धर्मपुरम (कारैक्कल जिल्हा) येथील श्री याळमुरीनाथर मंदिर / श्री धर्मपुरीश्वरर मंदिर

ह्या मंदिराला श्री ब्रह्मपुरीश्वरर मंदिर असं पण म्हणतात. थिरुनल्लरू-कारैक्कल मार्गावर थिरुनल्लरू पासून हे मंदिर ३ किलोमीटर्स वर आहे. सध्या ह्या स्थळाला कोविलपथु असं म्हणतात. हे पाडळ पेथ्र स्थळ कावेरी नदीच्या दक्षिण काठावर आहे आणि ह्याची स्तुती शैव संत संबंधर ह्यांनी गायली आहे. म्हणून हे स्थळ सातव्या शतकाच्याही आधीपासून अस्तित्वात असावं. ह्या मंदिराचं दगडी बांधकाम चोळा राजांनी केलं. आणि मंदिराचा विस्तार विजयनगर आणि मराठा राजांनी केला. 

मूलवर: श्री याळमुरीनाथर, श्री धर्मपुरीश्वरर
देवी: श्री मदुरामिन्नअम्माई, श्री थेनअमृतवल्ली, श्री अभयाम्बिका
पवित्र तीर्थ: विष्णू तीर्थ, धर्म तीर्थ, ब्रह्म तीर्थ
पवित्र वृक्ष: केळ्याचे वृक्ष

क्षेत्र पुराण:

१. पुराणानुसार श्री यमदेव मार्कंडेय ऋषींना यमलोकांत न्यायला आले तेव्हां भगवान शिव त्यांच्या मदतीला धावून आले. त्यावेळी यमदेवांनी त्यांचा पाश मार्कंडेय ऋषींच्या गळ्याभोवती टाकला होता. भगवान शिवांनी यमदेवांना त्यांच्या मृत्यूचा स्वामी ह्या पदावरून काढलं. म्हणून पृथ्वीवर कोणालाही मृत्यू येण्याचं थांबलं आणि म्हणून पृथ्वीवरची लोकसंख्या झपाट्याने वाढू लागली. भूमादेवींनी भगवान शिवांना यमदेवांना त्यांच्या मृत्यूचा स्वामी ह्या मूळ पदावर आणण्याची विनंती केली. त्याचवेळी यमदेवांनापण आपल्या पापाचा पश्चात्ताप झाला. भगवान शिवांनी त्यांना इथे येऊन एक तीर्थ निर्माण करून तपश्चर्या करण्याचा सल्ला दिला. भगवान शिवांनी यमदेवांना दर्शन दिलं आणि लवकरच त्यांना मृत्यूचा स्वामी हे त्यांचं मूळ पद प्राप्त होईल असं आश्वासन दिलं. यमदेवांना धर्म असं पण म्हणतात म्हणून ह्या स्थळाला धर्मपूरम असं नाव प्राप्त झालं आणि भगवान शिवांना श्री धर्मपुरीश्वरर असं नाव प्राप्त झालं. 

२. इथे अजून एक पुराण आहे ज्याच्यामध्ये भगवान शिवांना याळमुरीनाथर असं संबोधलं जातं. श्री नीलकंठ याळपनर नायनार हे भगवान शिवांचे कट्टर भक्त होते. त्यांचं ह्या गावात म्हणजेच एरुकथम्ब पुलियूर मध्ये वास्तव्य होतं. त्यांनी शैव संत संबंधर ह्यांच्याबद्दल ऐकलं होतं आणि म्हणून ते त्यांच्याबरोबर शिव स्थळांच्या तीर्थयात्रेमध्ये सामील झाले. संबंधर ह्यांच्या स्तोत्रांसाठी नीलकंठ नायनार याळ ह्या त्यांच्या संगीत वाद्यावर सुंदर पार्श्वसंगीत आयोजित करायचे. नीलकंठ नायनार ह्यांचं पार्श्वसंगीत लोकप्रिय झाल्याबरोबर त्यांचा अहंकार वाढायला लागला. त्यांना असं वाटायला लागलं की पडिगमच्या (संबंधरांची पवित्र स्तोत्रे) लोकप्रियतेचे कारण त्यांचे पार्श्वसंगीतच आहे. भगवान शिवांनी त्यांचा अहंकार काढून त्यांना शिक्षण देण्याचे ठरवले. संबंधर आणि नीलकंठ नायनार जेव्हा ह्या मंदिरात आले तेव्हा संबंधरांनी आपली पवित्र स्तोत्रे गायला चालू केलं आणि त्याचबरोबर नीलकंठ नायनार ह्यांनी पार्श्वसंगीत जोडण्यास चालू केलं. पण कितीही प्रयत्न केला तरी ते पार्श्वसंगीत जोडू शकत नव्हते. त्यामुळे नीलकंठ नायनार दुःखी झाले. त्यांनी आपलं संगीतवाद्य तोडून आत्महत्या करण्याचा प्रयत्न केला. त्याच वेळेस भगवान शिवांनी त्यांच्यावर कृपा केली, त्यांच्या हातातून त्यांचे याळ हे वाद्य घेतले आणि आपण स्वतःच त्या वाद्यावर संबंधरांच्या गायनासाठी पार्श्वसंगीत जोडले. असं करताना भगवान शिवांनी नृत्य पण केले. संबधरांचं पडिगम आणि भगवान शिवांचे पार्श्वसंगीत आणि नृत्य पाहून नीलकंठ नायनार ह्यांचा अहंकार पूर्ण नाहीसा झाला. भगवान शिवांनी इथे याळ हे वाद्य वाजवले आणि नीलकंठ नायनार ह्यांचा अहंकार नाहीसा केला म्हणून इथे त्यांना श्री याळमुरी (घालवला) नाथर असं संबोधलं जातं. जेव्हां भगवान शिवांनी याळ वाजवलं आणि नृत्य केलं तेव्हां पार्वती देवींनी गोड आणि मधुर आवाजात पडिगम गायलं. त्यावेळी असं वाटत होतं की पार्वती देवींच्या मुखातून मध (थेन) आणि अमृत वाहत आहे. म्हणून श्री पार्वती देवींना इथे श्री थेनअमृतवल्ली असं संबोधलं जातं. असा समज आहे की ज्यावेळी श्री पार्वती देवी गात होत्या त्यावेळी एक कोयल पण तिच्या बरोबर गायली.

३. जेव्हां भगवान शिव याळ वाद्य वाजवत होते त्यावेळी श्री दक्षिणामूर्ती हे तन्मयतेने ऐकत होते आणि त्याचा आनंद घेत होते. ते इतके समरस झाले होते कि ते थोडे पाठीमागे झुकले. कोष्टामध्ये जी दक्षिणामूर्तींची मूर्ती आहे त्यामध्ये ते पाठीमागे झुकले आहेत असे चित्रित केले आहेत.

ह्या ठिकाणी ज्यांनी उपासना केली त्यांची नावे:
श्री महाविष्णू, श्री ब्रह्म, श्री युधिष्ठिर, शैव संत संबंधर, श्री यमदेव, श्री नीलकंठ याळट्टनर

वैशिष्ट्ये:

१. श्री दक्षिणामूर्ती थोडे पाठीमागे झुकले आहेत. सहसा श्री दक्षिणामूर्तींना पिवळ्या रंगाचे वस्त्र नेसवलेले असते. पण इथे त्यांना भगव्या रंगाचे वस्त्र नेसवले आहे.

२. शैव संत संबंधर ह्यांनी भगवान शिवांची संगीत नियोजक म्हणून स्तुती गायली आहे तर श्री पार्वती देवींच्या मधुर आवाजाची स्तुती गायली आहे.

३. थिरु धर्मपूर अधिनम ह्या संस्थेचे संस्थापक थिरु ज्ञानसंबंधर ह्यांचे इथे देवालय आहे.

४. प्रकारामध्ये इथे एक पवित्र तीर्थ आहे ज्याचे नाव धर्म तीर्थ आहे. हे तीर्थ श्री यमदेवांनी निर्माण केले.

५. इथे श्री युधिष्ठिर ह्यांनी भगवान शिवांची उपासना केली म्हणून ह्या स्थळाला धर्मपूरम असे म्हणतात.    

