Sthala Vruksha is a very unique tree known as Mavilangai in Tamil (Garlic casper in English, Vayvaruna in Marathi). This tree has leaves only for 4 months and has white flowers for 4 months. For the last 4 months, it has been barren. Its bark has very high medical value. 

Prayers:

1. Devotees worship Lord Bhairav on Asthami by garlanding him with Vadaa-Mala and performing Archana and Abhishek. They believe that by doing this worship, they will win the court cases and will get rid of Navagraha dosha, since Lord Bramha is the Prarthana Moorti at this place. 

2. Worship of Goddess Durga during Rahu Kaal is considered to be very auspicious. Devotees light lamps in all the 3 Goddess Durga shrines during Rahu Kaal.

3. Devotees who have Surya dosha in their horoscope come to this place in large numbers for Surya worship on 13th, 14th and 15th of Tamil month Masi. They believe by worshiping on these days there will be relief from Surya dosha. 

4. Devotees worship Runa Vimochan Lingeshwarar for removal of Pitru Runa, Rishi Runa and Devata Runa. They also worship him, for removal of debts related to material and wealth. For this purpose they perform special Archana and Abhishek for 11 Mondays. They believe by doing this, they will get wealth, education and their illness and diseases will be eradicated. 

Poojas: Besides regular pooja, Pradosh poojas are performed regularly.

Festivals:

Aani (June-July): Thirumanjanam

Aadi (July-Aug): Festival on Purva Ashadha Nakshatra

Aavani (Aug-Sept): Ganesh Chaturthi

Purattasi (Sept-Oct): Navaratri

Aipassi (Oct-Nov): Annabhishek, Skandha Shashti

Karthigai (Nov-Dec): Thirukarthigai Deepam

Margazhi (Dec-Jan): Ten days of Bramhotsav, Thiruvathirai

Maasi (Feb-March): MahaShivaratri

Temple timings: 7 to 12 pm; 4.30 pm to 8.30 pm

Temple address: 

Shri Saraparameshwarar temple,
At Post - Thirucherai,
Taluka: Kumbhakonam,
Tamil Nadu 621605

Phone: +91-4352468001

Temple Priest: Shri Sundarmoorti Gurakkal Ph +91-4352467759, +91-9442637759, +91-9443737759

Courtesy: Various websites and blogs

कुडवासल येथील श्री कोणेश्वरर मंदिर

हे मंदिर कुंभकोणम-थिरुवारुर मार्गावर थिरुवारुर पासून २३ किलोमीटर्सवर, कुंभकोणमपासून २० किलोमीटर्सवर, थिरुचेरै पासून ४ किलोमीटर्सवर, नाचियार कोविल पासून ९ किलोमीटर्सवर आणि मयीलादुथुराईपासून ४६ किलोमीटर्सवर आहे.

हे महामाघम उत्सवाशी निगडित असलेल्या बारा मंदिरांपैकी हे सहाव्व मंदिर आहे. हे २००० वर्षे जुनं मंदिर कावेरी नदीच्या दक्षिण काठावर थिरुवारुर जिल्ह्यामध्ये कुडवासल गावामध्ये वसले आहे. महाप्रलयाच्या समयास ह्या ठिकाणी कलशाचे मुख पडले आणि त्याचे रूपांतर शिव लिंगामध्ये झाले. कलशाच्या मुखाला तामिळ मध्ये कुडवायील असं म्हणतात. म्हणून ह्या स्थळाला कुडवासल असं नाव प्राप्त झालं. नायनमारांनी स्तुती केलेल्या २७६ पाडळ पेत्र स्थळांपैकी हे एक स्थळ आहे. शैव संत संबंधर ह्यांना इथे भगवान शिवांचे दिव्य दर्शन प्राप्त झालं म्हणून ह्या स्थळाला छोटा कैलास (तामिळ मध्ये चिन्न) असं प्राप्त झालं. कोचेंगट चोळा राजाने बांधलेल्या ७० माड कोविल मंदिरांपैकी हे एक मंदिर आहे. माड कोविल शैलीची मंदिरं अशा पद्धतीने बांधली आहेत कि जेणेकरून ह्या मंदिरांत हत्ती प्रवेश करू शकत नाहीत. चोळा राजांनी ३ऱ्या शतकातील बांधलेल्या मंदिरांपैकी हे काही पहिल्या मंदिरांमधलं मंदिर आहे असा समज आहे.

मूलवर: श्री कोणेश्वरर, श्री सूर्येश्वरर, श्री भृगुनाथर, श्री कोणनाथर, श्री वान्मिकनाथर

देवी: श्री पेरियानायकी, श्री ब्रहन्नायकी

पूजा / आगम: कारण आगम

पवित्र तीर्थ: अमृत तीर्थ

क्षेत्र वृक्ष: केळ्याचे झाड (तामिळ मध्ये वाळै)

पुराणिक नाव: कदळीवन, वान्मिकचरम, गरुडगिरी

ह्या मंदिराला पेरूनथिरुकोविल असं पण म्हणतात.

क्षेत्र पुराण:

१. तामिळमध्ये को म्हणजे सर्व जीव आणि ईश्वरर म्हणजे भगवान शिव. भगवान शिव सर्व जीवांवर प्रेम करतात म्हणून त्यांना कोणेश्वरर असं संबोधलं जातं.

२. हे शिव लिंग वारुळामध्ये मिळाले म्हणून इथे भगवान शिवांना वान्मिकनाथर असं संबोधलं जातं.

३. ह्या मंदिरातलं गरुडाचं वास्तव्य हे खूप दुर्मिळ दृश्य आहे. कश्यप ऋषींना विनिता आणि कद्रू नावाच्या दोन पत्नी होत्या. गरुड हा विनिताचा पुत्र होता आणि भगवान विष्णूंचा परम भक्त होता. कद्रुचे पुत्र विषारी साप होते. एकदा विनिता आणि कद्रूने इंद्रदेवांना त्यांच्या उच्चैश्रवस ह्या घोड्यावर स्वार असतांना बघितलं. त्या घोड्याचा रंग कुठला ह्यावरून विनिता आणि कद्रुमध्ये वाद झाला. त्यांच्यामध्ये शर्त लागली. शर्त अशी होती की कद्रूने समजा त्या घोड्याच्या शेपटीचा रंग काळा आहे असे सिद्ध केले तर विनिता आणि गरुड कद्रुचे आजन्म गुलाम बनतील. कद्रूने तिच्या पुत्रांना तिला हि शर्त जिंकण्यासाठी मदत करण्याची विनंती केली. सुरुवातीला त्यांनी नकार दिला पण आपल्या मातेच्या शापाच्या भयाने ते मदत करायला तयार झाले. कद्रुच्या पुत्रांपैकी एक पुत्र कर्कोटक (काळा साप) ह्याने स्वतःला त्या घोड्याच्या शेपटीला गुंडाळून घेतले आणि त्या शेपटीवर आपले विष पसरवले. ह्यामुळे त्या घोड्याची शेपटी काळी झाली. जेव्हा विनिताने त्या घोड्याची शेपटी काळी आहे हे पाहिले तेव्हा तिने आपला पराभव मान्य केला. जेव्हा तिने हि घटना आपल्या पुत्राला म्हणजेच गरुडाला सांगितली तेव्हा गरुडाने तिला ह्यावर उपाय विचारला. तेव्हा विनिता म्हणाली कि देवलोकांतील अमृताचा घट कद्रुला दिला तरच गुलामगिरीतून मुक्ती मिळू शकते. गरुड देवलोकांत गेला आणि त्याने भीषण युद्ध करून देवांचा पराभव केला. त्याने इंद्रदेवाला सांगितले की तो अमृताचा घट कद्रुला म्हणजेच त्याच्या सावत्र आईला फक्त दाखविण्यासाठी नेत आहे कारण त्याच्या मते कद्रू ह्या अमृताचे प्राशन करण्यास पात्र नव्हती. आणि त्याने आश्वासन दिले तो अमृताचा घट सुरक्षितरित्या परत आणला जाईल. जेव्हा अमृताचा घट घेऊन गरुड आपल्या आईला भेटण्यासाठी निघाला तेव्हा त्याला वाटेमध्ये एका भीषण राक्षसाला सामोरे जावे लागले. त्यामुळे त्याने अमृताचा घट काही वेळेपुरता एका कुश गवताच्या झुडपावर ठेवला. जेव्हा त्या राक्षसाचा पराभव करून तो परत आला तेव्हा त्याने पाहिले कि त्या घटातले अमृत एका वारुळावर झिरपत होते. जेव्हा आपल्या चोचीने त्याने ते वारूळ मोकळे केले तेव्हा त्याला तो अमृताचा घट हातात घेतलेले भगवान शिव (श्री अमृतलिंगेश्वरर) दिसले. भगवान शिवांनी गरुडाला आशीर्वाद दिला आणि त्याच्या मातेला गुलामगिरीतून मुक्त करून परत येण्याची आज्ञा दिली. अमृताचा घट प्राप्त झाल्यावर कद्रूने तो घट कुश गवतावर ठेवला आणि ती स्नानासाठी गेली. दरम्यान इंद्रदेवाने वायुदेवाच्या मदतीने तो अमृताचा घट परत घेतला. कद्रू जेव्हा परत आली तेव्हा अमृताचा घट न दिसल्याने ती निराश झाली. तिने आणि तिच्या पुत्रांनी कुश गवतावर सांडलेले अमूताचे काही थेंब चाखले. पण गवताच्या धारदार काड्यांमुळे त्या सर्पांच्या जिव्हा कापल्या गेल्या. (म्हणून पुराणानुसार सर्पांच्या दुभंगलेल्या जिव्हांचं हे कारण आहे). भगवान शिवांच्या आज्ञेनुसार गरुड परत त्या लिंगाशी आला. त्याने भगवान शिव आणि पार्वती देवींचे एक मंदिर बांधले. त्याचबरोबर त्याने अमृत तीर्थ नावाचे पवित्र तीर्थ निर्माण केले. म्हणून इथे भगवान शिवांना श्री अमृतनाथर असे संबोधले जाते आणि श्री पार्वती देवींना श्री अमृतवल्ली असे संबोधले जाते. गरुडाने श्री गणेशांची पण प्रतिष्ठापना केली. ह्या श्री गणेशाचे नाव श्री आदि-गणेश असे आहे. 