मंदिराबद्दल माहिती:

मंदिरामध्ये गाभारा, अंतराळ, अर्ध मंडप, मुख मंडप आणि महा मंडप आहेत. गाभाऱ्याच्या भोवती मंडप आहे. मंदिराच्या पहिल्या पातळीवर पंच स्तरांचं तर दुसऱ्या पातळीवर तीन स्तरांचं राजगोपुर आहे. इथे ध्वजस्तंभ नाही. दोन पातळ्यांच्यामध्ये नंदी आणि बलीपीठ आहे. राजगोपुराच्या पहिल्या स्तरावर शैव संत संबंधर आणि त्यांच्या पत्नी ह्यांचे स्टुक्कोचे चित्र आहे. येथील शिव लिंग स्वयंभू आहे आणि त्याला कवच आहे.

कोष्ठ मूर्ती: श्री नर्थन विनायक, श्री दक्षिणामूर्ती (ह्या मूर्तीमध्ये त्यांचे शिर भगवान शिवांचे याळ हे संगीत वाद्य ऐकताना थोडे पाठीमागे झुकले आहे), श्री लिंगोद्भवर आणि त्यांच्या बाजूला श्री विष्णू आणि श्री ब्रह्म आहेत, श्री दुर्गा देवी आणि त्यांच्या मागे महिषासुर आहेत. श्री चंडिकेश्वरांचं देवालय त्यांच्या नेहमीच्या ठिकाणी आहे.

इथले शिव लिंग चांदीच्या कवचाने आच्छादित आहे. म्हणून ह्या शिव लिंगावर अभिषेक केला जात नाही. वेळोवेळी सिवेटचा लेप लावला जातो.

अंबिका देवींचे स्वतंत्र देवालय आहे. ह्या देवालयामध्ये त्या आसनस्थ आहेत. त्यांचा एक हात त्यांच्या मांडीवर आहे. ह्या मुद्रेमध्ये असं भासत आहे कि त्या गात आहेत.

परिक्रमेमधल्या इतर मूर्ती आणि देवालये: श्री विनायक, श्री सुब्रह्मण्य त्यांच्या पत्नींसमवेत, श्री सोमस्कंद, श्री नटराज, शैव संत नालवर, सनातन कुरुवर, ६३ नायनमार, श्री चंद्रशेखर, श्री विशालाक्षी समवेत श्री काशी विश्वनाथ, श्री महालक्ष्मी, नवग्रह, श्री सूर्य, श्री चंद्र आणि श्री भैरव.

श्री विनायकांना इथे श्री कर्पग विनायक असे संबोधले जाते. श्री याळमुरीनाथर ह्यांच्या मिरवणुकीतल्या मूर्तीमध्ये त्यांच्या हातामध्ये याळी हे संगीत वाद्य आहे. त्यांच्या एका बाजूला संबंधर आहेत तर दुसऱ्या बाजूला याळपनर नायनमार आहेत. श्री यमदेवांची मिरवणुकीतली मूर्ती फार सुंदर आहे.

प्रार्थना:

१. ज्यांना गायकीमध्ये प्राविण्य मिळवायचं आहे ते भाविक जन इथे अभिषेक करतात आणि श्री अंबिका देवींना वस्त्र अर्पण करतात.

२. ज्यांना संगीत वाद्य शिकून त्यात प्राविण्य मिळवायचं आहे ते भाविक जन इथे श्री दक्षिणामूर्ती आणि भगवान शिवांची पूजा करतात.

३. असा समज आहे की इथल्या पवित्र तीर्थातले जे भाविक जन तीर्थ प्राशन करतात त्यांच्या सर्व पापांचे क्षालन होते.

४. भाविक जन इथे आयुष्य होम करतात आणि षष्ट्याब्दिपूर्ती (६०व्वा वाढदिवस) साजरी करतात.

५. भाविक जन इथे विवाहातले अडथळे तसेच पुत्रदोषांचे निरसन करण्यासाठी उत्तराषाढा नक्षत्रावर श्री दुर्गादेवींवर अभिषेक करतात.

पूजा:

दैनंदिन पूजा, प्रदोष पूजा, मासिक आणि साप्ताहिक पूजा, विशेष पूजा केल्या जातात. वैकासि ह्या तामिळ महिन्यातील मूळ नक्षत्रदिवशी इथे शैव संत संबंधर ह्यांची गुरुपूजा केली जाते.

मंदिरात साजरे होणारे महत्वाचे सण:

कार्थिगई (नोव्हेंबर-डिसेंबर): थिरुकार्थिगई
मासी (फेब्रुवारी-मार्च): महाशिवरात्री

मंदिराच्या वेळा: सकाळी ७ ते दुपारी १२, संध्याकाळी ५ ते रात्री ९

मंदिराचा पत्ता: 

श्री याळमुरीनाथर मंदिर,
धर्मपूरम,
कारैक्कल जवळ,
पॉंडिचेरी,
तामिळ नाडू ६०९६०२

दूरध्वनी: +९१-४३६८२२६६१६

अस्वीकरण आणि शिष्टाचार (Disclaimer and courtesy):

ह्या लेखांमधली माहिती संकलित करताना विविध आचार्यांचे उपन्यास, दक्षिण भारतातील काही नियतकालिके, तसेच इंटरनेट वरील विविध ब्लॉग्स आणि वेबसाईट्स ह्यांचा आधार घेतला आहे. आपल्याला ह्या लेखांमध्ये काही त्रुटी आढळल्यास आम्हाला जरूर कळवा.

Shri Yazhmurinathar Temple / Shri Dharmapurishwarar Temple at Dharmapuram (Karaikkal district)

This temple is also known as Dharmapurishwarar temple. It is situated at a distance of about 3 kilometers from Thirunallaru on the Thirunallaru-Karaikkal route. The place is now known as Kovilpathu. This is a Padal Pethra sthalam on the southern bank of Kaveri revered by Shaiva Saint Sambandhar. The temple must have existed before the seventh century. It was built as a stone structure by the Chola king. The extensions were done by Vijaynagar kings and Maratha kings. 

Moolavar: Shri Yazhmurinathar, Shri Dharmapurishwarar
Devi: Shri Maduraminnammai, Shri Thenamrutvalli, Shri Abhayambika
Sacred Theertha: Vishnu Theertha, Dharma Theertha, Brahma Theertha
Sacred Vruksha: Plantain tree (Banana tree)

Kshetra Puran:

1. According to puran, Lord Shiva came to the aid of Sage Markandeya when Lord Yama came to take away the life of Sage. At that time Lord Yama had put a noose around the neck of Sage. Lord Shiva removed Yama from his position of Lord of Death, hence there was no death taking place anywhere and the population started increasing rapidly. Bhumadevi requested Lord Shiva to restore Lord Yama to his original position. At the same time Lord Yama also repented for his sin. He was advised by the Lord to come to this place, create a theertha and do penance. Lord Shiva granted him darshan and told him that he will be restored to his original position in due course of time. As Lord Yama is also known as Dharman the place came to be known as Dharmapuram. Lord Shiva is praised as Dharmapurishwarar. 

2. There is another puran where Lord Shiva is praised as Yazhmurinathar. Shri Neelakantha Yazhpanar Naayanar was a staunch devotee of Lord Shiva who lived in this village known as Erukathamba Puliyur. Having heard about Shaiva Saint Sambandhar, he joined him in his pilgrimage of Shaiva sthalam. Neelakantha Naayanar used to set very sweet music with his yazh (musical instrument) for the sacred hymns of Sambandhar. As the music set by him became popular, Neelakantha Naayanar became egoistic. He started feeling that his music is responsible for the popularity of Padigam (sacred hymns). Lord Shiva decided to remove his ego and teach him a lesson. When they reached this temple as usual, Sambandhar sang a hymn to which the Nayanar tried to set music. However he tried but he could not set the music. As he could not give proper music Nayanar became sad. He tried to break the musical instrument and commit suicide. At that very instant Lord Shiva graced him and took away the instrument from his hands and set music for the hymn. He also danced while playing the instrument. Nayanar lost his ego, on hearing music and padigam. As Lord Shiva played the yazh and broke the ego of Neelakanth Yazhpanar he is praised as Shri Yazhmoori (break) Nathar. When Lord Shiva played Yazh and danced, Goddess Parvati sang the padigam in a very sweet and melodious voice. It was as if honey (Then) and amrut were flowing from her mouth. Hence Goddess Parvati is praised as Then-amruta-valli. It is believed that at that time a koyal also joined and sang with a melodious voice. 