४. अजून एका क्षेत्र पुराणानुसार नऊ पवित्र नद्यांनी (गंगा, कावेरी, यमुना, गौतमी, नर्मदा, सरस्वती, शरयू, कन्याकुमारी आणि सिंधू) भगवान शिवांकडे त्यांच्यामध्ये स्नान करून सर्व जीवांनी सोडलेल्या पापांचं निरसन कसं करायचं ह्यावर उपाय विचारला. भगवान शिवांनी त्यांना नऊ कुमारिकांमध्ये रूपांतरित केलं आणि जेव्हा रवी कुंभ राशीत असेल, गुरु सिंह राशीत असेल आणि चंद्र मघा नक्षत्रामध्ये असेल त्यावेळी कावेरी नदीच्या दक्षिण काठावरील तीन पवित्र स्थानांमध्ये त्यांना स्नान करण्यास सांगितलं. भगवान शिवांच्या सल्ल्यानुसार त्या नऊ नद्यांनी म्हणजेच नऊ कुमारिकांनी पहिल्यांदा कुंभकोणम येथील महामाघम तीर्थात आणि साक्कोटाई येथील कलशनल्लुर ह्या पवित्र तीर्थामध्ये स्नान घेतलं. त्यानंतर त्या ह्या स्थळी आल्या. जेव्हां त्या येथील तीर्थामध्ये शिरल्या त्यावेळी ह्या तीर्थ कोरडं झालं. जेव्हा त्या भगवान शिवांकडे ह्याची विचारणा करण्यासाठी गेल्या त्यावेळी भगवान शिव त्यांना म्हणाले की त्यांनी प्रथम इथे स्नान घेऊन मग साक्कोटाई आणि शेवटी कुंभकोणम येथे जाऊन स्नान घेणं अपेक्षित होतं. भगवान शिवांनी त्यांना इथल्या श्री आदि गणेशांची आराधना करून नंतर भगवान शिव आणि पार्वती देवी ह्यांची आराधना करण्याचा सल्ला दिला. पुराणानुसार ह्या पवित्र नद्या दर बारा वर्षांनी महामाघम उत्सवाच्या समयी ही आराधना करतात असा उल्लेख आहे.