When Lord Shiva played the Yazh, Lord Dakshinamurti was hearing with attention and enjoying it. He was so much engrossed in the music that without his own knowledge he leaned back. This is depicted in the koshta wall where the idol of Lord Dakshinamurti is slightly inclined towards the back.

Those who worshiped here:

Lord Mahavishnu, Lord Brahma, Yudhisthir, Shaiva Saint Sambandhar, Lord Yama, Neelakantha Yazhttanar.

Special Features:

1. Lord Dakshinamurti is slightly inclined towards the back. Generally Lord Dakshinamurti is adorned with a yellow color cloth in all the temples. But here he is adorned with saffron color cloth. 

2. Shaiva Saint Sambandhar has praised Lord Shiva as music composer and Goddess Parvati for her melodious voice in his sacred hymns. 

3. There is a shrine for revered Guru Dnyanasambandhar, founder of Thiru Dharmapura Adheenam. 

4. There is a Sacred Theertha at this place known as Dharma Theertha which was created by Lord Yama in the prakaram. 

5. This place is known as Dharmapuram as Yudhishthira (Dharma) worshiped Lord Shiva at this place.

About temple:

The temple consists of Sanctum Sanctorum, Antarala, Ardha mandap, Maha mandap and Mukha mandap. A mandap is present around the sanctum. The temple has five tiered Rajagopuram in the first level and three tiered Rajagopurm in the second level. There is no Dhwajastambha. Balipeetham and Nandi are in between the two levels. Stucco image of Shaiva Saint Sambandhar and his wife is on the first tier of Rajagopuram. Shiva Linga is a swayambhu linga with a kavach.

Koshtha murtis: Lord Narthana Vinayaka, Lord Dakshinamurti with his head in slanting position as if he is hearing the yazh (stringed instrument) played by Lord Shiva, Lord Lingodbhavar with Lord Vshnu or Lord Brahma on either side, Goddess Durga with Mahishasur behind her. Lord Chandikeshwarar shrine is in the usual position.

The Shiva Linga is covered by a silver kavach, hence no abhishek is performed on the Shiva Linga, but only Civet is applied. Goddess Ambika is in a separate shrine in a sitting posture with one hand on her thigh as if she is singing. The other shrines and idols in the parikrama are Lord Vinayaka, Lord Subramanya with his consorts, Lord Somaskanda, Lord Nataraja, Shaiva Saint Naalvar, Sanatana Kuravas, Sixty three Naayanmars, Lord Chandrasekhar, Lord Kashi Vishwanath with Goddess Vishalakshi, Goddess Mahalakshmi, Navagraha, Lord Surya, Lord Chandra and Lord Bhairav. Lord Vinayaka is praised as Lord Karpaga Vinayaka. The procession idol of Lord Yazhmurinathar is with the musical instrument Yazhi in his hands. He has Shaiva Saint Sambandar and Naayanmar Yazhpanar by his side. The procession idol of Lord Yama is very beautiful.

Prayers:

1. Those who want to excel in vocal music, perform abhishek and donate Vastra to Goddess Ambika.
2. Those who wish to learn and excel in playing musical instruments worship Lord Dakshinamurti and Lord Shiva.
3. It is believed that drinking theertha from the sacred theertha after prayers one’s sins are removed.
4. Devotees perform Ayushyahomam and the sixtieth year birth ceremony at this place.
5. Devotees worship here for removal of marriage obstacles and putra dosha by performing abhishek of Goddess Durga on Uttarashadha nakshatra. 

Pooja:

Daily rituals, pradosha pooja, monthly and weekly poojas. Special pooja. Shaiva Saint Sambandhar's Guru pooja on Mula nakshatra in tamil month of Vaikasi. 

Important Festivals:

Maasi (Feb-March): Shivaratri
Karthigai (Nov-Dec): Thiru Karthigai

Time: 7 am to 12 noon, 5 pm to 9 pm

Address: 

Shri Yazhmurinathar temple,
Dharmapuram,
Near Karaikkal,
Pondicherry, 609602

Phone: +91-4368226616

Courtesy: Various websites and blogs

थिरुथेलीचेरी येथील श्री पार्वतीश्वरर मंदिर

हे मंदिर तामिळनाडुच्या कारैक्कल जिल्ह्यामध्ये थिरुथेलीचेरी गावामध्ये आहे. पोरैयुर गावातून कारैक्कलमध्ये प्रवेश केला की हे मंदिर आहे. थिरुथेलीचेरी गावाला आता कारैक्कलपथूर असं म्हणतात. कारैक्कल बस स्टँडच्या उत्तरेला हे मंदिर आहे. कारैक्कलपासून हे मंदिर २ किलोमीटर्स वर, पोरैयुरपासून १२ किलोमीटर्स वर, पूवमपासून ७ किलोमीटर्सवर, नागपट्टीनंपासून २२ किलोमीटर्सवर, थिरुक्कडैयूरपासून २० किलोमीटर्स वर आणि मयीलादुथुराईपासून ३६ किलोमीटर्स वर आहे. हे पाडळ पेथ्र स्थळ कावेरी नदीच्या दक्षिण काठावर आहे. ह्या मंदिराची स्तुती शैव संत संबंधर ह्यांनी गायली आहे. म्हणून हे मंदिर सहाव्या शतकाच्याही आधीपासून अस्तित्वात असावं. चोळा साम्राज्याच्या राजांनी ह्याचा जीर्णोद्धार केला. पुढे जाऊन नाट्टूकोट्टै नागरथर राजांनी पण ह्याचा जीर्णोद्धार केला.

मूलवर: श्री पार्वतीश्वरर, श्री शमीवनेश्वरर

देवी: श्री स्वयंवरतपस्विनी, श्री शक्तीनायकी, श्री अंबादत्तकन्नल

क्षेत्र वृक्ष: शमी / बिल्व

पवित्र तीर्थ: सूर्य तीर्थ, गृह तीर्थ

पुराणिक नाव: थिरुथेलीचेरी, कारैक्कलपथूर

एैतिहासिक नावे: मुक्ती स्थळ, शिव स्थळ, सूर्य स्थळ, गुह स्थळ, गौरी स्थळ

क्षेत्र पुराण:

१. पुराणानूसार श्री सूर्यदेवांनी त्यांची पत्नी छाया हिच्यावर प्रेम केले नाही. ह्या त्यांच्या वागणुकीमुळे त्यांच्या पत्नीचे मन दुखावले होते. नारद मुनींनी छायादेवींच्या पितांना सूर्यदेवांच्या वागणुकीबद्दल सांगितले. तेव्हा त्यांनी सूर्यदेवांना त्यांचे सगळे तेज नाहीसे होईल असा शाप दिला. ह्या शापापासून मुक्त होण्यासाठी सूर्यदेवांनी इथे भास्कर तीर्थ निर्माण केले आणि भगवान शिवांची उपासना केली. त्यांच्या भक्तीवर प्रसन्न होऊन भगवान शिवांनी त्यांना शापमुक्त केले. सूर्यदेवांनी इथे भगवान शिवांची उपासना केली म्हणून ह्या क्षेत्राला भास्कर क्षेत्र असे नाव पडले. 

२. श्री पार्वतीदेवींनी इथे कात्यायन ऋषींची कन्या म्हणून जन्म घेतला. म्हणून तिला कात्यायनी असे नाव प्राप्त झाले. त्यांनी इथे तपश्चर्या केली, भगवान शिवांची उपासना केली आणि नंतर भगवान शिवांबरोबर विवाह केला. म्हणून त्यांना श्री स्वयंवर तपस्विनी तसेच श्री पार्वतीअम्मन असे नाव प्राप्त झाले. भगवान शिवांनी इथे त्यांच्याशी विवाह केला म्हणून भगवान शिवांना इथे श्री पार्वतीश्वरर असे नाव प्राप्त झाले.

३. इथल्या स्थळ पुराणानुसार इथे एकदा प्रखर दुष्काळ पडला होता. त्यावेळी इथे जो चोळा साम्राज्याचा राजा होता त्याने भगवान शिवांना दुष्काळ दूर करण्यासाठी प्रार्थना केली. असा समज आहे की भगवान शिव आणि पार्वती देवी शेतकरी आणि त्यांच्या पत्नी अशा रूपांत आले. त्यांनी शेतजमीन नांगरली आणि भाताची बीजे पेरली. त्यांनी केलेल्या शेतीला भरपूर पीक आले आणि ह्या गावातल्या लोकांची दुष्काळापासून मुक्तता झाली. भगवान शिवांनी इथे शेतजमीन नांगरली आणि बीजे पेरली म्हणून ह्या स्थळाला थिरूथेलीचेरी (थिरूथेली (बीजे पेरणे) आणि चेरी (जागा, स्थळ)) असे नाव प्राप्त झाले.

४. स्थळपुराणानुसार एकदा शैव संत संबंधर थिरूनल्लुर मधल्या भगवान शिवांचं दर्शन घेऊन ज्या मार्गावरून चालले होते त्या मार्गात त्यांनी हे गाव पार केलं. त्यांना ह्या गावामध्ये शिव मंदिर आहे हे लक्षात आलं नाही. म्हणून इथल्या श्री विनायकांनी संबंधरांना दहा वेळा हाक मारून इथे आणलं आणि त्यांच्याकडून इथल्या भगवान शिवांची पूजा करविली. श्री विनायकांनी संबंधरांना हाक मारून आणलं म्हणून इथे श्री विनायकांना श्री कूवी अळैथ विनायक (म्हणजे विनायक ज्यांनी हाक मारली). म्हणून पूर्वी ह्या स्थळाला कूवी अळैथत असं नाव होतं पण कालांतराने ते कोविलपथू असं झालं. 

५. जेव्हां शैव संबंधर ह्या मार्गावरून चालले होते तेव्हा काही इतर धर्माच्या लोकांनी त्यांना बोध मंगाई इथे अडवलं आणि त्यांना भगवान शिवांच्या समर्थतेबद्दल शंका घेऊन छळायला चालू केलं. संबंधरांनी भगवान शिवांकडे मदतीसाठी प्रार्थना केली. तेव्हा त्या स्थळी मेघगर्जना झाली. तरीपण इतरधर्मीय लोक संबंधरांना प्रश्न विचारून छळतच होते. त्यांनी संबंधरांना वादविवाद करण्यासाठी आव्हान केलं. तेव्हा संबंधरांनी आपल्या एका शिष्याला वादविवादासाठी पुढे केलं. त्या शिष्याने त्या लोकांना वादविवादामध्ये हारवलं. असं ऐकिवात आहे की त्या लोकांनी आपला पराभव स्वीकारला आणि त्यांनी शैवभक्ती आचरण्यास सुरुवात केली.

६. स्थळ पुराणानुसार अर्जुनाने इथे भगवान शिवांची पूजा केली. भगवान शिवांनी एका पारध्याच्या रूपांत येऊन आशीर्वाद दिले. अर्जुनाच्या प्रार्थनेला प्रतिसाद म्हणून भगवान शिवांनी त्याची इच्छा पूर्ण करण्याचे ठरवले. म्हणून इथे भगवान शिवांना श्री फाल्गुन लिंग संबोधले जाते. आणि इथल्या पवित्र तीर्थाला फाल्गुन तीर्थ असे नाव आहे. 

७. स्थळ पुराणानुसार वसिष्ठ ऋषींच्या सल्ल्यानुसार अंबरीश राजाने इथे भगवान शिवांची पूजा केली. ह्या पूजेच्या प्रभावाने राजाला अपत्यप्राप्ती झाली. म्हणून इथल्या शिव लिंगाला राजलिंग असे संबोधले जाते.

ह्या ठिकाणी ज्यांनी उपासना केली त्यांची नाव:

श्री पार्वती देवी, श्री ब्रह्मदेव, श्री इंद्रदेव, मार्कंडेय ऋषी, अर्जुन, सूर्यदेव, राजा अंबरीश, शैव संत संबंधर. 

वैशिष्ट्ये:

१. इथले भगवान शिव चारही युगात इथे आहेत असा समज आहे. कृतयुगामध्ये ह्या स्थळाला ब्रह्मवनम असे नाव होते, त्रेतायुगामध्ये शमीवनम, द्वापारयुगामध्ये आनंदवनम आणि कलियुगामध्ये मुक्तीवनम असे नाव आहे. 

२. भगवान शिवांच्या मिरवणुकीतल्या मूर्तीला किराटमूर्ती असे संबोधले जाते. ह्या मूर्तीमध्ये ते पार्वती देवींसमवेत आहेत. हि मूर्ती अलौकिक आणि खूप सुंदर आहे. ह्या मूर्तीमध्ये ते शेतकऱ्याच्या रूपात आहेत. त्यांच्या खांद्यावर नांगर आहे. 

३. इथे एक उठावदार चित्र आहे ज्यामध्ये श्री पार्वती देवी शेतकऱ्याच्या रूपातल्या भगवान शिवांची पूजा करत आहेत.

४. इथे अजून एक उठावदार चित्र आहे ज्यामध्ये श्री सूर्यदेव आणि शैव संत संबंधर भगवान शिवांची पूजा करत आहेत असे चित्रित केले आहे.

५. इथे एक अर्जुनाची मूर्ती आहे ज्यामध्ये अर्जुन पारधी (किराटमूर्ती) रूपातल्या भगवान शिवांची पूजा करत आहे.

६.  हे स्थळ ६३ नायनमारांपैकी एक असलेल्या कारैक्कल अम्मैयार नायनमारांचे जन्मस्थान आहे. 

७. पंगूनी ह्या तामिळ महिन्यात दहा दिवस सूर्याची किरणे शिव लिंगावर पडतात.

८. इथे श्री सूर्यदेवांना त्यांना मिळालेल्या शापापासून मुक्ती मिळाली.

९. श्री शनैश्वरांचे इथे एक स्वतंत्र देवालय आहे ज्यामध्ये त्यांच्या पत्नी त्यांच्यासमवेत आहेत.

१०. इथल्या क्षेत्र विनायकांना श्री संबंधर विनायक असे संबोधले जाते. 

११. श्री सूर्यदेवांनी पुजीलेल्या शिव लिंगाला भास्कर लिंग असे संबोधले जाते.

१२. श्री विनायकांनी इथे संबंधरांना दहा वेळा हाक मारली म्हणून ह्या स्थळाला कोविलपथु असे पण संबोधले जाते. 

मंदिराबद्दल माहिती:

हे पश्चिमाभिमुख मंदिर असून ह्याच्या प्रवेशावर एक सुंदर कमान आहे ज्यामध्ये वृषभारूढ भगवान शिव आणि पार्वती देवी आणि त्यांच्या आजूबाजूला श्री विनायक आणि श्री मुरुगन असे स्टुक्कोचे चित्र आहे. इथे एक पांच स्तरांचे राजगोपुर आहे. मंदिराला दोन परिक्रमा आहेत. राजगोपुराच्या पुढे ध्वजस्तंभ, बलीपीठ आणि नंदी आहेत. कारैक्कल अम्मैयार ह्या नायनमारांचे हे जन्मस्थान आहे. इथले शिव लिंग स्वयंभू असून पश्चिमाभिमुख आहे. पंगूनी ह्या तामिळ महिन्यामध्ये दहाव्या दिवसापासून दहा दिवस सूर्याची किरणे शिव लिंगावर पडतात. मंदिरापुढे मंदिराचे पवित्र तीर्थ आहे. अर्ध मंडप आणि महा मंडप डाव्या बाजूला आहेत. गाभाऱ्यातील शिव लिंगाला श्री पार्वतीश्वरर असे संबोधले जाते. असा समज आहे की हे शिव लिंग चारही युगात अस्तित्वात आहे. हे एका चांदीच्या मंडपात आहे आणि दिसायला खूप सुंदर आहे. गाभाऱ्याच्या दोन्ही बाजूला सिंहाच्या डोक्यावर द्वारपाल आहेत. 

कोष्ठ मूर्ती: श्री विनायक, श्री दक्षिणामूर्ती, श्री लिंगोद्भवर, श्री ब्रह्मदेव, आणि श्री दुर्गादेवी. श्री चंडिकेश्वरांची मूर्ती त्यांच्या नेहमीच्या स्थानी आहे. 