५. एकदा प्रलय होण्याआधी ब्रह्मदेवांना अशी शंका आली की सृष्टी निर्माण करण्यासाठी लागणारी सर्व बीजे नष्ट झाली तर मग सृष्टीनिर्मिती कशी करायची. ह्या समस्येचं निरसन करण्यासाठी ते सृष्टिसंहारक भगवान शिवांकडे गेले. त्यावेळी भगवान शिवांनी ब्रह्मदेवांना बीजांचं रक्षण कसं करायचं हे सांगितलं तसंच प्रलयाच्या अंती सृष्टिनिर्मिती कशी करायची ह्याचं पण ज्ञान दिलं. त्यांनी ब्रह्मदेवांना अमृत आणि माती ह्यांचं मिश्रण करून त्यापासून एक कलश निर्मायला सांगितलं. आणि त्यामध्ये अमृत आणि सृष्टीनिर्मितीला आवश्यक सर्व बीजे कलशामध्ये पेरायला सांगितली. त्या कलशाच्या चारी बाजूंना वेद, पुराणे, आगमशास्त्रे पसरायला सांगितली. त्या कलशाच्या तोंडाशी पांच आंब्याची पाने ठेवून त्या वरती नारळ ठेवण्यास सांगितले जेणेकरून त्याला कलशाचा आकार येईल. तसेच तो कलश बंद करण्याआधी त्या कलशाला एक यज्ञोपवीत (जानवे) गुंडाळण्यास सांगितले. त्या तयार झालेल्या कलशाला भगवान शिवांनी मेरुपर्वताच्या शिखरावर जेथे ब्रह्मदेवांचे वसतिस्थान आहे तिथे ठेवावयास सांगितले आणि त्याला दर्भाच्या दोरीने छतास टांगावयास सांगितले. त्यानंतर त्यांनी त्या कलशाची बिल्वपत्र आणि फुलांनीं पूजा करण्यास सांगितले. आणि त्या कलशावर अमृताचा शिडकाव करून पवित्र करण्यास सांगितले. भगवान शिव म्हणाले कि प्रलयाच्या वेळेस हा कलश वाहत जाऊन एका स्थळी थांबेल. आणि मग भगवान शिव स्वतः किराटमूर्तींच्या (शिकारी) रूपात येऊन तो कलश फोडतील जेणेकरून ब्रह्मदेव सृष्टीची निर्मिती परत चालू करू शकतील.

ब्रह्मदेवांनी भगवान शिवांच्या सर्व सूचनांची अचूक अंमलबजावणी केली. पुढे जेव्हा प्रलय आला त्यावेळी निसर्गाच्या कोपाची पराकाष्ठा झाल्याने सगळीकडे अंदाधुंदी माजली. मेरू पर्वत पण प्रलयामध्ये बुडून गेला. तो कलश वाहत वाहत दक्षिणेकडे जाऊ लागला आणि एका स्थळी जाऊन थांबला. जसजसं प्रलयाचे पाणी ओसरायला लागले तसतसं कलशाच्या भोवतीचे दर्भ, आंब्याची पाने, बिल्व पत्रे हे कलशापासून अलग झाले. ज्या ठिकाणी आंब्याची पाने पडली त्या ठिकाणी तिथे शमी वृक्ष प्रगटला तसेच कलशाच्या भोवती गुंडाळलेल्या दर्भामधून शिव लिंग निर्माण झाले. ज्या ठिकाणी बिल्व पत्रे पडली त्या ठिकाणी बिल्व वन तयार झाले. तसेच सप्त मातृका देवी प्रकट झाल्या आणि त्या स्थळाच्या रक्षक बनल्या. दर्भापासून निर्माण झालेल्या लिंगाचे नाव दर्भ लिंग असे झाले. हे सगळं समुद्राच्या पश्चिम दिशेला घडलं. त्यानंतर कलश वायव्य दिशेला सरकायला लागला आणि मग ह्या ठिकाणी जागी स्थिर झाला. इथे कलश स्थिर झाला म्हणून ह्या स्थळाला कुंभकोणम असे नाव प्राप्त झाले. कलशाच्या भोवतील गोष्टी पडायला सुरुवात झाली. जिथे कलशाला धरून असलेली पवित्र दोरी थांबली तिथे शिव लिंग निर्माण झाले. त्या शिव लिंगाचे नाव श्री सोमेश्वरर असे आहे. जिथे जानवे पडले तिथे लिंग निर्माण झाले. त्याचे नाव गौतमेश्वरर असे आहे. जिथे बिल्व पत्रे पडली तिथे लिंग निर्माण झाले त्याचे नाव नागेश्वरर असे झाले. नारळाचे पण शिव लिंगात रूपांतर झाले. ह्या स्थळाचे नाव नल्लिकेश्वरम असे झाले आणि शिव लिंगाचे नाव अभिमुक्तेश्वरर असे झाले. शेवटी बीजे असलेला कलशच उरला. श्री ब्रह्मदेवांनी ह्या कलशामधली बीजे सृष्टीनिर्मितीसाठी उपलब्ध होण्यासाठी भगवान शिवांची प्रार्थना केली. भगवान शिव किराटमूर्तिस्वरूपांत आले आणि त्यांनी आपल्या बाणांनी कलश फोडला. कलश फुटला आणि त्यातील गोष्टी विविध ठिकाणी पडल्या. ह्या सर्व ठिकाणी शिव लिंग निर्माण झाले आणि प्रत्येक ठिकाणी कालांतराने शिव मंदिर बांधले गेले. ह्या ठिकाणी कलशाची कडा पडली आणि इथे पण शिव लिंग निर्माण झाले आणि त्यावर शिव मंदिर बांधले गेले. ह्या शिव लिंगाला श्री कोणेश्वरर असे संबोधले जाते.