भगवान शिवांना इथे विविध नावांनी संबोधले जाते जसे: महालिंगम, ब्रह्मलिंगम (श्री ब्रह्मदेवांनी पूजा केलेले लिंग), राजलिंगम (राजा अमरसेन ह्याने पूजा केलेले लिंग) आणि भास्कर लिंग (सूर्यदेवांनी पूजा केलेले लिंग). 

परिक्रमेमध्ये पुढील मूर्ती आणि देवालये आहेत: श्री विनायक, श्री वल्ली आणि श्री दैवानै ह्यांच्या समवेत श्री सुब्रमण्यम, श्री महालक्ष्मी, श्री लिंगोद्भवर, श्री दक्षिणामूर्ती, श्री चंडिकेश्वरर, शैव संत नालवर, नवग्रह, श्री भैरव, श्री सूर्यदेव, श्री चंद्रदेव, श्री दुर्गादेवी आणि ६३ नायनमार. 

श्री अंबिकादेवींचे स्वतंत्र पश्चिमाभिमुख देवालय आहे. परिक्रमेमध्ये श्री शनीश्वरांचे स्वतंत्र देवालय आहे. इथल्या क्षेत्र विनायकांना श्री संबंधर विनायक असे संबोधले जाते. परिक्रमेमध्ये अजून पण मूर्ती आणि देवालये आहेत त्या अशा: श्री शिवगामींसमवेत श्री नटराज, श्री सोमस्कंद, श्री पिडारी अम्मन, श्री विशालाक्षींसमवेत श्री काशीविश्वनाथ आणि श्री किराटमूर्ती. 

प्रार्थना:

१. विवाहातल्या अडचणींवर मात करण्यासाठी भाविक जन इथे श्री पार्वती देवींची पूजा करतात.

२. अपत्य प्राप्तीसाठी भाविक जन इथे श्री पार्वती देवींची पूजा करतात.

३. अपत्यांना ज्ञानप्राप्ती आणि शिक्षणामध्ये प्रगती व्हावी म्हणून भाविक जन इथे प्रार्थना करतात.

पूजा: 

नियमित दैनंदिन पूजा, प्रदोष पूजा तसेच मासिक आणि साप्ताहिक पूजा केल्या जातात.

मंदिरात साजरे होणारे महत्वाचे सण:

आवनी (ऑगस्ट-सप्टेंबर): भातशेतीचा वसंतोत्सव

मासी (फेब्रुवारी-मार्च): महाशिवरात्री

पूरत्तासी (सप्टेंबर-ऑक्टोबर): नवरात्री

मारगळी (डिसेंबर-जानेवारी): थिरुवथीरै

पांगूनी (मार्च-एप्रिल): उत्तरा फाल्गुनी नक्षत्र दिवशी उत्सव

मंदिराच्या वेळा: सकाळी ७ ते दुपारी १२, दुपारी ४ ते रात्री ८.३०

मंदिराचा पत्ता: 

श्री पार्वतीश्वरर मंदिर,

ऍट पोस्ट थिरुथेलीचेरी (कोविलपथु),

कारैक्कल,

तामिळ नाडू ६०९६०२

दूरध्वनी: +९१-४३६८२२१००९, +९१-९७८६६३५५५९

अस्वीकरण आणि शिष्टाचार (Disclaimer and courtesy):

ह्या लेखांमधली माहिती संकलित करताना विविध आचार्यांचे उपन्यास, दक्षिण भारतातील काही नियतकालिके, तसेच इंटरनेट वरील विविध ब्लॉग्स आणि वेबसाईट्स ह्यांचा आधार घेतला आहे. आपल्याला ह्या लेखांमध्ये काही त्रुटी आढळल्यास आम्हाला जरूर कळवा.

Shri Paarvatheeswarar Temple at Thiruthelichery, Karaikkal

This Shiva temple is located at Thiruthelichery in Karaikkal district, at the entrance of Karaikkal town (when we enter from Poraiyur). Thiruthelichery is now known as Karaikkalpathur. It is on the northern side of Karaikkal bus stand. It is about 2 km from Karaikkal, 12 km from Poraiyur, 7 km from Poovam, 22 km from Nagapattinam, 20 km from Thirukkadaiyur and 36 km from Mayiladuthurai.  This is a Padal Pethra Sthalam on the southern bank of Kaveri revered by Shaiva Saint Sambandhar. This temple must have existed in the sixth century. It was reconstructed by Chola kings. Later it was reconstructed again by Nattukottai Nagarthar.

Moolavar: Shri Parvatheeshwarar, Shri Shamivaneshwarar
Devi: Shri Swayamvaratapaswini, Shri Shaktinayaki, Shri Ampaduttakkannal
Ksehtra Vruksha: Shami / Bilva
Sacred Theertha: Surya Theertha, Guha Theertha
Puranic Name: Thiruthelichery, Karaikkalpathur
Historical Name: Mukti sthalam, Shiva sthalam, Surya sthalam, Guha sthalam, Gauri sthalam

Kshetra Puran:

1. According to Puran, Lord Surya did not love his wife Chhaya Devi. She was hurt by his behavior. Sage Narada informed her father about Lord Surya’s behavior. Her father cursed Surya to lose his luster. Lord Surya as an atonement created Bhaskar Theertha at this place and worshiped Lord Shiva. Pleased by his worship Lord Shiva absolved him of his curse. As Surya worshiped Lord Shiva at this place the place was praised as Bhaskar Kshetra. 

2. Goddess Parvati took birth as Katyayani, daughter of Sage Katyayana. She did penance here, worshiped and later married Lord Shiva. Hence she is praised as Goddess Swayamwar Tapaswini and Goddess Parvati Amman. As Lord Shiva married her, he is praised as Lord Parvatheeshwarar. 

3. According to Sthala Puran, there was a great famine at this place. The Chola king who ruled over this place prayed to Lord Shiva to save his people from starvation. It is believed that Lord Shiva and Goddess Parvati came in the guise of a farmer and his wife. They ploughed fields and sowed paddy. There was a very good yield and people were saved from starvation. As Lord Shiva ploughed and sowed the seeds, the place is praised as Thirutheli (sow) chery (place).

4. According to Sthala Puran, Shaiva Saint Sambandhar once passed through this place after worshiping Lord Shiva at Thirunallaru. As he did not notice the temple, it is believed that Lord Vinayaka called him ten times. He made him turn back and made him worship the Lord at this place. As Lord Vinayaka called Sambandhar for worshiping the Lord at this place, he is praised as Koovi Azhaitha Vinayaka (meaning Vinayaka who called loudly). Hence in olden days this place was known as Koovi Azhaithat but later became Koilpathu.

5. When Shaiva Saint Sambandhar was on his way to this place he was intercepted by some people belonging to another religion at a place known as Bodhi Mangai. He was harassed and questioned about the powers of Lord Shiva. At that time Sambandhar sought the help of Lord Shiva for the solution. At that time a thunder fell at that place and still people were arguing with the Saint. They challenged him to a debate. Sambandhar asked one of his disciples to attend the debate and he defeated them. It is believed that they accepted defeat and embraced Shaivism.

6. According to Sthala Puran, Arjuna is believed to have worshiped Lord Shiva. Lord Shiva blessed him in the disguise of a hunter. Heeding to the prayer of Arjuna, Lord Shiva agreed to fulfill his wish. Hence Lord Shiva is praised here as Shri Phalgun Lingam. And the sacred theertha is known as Phalgun Theertha.

7. According to the Sthala Puran, King Ambarisha worshiped Lord Shiva according to the advice of Sage Vasishtha. He was blessed with a child. Hence the Shiva Linga is praised as Rajalinga.

Those who worshiped at this place:

Goddess Parvati, Lord Brahma, Lord Indra, Sage Markandeya, Arjuna, Surya, King Ambarish, Shaiva Saint Sambandhar.

Special Features:

1. Lord Shiva at this place existed in all four yugas. This place existed as Brahmavanam in Kritayuga, Shamivanam in Treta yuga, Anandavanam in Dwaparyuga and Mukti Vanam in Kaliyuga. 

2. The procession idol of Lord Shiva is praised as Kirat Murti. He is present along with Goddess Parvati. The idol is very unique and very beautiful. In this idol, Lord Shiva is in the form of a farmer with a plough over his shoulder and Goddess Parvati as his wife. 

3. There is a relief of Goddess Parvati worshiping Lord Shiva (as a farmer).

4. There is a relief of Lord Surya and Saint Sambandhar worshiping Lord Shiva and Goddess Parvati.

5. There is an idol of Arjuna worshiping Lord Shiva who is in the form of a hunter (Kirat Murti).

6. This is the birth place of Karaikkal Ammaiyar who is one of the Naayanmars.

7. The sun’s rays fall on the Shiva Linga for ten days in the Tamil month of Panguni.

8. At this place Lord Surya was absolved of his curse.

9. Lord Shaneeshwarar is in a separate shrine along with his wife.

10. Kshetra Vinayaka is praised as Lord Sambandhar Vinayaka.

11. The Shiva Linga worshiped by Lord Surya is praised as Bhaskar Linga.

12. Lord Vinayaka had called out to Shaiva Saint Sambandhar 10 times, hence this place is also known as KovilPathu.

About temple:

This is a west facing temple with an entrance arch which has stucco images of Goddess Parvati and Lord Shiva on Rishabh along with Lord Vinayaka and Lord Muruga on either side. There is a five-tiered Rajagopuram. The temple has two prakarams. Dhwajastambha, Balipeeth and Nandi are after the Rajagopuram. This is the birth place of Karaikkal Ammaiyar Naayanmar. The Shiva Linga is a Swayambhu Linga facing the west. The rays of the Sun fall on Shiva Linga for ten days from the tenth day of Tamil month Panguni. The sacred theertha is in the front of the temple. The Ardha Mandap and Maha Mandap are on the left side. In the sanctum the Shiva Linga is praised as Lord Paarvatheeshwarar. It is believed that the Shiva Linga existed in all four yugas. It is under a silver mandap which looks very beautiful. There are Dwarapalakas on either side of the sanctum standing on the lion's head. 

Koshtha murtis: Lord Vinayaka, Lord Dakshinamurti, Lord Lingodbhavar, Lord Brahma, and Goddess Durga. Lord Chandikeshwarar’s shrine is in the usual position. 

Lord Shiva is also praised as Maha Lingam, Brahma Lingam (worshiped by Lord Brahma), Raja Lingam worshiped by Amaresan, Bhaskara Lingam worshiped by Lord Surya. 

In the prakaram we come across the following idols and shrines. Lord Vinayaka, Lord Subramanya with Valli and Deivanai, Goddess Mahalakshmi, Lord Lingodbhavar, Lord Dakshinamurti, Lord Chandikeshwarar, Lord Nataraja, Lord Chandrasekhar, Shaiva Saint Nalvar, Navagraha, Lord Bhairav, Lord Surya, Lord Chandra, Goddess Durga and sixty three Naayanmars. Goddess Ambika is in a separate west-facing shrine. Lord Shaneeshwarar is in a separate shrine in the prakaram. Kshetra Vinayaka is praised as Lord Sambandhar Vinayaka. In the prakaram, we also come across Lord Nataraja with Goddess Shivakami, Lord Somaskanda, Goddess Pidari Amman, Lord Kashi Vishwanath with Goddess Vishalakshi and idol of Kirat Murti. 

Prayers:

1. Devotees worship Goddess Swayamwar Tapaswini for removal of marriage obstacles.

2. Devotees worship Goddess Parvati for child boon.

3. Devotees worship for knowledge and education of their children.

Poojas:

Regular daily rituals, pradosha puja and other weekly and monthly pujas

Some important festivals:

Aavani (Aug-Sept): Paddy spring festival
Maasi (Feb-Mar): Mahashivaratri
Purattasi (Oct-Nov): Navaratri
Margazhi (Dec-Jan): Thiruvathirai
Panguni (Mar-April): Panguni Uttiram (utsav on Uttara Phalguni nakshatra)

Timings:

7 am to 12 noon, 4 pm to 8:30 pm.

Address: 

Shri Paarvatheeswarar Temple,
At-Post Thiruthelichery (Kovilpathu),
Karaikkal,
TN 609602

Phone number: 

+91-4368221009, 9786635559

थिरुवेट्टिकुडी (कारैक्कल) येथील श्री थिरुमेनीअळगर मंदिर / श्री सुंदरेश्वरर मंदिर

हे मंदिर कारैक्कल पासून ९ किलोमीटर्स वर, थिरुवारुर पासून ४९ किलोमीटर्स वर, नागपट्टीनं पासून २९ किलोमीटर्स वर आणि मयीलादुथुराई पासून ३७ किलोमीटर्स वर आहे. ह्या कावेरी नदीच्या दक्षिण काठावरील पाडळ पेथ्र स्थळाची स्तुती शैव संत संबंधर ह्यांनी गायली आहे. म्हणून हे मंदिर सातव्या शतकाच्याही आधीपासून अस्तित्वात असावं. ह्या स्थळाला पूर्वी कोविलमेडु असे नाव होते. चोळा साम्राज्याच्या राजांनी ह्या मंदिराचे दगडी बांधकाम केले आणि विजयनगर साम्राज्याच्या राजांनी ह्याचा विस्तार केला. भगवान शिव ह्या मंदिरामध्ये एका पारध्याच्या रूपांत आले. म्हणून ह्या स्थळाला थिरुवेट्टिकुडी (तामिळ मध्ये वेडन म्हणजे पारधी आणि कुडी म्हणजे गाव). श्री पार्वती देवींनी इथे एका कोळिणीच्या रूपांत जन्म घेतला. म्हणून ह्या स्थळाला अंबिकापूरम असे पण नाव आहे. ह्या स्थळाची काही ऐतिहासिक नावे अशी आहेत - पुन्नागवनम, देवकोडीपूरम, अंबिकापूरम.

मूलवर: श्री सुंदरेश्वरर, श्री थिरुमेनी अळगर, श्री वेदमूर्ती
देवी: श्री शांतनायकी, श्री सौंदर्यनायकी
पूजा / आगम: कारण आगम
क्षेत्र वृक्ष: पुन्नाग वृक्ष
पवित्र तीर्थ: देव तीर्थ, चंद्र तीर्थ, पुष्करिणी तीर्थ आणि समुद्र
वर्तमान नाव: थिरुवेट्टिकुडी

क्षेत्र पुराण:

१. ह्या पुराणाचा उल्लेख महाभारतामध्ये आहे. जेव्हा कौरव-पांडव मधलं युद्ध अनिवार्य झालं, तेव्हां व्यास ऋषींनी अर्जुनाला भगवान शिवांचं ध्यान करून पाशुपातास्त्र प्राप्त करून घेण्याचा सल्ला दिला. अर्जुन इथे आला आणि त्याने तपश्चर्या चालू केली. जेव्हां दुर्योधनाला अर्जुनाच्या तपश्चर्येबद्दल माहित झालं तेव्हां त्याने अर्जुनाच्या तपश्चर्येमध्ये व्यत्यय आणण्यासाठी मूखासूर नावाच्या असूराला ह्या ठिकाणी धाडलं. मूखासूर एका डुक्कराच्या रूपांत इथे आला आणि त्याने अर्जुनाच्या तपश्चर्येमध्ये व्यत्यय आणण्यास चालू केलं. अर्जुनाने असुरावर बाण सोडला. त्याचवेळी भगवान शिव, श्री पार्वती देवी आणि श्री मुरुगन पारधी, पारध्याची पत्नी आणि पारध्याचा पुत्र अशा रूपांत तर चार वेद त्यांच्याबरोबर चार श्वानांच्या रूपांत तेथे आले आणि भगवान शिवांनी पण असूरावर म्हणजेच डुक्करावर बाण सोडला. पारध्याच्या रूपांतील भगवान शिव तसेच अर्जुन ह्या दोघांनी ह्या शिकारावर अधिकार सिद्ध केला त्यामुळे दोघांमध्ये वाद निर्माण झाला. शेवटी भगवान शिव आपल्या मूळ रूपांत आले. त्यांनी आपले पाशुपातास्त्र अर्जुनाला देण्याचे ठरवले. पण पार्वती देवींनी अर्जुनाच्या पात्रतेबद्दल शंका व्यक्त केली. तेव्हा भगवान शिवांनी सांगितले कि अर्जुनाच्या हातावर मत्स्यरेखा आहे आणि म्हणून तो हे अस्त्र प्राप्त करण्यासाठी पात्र आहे. जेव्हा अर्जुनाने पार्वती देवींना आपल्या हाताचा पंजा दाखवला तेव्हा पार्वती देवींना त्याच्या पात्रतेची खात्री झाली. त्यानंतर भगवान शिवांनी अर्जुनाला पाशुपातास्त्र प्रदान केलं. अर्जुनाच्या विनंतीवरून भगवान शिव इथे स्वयंभू लिंगाच्या रूपांत राहिले. मासी ह्या तामिळ महिन्यामध्ये माघ नक्षत्राच्या दिवशी हि घटना नाट्यरूपात सादर केली जाते.