ह्या ठिकाणी ज्यांनी आराधना केली त्यांची नावे: श्री गरुड, श्री अग्निदेव, श्री जटायू, सूत ऋषी, सुदामा ऋषी, थळप्पियार, भृगु ऋषी आणि थिरुनपींडु (भगवान शिवांनी त्यांना ह्या ठिकाणी कुष्ट रोगांतून बरे केले).

वैशिष्ट्ये:

१. असा समज आहे अमृताचे काही थेंब ह्या तीर्थामध्ये पडले. म्हणून भाविक जन महामाघम उत्सवामध्ये ह्या तीर्थामध्ये स्नान करतात.

२. इथे गरुडाने वारुळातून भगवान शिवांना प्रकट केले म्हणून इथे भगवान शिवांना वान्मिकनाथर असे संबोधले जाते.

३. इथे श्री विनायकांची अनेक देवालये आहेत. त्यांची नावे अशी - श्री सिद्धीविनायक, श्री अनुमती विनायक, श्री आदि गजनाथर (मंदिराच्या तीर्थामध्ये) आणि श्री मलै विनायक.

४. पंगूनी ह्या तामिळ महिन्यामधल्या तीन दिवशी सूर्यदेव त्यांच्या किरणांना येथील शिव लिंगाच्या दिशेने वळवतात तर थै ह्या तामिळ महिन्यामधल्या तीन दिवशी ते आपली किरणे श्री काशी विश्वनाथांच्या दिशेने वळवतात. असा समज आहे की असे करून ते भगवान शिवांची आराधना करतात.

५. भगवान शिवांच्या देवालयाचा गाभारा एवढा अरुंद आहे कि त्यातून हत्ती शिरू शकत नाही.

६. शैव संत संबंधर ह्यांनी त्यांच्या पवित्र रचनांमध्ये ह्या मंदिराची स्तुती एळीकोला माड कोविल अशी केली आहे. (तामिळ मध्ये एळीकोला म्हणजे अत्यंत सुंदर).

७. शैव संत अरुणागिरिनाथर ह्यांनी ह्या मंदिरातील श्री मुरुगन ह्यांची स्तुती गायली आहे.

८. मासी महिन्यातल्या माघ नक्षत्र दिवशी पंच देव (श्री कोणेश्वरर, श्री पेरियानायकी, श्री गणेश, श्री मुरुगन आणि श्री चंडिकेश्वरर) तीर्थवारी उत्सवानिमित्त अमृत तीर्थाला भेट देतात.

मंदिराबद्दल माहिती:

गर्भगृहामध्ये गाभारा, अंतराळा आणि अर्धमंडप आहेत. हे मंदिर पश्चिमाभिमुख असून ह्याला राजगोपुर नाही. प्रवेशावर भगवान शिव आणि श्री पार्वती देवींची सुंदर शिल्पे आहेत. ह्या मंदिराला दोन परिक्रमा आहेत.  