२. एकदा कैलासावर श्री पार्वती देवींनी भगवान शिवांना बोलून दाखवलं की त्यांच्या मदतीशिवाय म्हणजेच पार्वती देवींच्या मदतीशिवाय भगवान शिव जगाचं रक्षण करू शकत नाहीत. भगवान शिवांना जाणवलं की पार्वती देवींना अभिमान झाला आहे आणि म्हणून त्यांना शिक्षण देण्यासाठी म्हणून त्यांनी पार्वती देवींना पृथ्वीवर एका कोळ्याच्या घरात जन्म घेण्याचा शाप दिला. त्यांचा पार्वती देवींवरचा विश्वास परत पूर्ववत व्हावा म्हणून त्यांनी पार्वती देवींना प्रखर तपश्चर्या करण्याची आज्ञा दिली. त्याप्रमाणे पार्वती देवींनी पृथ्वीवर कोळ्याच्या घरी जन्म घेतला आणि त्या भगवान शिवांच्या कट्टर भक्त बनल्या. त्यांनी भगवान शिवांच्या आज्ञेनुसार प्रखर तपश्चर्या केली आणि कोळी रूपात आलेल्या भगवान शिवांशी विवाह केला. ह्या घटनेच्या स्मृत्यर्थ इथला कोळी समाज मासी ह्या तामिळ महिन्यामध्ये कडलडू हा उत्सव साजरा करतात. ह्या उत्सवामध्ये भगवान शिवांच्या मूर्तीची जावई ह्या नात्याने मिरवणूक काढली जाते.

३.  स्थळ पुराणानुसार जेव्हा शैव संत संबंधर ह्या मंदिराचं दर्शन घेण्यासाठी समुद्रातून आले त्यांना समुद्राच्या तीरावरील वाळूच्या प्रत्येक कणामध्ये शिव लिंगाचे दर्शन झाले. त्यांना वाळूवर पाय ठेवणे योग्य वाटले नाही म्हणून त्यांनी समुद्रातुनच शिवांना नमस्कार करून त्यांची स्तुती गायली.

ह्या मंदिरात ज्यांनी उपासना केली त्यांची नावे:

श्री पार्वती देवी, देव, विश्वामित्र ऋषी, अय्याडिगळ काडवरकोन नायनार, अर्जुन, राजा अन्नवर्त. 

वैशिष्ट्ये:

१. ह्या मंदिरात भगवान शिवांची एक मूर्ती आहे ज्यामध्ये भगवान शिव एका पारध्याच्या रूपांत असून त्यांनी हातात धनुष्य बाण घेतले आहे, आणि त्यांच्या बरोबर श्री पार्वती देवी कोळिणीच्या रूपात डोक्यावर एक मडकं घेऊन आहेत, श्री मुरुगन हातात धनुष्यबाण घेऊन आहेत आणि चार वेद चार श्वानांच्या रूपात आहेत. अशी मूर्ती बाकी कुठल्या मंदिरात दिसत नाही.

२. भगवान शिव आणि श्री मुरुगन ह्या दोघांनी हातात धनुष्य बाण घेतले हे दृश्य खूप दुर्मिळ आहे.

३. ह्या मंदिरात एका देवालयात श्री मुरुगन ह्यांना चार हात आहेत. ते त्यांच्या पत्नींसमवेत म्हणजेच वल्ली आणि दैवानै समवेत आहेत.

४. इथे श्री पुन्नागवननाथर ह्यांच्यासमोर शैव संत संबंधर आणि श्री शनैश्वर आहेत. हे दृश्य दुर्मिळ आहे.

५. इथे अर्जुनाची हातात धनुष्यबाण घेतले आहेत अशी मूर्ती आहे.

६. ह्या मंदिरात भगवान शिव पारधी आणि कोळी अशा दोन्ही रूपांत कृपावर्षाव करतात. 

मंदिराबद्दल माहिती:

मंदिरामध्ये गाभारा, अंतराळ आणि अर्धमंडप आहे. हे मंदिर पूर्वाभिमुख असून ह्याला पांच स्तरांचं राजगोपुर आहे आणि एक परिक्रमा आहे. इथले शिव लिंग स्वयंभू आहे. भगवान शिव इथे एका पारध्याच्या रूपात आहेत. राजगोपुरावर स्टुक्कोची सुंदर चित्रे आहेत. राजगोपुरापुढे मंडपामध्ये बलीपीठ, ध्वजस्तंभ आणि नंदी आहेत. इथले स्वयंभू लिंग रुद्राक्ष मंडपामध्ये चौकोनी चौथऱ्यावर आहे. आणि ते जरा उंच आहे. 

कोष्ट मूर्ती: श्री दक्षिणामूर्ती, श्री दुर्गादेवी

परिक्रमेमध्ये पुढील मूर्ती आणि देवालये आहेत: श्री विनायक, श्री सुब्रह्मण्य, श्री पून्नैवननाथर (श्री पुन्नागवननाथर), श्री गजलक्ष्मी, श्री शास्ता, शैव संत नालवर, श्री भैरव, श्री सूर्य आणि श्री चंद्र. उत्सव मूर्ती अशा आहेत: धनुष्य बाण हातात धरलेले भगवान शिव, श्री पार्वती देवी कोळिणीच्या रूपात डोक्यावर एक मडके घेऊन, हातात धनुष्य बाण धरलेले श्री मुरुगन, चार श्वानांच्या रूपात वेद. 

इथे अर्जुनाची हातात धनुष्य बाण घेतलेली मूर्ती आहे. ह्या मूर्तीची मिरवणूक काढली जाते. तसेच श्री सोमस्कंदर आणि श्री प्रदोष नायकर ह्यांच्या मूर्ती आहेत. श्री अंबिका ह्यांचे एक स्वतंत्र दक्षिणाभिमुखी देवालय आहे. श्री मुरुगन ह्यांना चार हात आहेत. ते त्यांच्या पत्नींसमवेत म्हणजेच श्री वल्ली आणि दैवानै ह्यांच्या समवेत कृपावर्षाव करतात. प्रकारामध्ये म्हणजेच परिक्रमेमध्ये श्री पून्नैवननाथर (श्री पुन्नागवननाथर) ह्यांचे स्वतंत्र देवालय आहे. गाभाऱ्यासमोर श्री शनैश्वर आणि शैव संत संबंधर ह्यांच्या मूर्ती आहेत. प्रकारामध्ये पुढील मूर्ती आहेत: श्री नटराज, श्री सिद्धी विनायक, श्री पूर्णादेवी आणि श्री पुष्कला देवींसमवेत श्री अय्यप्पा, श्री महालक्ष्मी, श्री चंडिकेश्वरर आणि नवग्रह.

प्रार्थना:

१. भाविकांचा असा समज आहे की इथे भगवान शिवांची प्रार्थना केल्याने ग्रहांच्या प्रतिकूल परिणामांपासून मुक्ती मिळते. 

२. विभक्त दंपती पुनर्मीलनासाठी इथे श्री पार्वती देवींची प्रार्थना करतात.

३. भाविक जन इथे सर्व इच्छांच्या पूर्तीसाठी, शत्रूंपासून रक्षण करण्यासाठी तसेच अहंकारावर विजय मिळविण्यासाठी इथे प्रार्थना करतात. 

पूजा:

कारण आगमानुसार इथे रोज चार पूजा केल्या जातात. नियमित प्रदोष पूजा केल्या जातात. 