माड कोविल शैलीनुसार ह्या मंदिरात भगवान शिवांचे दर्शन घेण्यासाठी २४ पायऱ्या चढून जायला लागतं. 

जवळ जवळ ३०० ख्रिस्तपूर्व आणि इसवी सनातील ३०० वर्षे ह्या कालखंडातल्या तामिळ साहित्यांमध्ये ह्या मंदिराचा उल्लेख आढळतो. ह्या मंदिरातले शिव लिंग स्वयंभू आहे आणि छोटं आहे. ह्या लिंगावर व्रण आहेत जे गरुडाच्या चोचीने उमटले असा समज आहे. मंदिराच्या प्रवेशावर एक दुर्मिळ शिल्प आहे ज्यामध्ये गरुड भगवान शिवांची पूजा करत आहेत असे चित्रित केले आहे.

कोष्ट मूर्ती: श्री विनायक, श्री दक्षिणामूर्ती, श्री महाविष्णू आणि श्री ब्रह्मदेव

श्री चंडिकेश्वरांचे स्वतंत्र देवालय त्यांच्या नेहमीच्या ठिकाणी आहे. 

बाहेरील परिक्रमेमध्ये श्री अनुमती विनायक ह्यांची मूर्ती आहे. प्रवेशाच्या विरुद्ध दिशेला श्री काशी विश्वनाथांचे देवालय आहे. प्रवेशाच्या समोर नंदी आणि ध्वजस्तंभ आहेत. मंदिरात प्रवेश केल्यावर श्री ब्रहन्नायकी ह्यांचे देवालय आहे. ह्या देवळामध्ये त्या उभ्या मुद्रेमध्ये आहेत आणि त्यांचे हात अभय आणि वरद मुद्रेमध्ये आहेत. त्या दक्षिणाभिमुख आहेत. इथे श्री ब्रहन्नायकी देवींचीच ब्रहन्-दुर्गादेवी म्हणून पूजा केली जाते म्हणून इथे श्री दुर्गादेवींचे स्वतंत्र देवालय नाही. मंदिराच्या आतमध्ये तीन स्तरांचं गोपुर आहे. 

बाहेरील परिक्रमेमध्ये पुढील देवालये आहेत: श्री इडुम्बन, श्री दंडपाणी आणि श्री सरस्वती देवी.

श्री अंबिकादेवींच्या देवालयाच्या वायव्येला वल्ली आणि दैवानै समवेत श्री मुरुगन, मोर आणि महामंडप आहे. 

शैव संत अरुणागिरिनाथर ह्यांनी ह्या मंदिरातील श्री मुरुगन ह्यांची स्तुती गायली आहे. ह्या परिक्रमेमध्ये क्षेत्र वृक्ष, एक फणसाचे झाड आहे, नवग्रह, श्री मुरुगन, श्री महालक्ष्मी, थिरुध्यानबिंदू मुनी, सप्त मातृका, नालवर, शैव संत सुंदरर आणि त्यांच्या पत्नी परवाई नाचियार ह्यांची देवालये आहेत. सुंदरर ह्यांच्या देवालयासमोर भगवान शिवांच्या देवालयाकडे जाण्यासाठी २४ पायऱ्या आहेत. भगवान शिवांच्या जवळ श्री नटराज आणि श्री शिवगामी देवी ह्यांच्या मूर्ती आहेत. भगवान शिव (श्री कोणेश्वरर) ह्यांच्या देवालयाकडे जाण्यासाठी महामंडप, नंदी मंडप आणि अर्धमंडप ओलांडून जायला लागतं. 

इथले शिव लिंग मोठे असून ते एका चौकोनी चौथऱ्यावर आहे (ज्याला तामिळ मध्ये अवूदयार म्हणतात). हे शिव लिंग पश्चिमाभिमुख आहे. इथे एक श्री विनायकांचे देवालय आहे ज्यांचे सायंकाळी प्रथम पूजन केले जाते. म्हणून ह्या विनायकांना मलैवळीपाटु विनायक (ज्यांचं संध्याकाळी पूजन होतं) असं संबोधलं जातं. इथे एक जुळ्या विनायकांचें देवालय आहे ज्यामध्ये त्यांना श्री सिद्धी विनायक असे संबोधले जाते. मंदिरासमोर मंदिराचे पवित्र तीर्थ आहे ज्याचे नाव अमृत तीर्थ आहे. ह्या तीर्थाच्या काठावर श्री आदि विनायक ह्यांचे देवालय आहे. भगवान शिवांच्या देवालयाच्या गाभाऱ्यातून आपल्याला तीर्थाचे तसेच श्री आदिविनायकाच्या गोपुराचे दर्शन होते. ह्या मंदिरामध्ये दोन भैरवांच्या मूर्ती आहेत. त्यातील एक मूर्ती त्यांच्या वाहनाशिवाय (श्वान) आहे.

ह्या मंदिरातल्या मूर्ती: बैठ्या मुद्रेतील श्री सूर्यदेव, उभ्या मुद्रेतील श्री चंद्र, भगवान शिवांची आराधना करत असलेले सूत मुनी. ह्याशिवाय नालवर, सुंदरर, परवाई नाचियार, वीणेशिवाय श्री सरस्वती, श्री गजलक्ष्मी आणि सप्त मातृका ह्यांची देवालये आहेत.

प्रार्थना:

१.  भाविक जन इथे भगवान शिव, श्री सूर्यदेव आणि श्री चंद्रदेव ह्यांची पूजा करतात. असा समज आहे की असे केल्याने पितरांचे श्राद्ध न केल्याने प्राप्त झालेल्या पापांचे निरसन होते.

२. भाविक जन इथे समृद्धीप्राप्तीसाठी, विवेकबुद्धीप्राप्तीसाठी, आपल्या अपत्यांच्या कल्याणासाठी, आपल्या मातेच्या इच्छा न पूर्ण केल्याने प्राप्त झालेल्या दोषांचे निरसन होण्यासाठी तसेच मानसिक शांतीप्राप्तीसाठी आणि सर्व दोषनिरसनासाठी भगवान शिवांची पूजा करतात.

३. ज्यांचे विवाह ठरण्यामध्ये अडचणी येतात असे भाविक जन इथे राहू काळामध्ये श्री दुर्गा देवींच्या देवालयात लिंबाच्या निरांजनामध्ये तुपाचे दिवे लावतात.

पूजा: 

कारण आगमानुसार नित्य पूजा केल्या जातात. तसेच प्रदोष दिवशी प्रदोष पूजा, मासिक, साप्ताहिक आणि पाक्षिक पूजा केल्या जातात.

मंदिरात साजरे होणारे सण:

वैकासि (मे-जून): वैकासि विशाखम (विशाखा नक्षत्र दिवशी विशेष पूजा)

आनी (जुने-जुलै): थिरुमंजनं

आडी (जुलै-ऑगस्ट): आडी पुरम (पूर्वा आषाढा नक्षत्र दिवशी विशेष पूजा)

आवनी (ऑगस्ट-सप्टेंबर): विनायक चतुर्थी

पूरत्तासी (सप्टेंबर-ऑक्टोबर): नवरात्री

ऎप्पासी (ऑक्टोबर-नोव्हेंबर): स्कंदषष्ठी आणि अन्नाभिषेक

कार्थिगई (नोव्हेंबर-डिसेंबर): थिरुकार्थिगई दीपम

मारगळी(डिसेम्बर-जानेवारी): थिरुवथीरै

मासी (फेब्रुवारी-मार्च): मासी माघम (माघ नक्षत्र दिवशी विशेष पूजा), महाशिवरात्री

पंगूनी (मार्च-एप्रिल): पंगूनी उत्तीरं (उत्तरा फाल्गुनी नक्षत्र दिवशी विशेष पूजा)

मंदिराच्या वेळा: सकाळी ७ ते दुपारी १२, दुपारी ४ ते रात्री ८.३०

मंदिराचा पत्ता:

श्री कोणेश्वरर स्वामी मंदिर

कुडवासल,

जिल्हा थिरुवारुर,

तामिळनाडू ६१२६०१

अस्वीकरण आणि शिष्टाचार (Disclaimer and courtesy):

ह्या लेखांमधली माहिती संकलित करताना विविध आचार्यांचे उपन्यास, दक्षिण भारतातील काही नियतकालिके, तसेच इंटरनेट वरील विविध ब्लॉग्स आणि वेबसाईट्स ह्यांचा आधार घेतला आहे. आपल्याला ह्या लेखांमध्ये काही त्रुटी आढळल्यास आम्हाला जरूर कळवा.