मंदिरात साजरे होणारे महत्वाचे सण:

मासी (फेब्रुवारी-मार्च): तीन दिवसांचा मघा नक्षत्र उत्सव आणि महाशिवरात्री
आवनी (ऑगस्ट-सप्टेंबर): श्री गणेश चतुर्थी
कार्थिगई (नोव्हेंबर-डिसेंबर): थिरुकार्थिगई

मंदिराच्या वेळा: सकाळी ६ ते दुपारी १२, संध्याकाळी ४ ते संध्याकाळी ८

मंदिराचा पत्ता: 

श्री थिरुमेनीअळगर मंदिर / श्री सुंदरेश्वरर मंदिर,
थिरुवेट्टिकुडी (कारैक्कल),
पॉंडीचेरी,
तामिळनाडू ६०९६०९

दूरध्वनी: +९१-४३६८२६५२९३/२६५६९१, +९१-९८९४०५१७५३

अस्वीकरण आणि शिष्टाचार (Disclaimer and courtesy):

ह्या लेखांमधली माहिती संकलित करताना विविध आचार्यांचे उपन्यास, दक्षिण भारतातील काही नियतकालिके, तसेच इंटरनेट वरील विविध ब्लॉग्स आणि वेबसाईट्स ह्यांचा आधार घेतला आहे. आपल्याला ह्या लेखांमध्ये काही त्रुटी आढळल्यास आम्हाला जरूर कळवा.

Shri Thirumeniazhagar Temple / Shri Sundareshwarar Temple at Thiruvettikudi (Karaikkal)

This temple is situated at a distance of about 9 kms from Karaikkal, 49 kms from Thiruvarur, 29 kms from Nagapattinam and 37 kms from Mayiladuthurai. This Padal Pethra Sthalam on southern bank of Kaveri was revered by shaiva saint Sambandhar. Hence this place must have existed before the seventh century. This place was earlier known as Kovilmedu. It was reconstructed as a stone structure by Chola kings and extensions were made by Vijayanagara kings. Lord Shiva came to this place in the guise of a hunter. Hence the name got Thiruvettikudi (in Tamil vedan means hunter and Kudi means village). Goddess Parvati is believed to have been born as a fisher woman, hence the place got the name Ambikapuram. The historical name of this place earlier was Punnagavanam, Devakodipuram, Ambikapuram.

Moolavar: Shri Sundareshwarar, Shri Thirumeni Azhagar, Shri Vedamurti
Devi: Shri Shantanayaki, Shri Saundarya Nayaki
Kshetra Vruksha: Punnaga tree
Sacred Teertha: Deva teertha, Chandra Pushkarini and the sea
Agama/Puja: Kaaran Agama
Puranik Name: Punnagavanam
Present Name: Thiruvettikudi

Ksehtra Puran:

1. This puran finds a mention in Mahabharat. When the war between Pandavas and Kauravas became imminent, Sage Vyasa advised Arjuna to meditate upon Lord Shiva and obtain Pashupatastra to fight with Kauravas. Arjuna came to this place and started his penance. When Duryodhana came to know about Arjuna’s penance he sent an asura named Mukhasur. The asura came in the guise of a boar (pig) and tried to disturb penance. Arjuna shot an arrow at the asura. At that time Lord Shiva came there as a hunter along with Goddess Parvati as a hunter woman and Lord Muruga as a hunter boy and along with four vedas as four dogs. Lord Shiva had a necklace on his neck which were six shastras. Lord Shiva also shot an arrow at the boar at the same time as Arjuna. Both Arjuna and Lord Shiva claimed that the boar was killed by his arrow. There was an argument between the two. Finally Lord Shiva disclosed his identity to Arjuna and he was about to give the Pashupatastra to Arjuna. At that time Goddess Parvati raised a doubt about Arjuna’s eligibility to receive astra. Lord Shiva told her that Arjuna has a Matsya Rekha on his palm, hence he deserved to receive the astra. When Arjuna showed his palm to Goddess Parvati she was satisfied about his eligibility. Then Lord Shiva blessed Arjuna with a Pashupatastra. At Arjuna’s request he stayed back at this place as Swayambhu Linga. In this temple during Maasi Magha festival, this event is enacted. 

2. Once at Mount Kailash, Goddess Parvati told Lord Shiva that without her contribution, he cannot protect the world. Lord Shiva understood that Goddess Parvati has been influenced by her undeserved pride. In order to teach her a lesson he cursed her to be born in a fisherman’s family at this place. He asked her to perform rigorous penance to win back his trust. Goddess Parvati took birth in a fisherman's family and became an ardent devotee of Lord Shiva. She did penance and finally married Lord Shiva who came as a fisherman. To commemorate this event the fisherman community at this place celebrate a festival named Kadaladu in the Tamil month of Masi. In this festival the idol of Lord Shiva is taken in procession to their village with the honor of a son in law. 

3. As per the Sthala puran, when shaiva saint Sambandhar came to this place by sea, he found that each sand particle appeared to him like a Shiva Linga. As he did not want to step on them and disturb their sanctity he worshiped Lord Shiva and sang the sacred hymn from the sea itself. 

Those who worshiped: 

Goddess Parvati, Devas, Sage Vishwamitra, Iyadigal Kadvarkone Nayanar, Arjuna, King Annavarta.

Salient features:

1. In this temple there is an idol of Lord Shiva as hunter with bow and arrow along with Goddess Parvati as hunter woman with a pot on her head, four vedas as four dogs and Lord Muruga as a hunter boy with a bow and arrow. This is unique and not found anywhere.

2. It is very rare to come across both Lord Shiva and Lord Muruga with bow and arrow together. 

3. In this temple in a shrine of Lord Muruga, he has four hands. He is depicted with a bow and arrow along with Valli and Deivanai.

4. In front of Lord Punnagavananathar shrine, the presence of shaiva saint Sambandhar and Lord Shanishwar is not seen anywhere. 

5. Lord Arjuna is depicted holding a bow and arrow.

6. In this temple Lord Shiva graces as both hunter and fisherman. 

About the temple:

The temple consists of Sanctum-sanctorum, Antarala and Ardha mandap. This is an east facing temple with a five tiered rajagopuram and has one Prakaram. The Shiva Linga is a Swayambhu Linga and Lord Shiva exists in  this temple in the form of an idol of hunter. There are beautiful stucco images on Rajagopuram. Balipeeth, Dhwajastambha and Nandi are in a mandap after rajagopuram. Swayambhu Shiva Linga is a bit tall on a square peetham under a Rudraksha Mandap. 

Koshta murtis: Lord Dakshinamurti and Goddess Durga. 

The shrines and idols in the prakaram are Lord Vinayaka, Lord Subramanya, Lord Punnaivananathar (Lord Punnagavananathar), Goddess Gajalakshmi, Lord Shasta, Shaiva saint Naalvar, Lord Bhairav, Lord Surya and Lord Chandra. The utsav murtis are Lord Shiva as hunter holding a bow and an arrow, Goddess Parvati as his wife with a pot on her head along with Lord Muruga as a boy with a bow and arrow and the four vedas as four dogs. There is a procession idol of Arjuna with a bow and arrow, Lord Somaskandar and Lord Pradosha Nayakar. Goddess Ambika is in a separate south facing shrine. Lord Muruga graces with four hands along with Valli and Deivanai in a separate shrine. There is a separate shrine for Lord Punnaivananathar (Lord Punnagavananathar) in the prakaram. Lord Shanishwar’s and Lord Sambandhar’s shrines are in front of the sanctum. In the prakaram there is a shrine of Lord Natraja, Lord Siddhi Vinayaka, Lord Ayyapa accompanied by Goddess Purna and Goddess Pushkala, Goddess Mahalakshmi, Lord Chandikeshwarar and Navagraha are in the parikrama.

Prayers:

1. Devotees believe that worshiping Lord Shiva at this place will relieve them from adverse effects of planets.

2. Separated couples pray to Goddess Parvati for reunion.

3. Devotees worship here for getting their wishes fulfilled, to get rid of troubles from enemies and for getting rid of ego.

Poojas:

Four rituals daily according to Kaaran Agama. Regular Pradosha puja

Some important festivals:

Masi (February-March): Three days Masi Magha nakshatra festival and Mahashivaratri.

Aavani (August-September): Ganesh Chaturthi.

Karthigai (November-December): Thiru Karthigai.

Timings: 6 am to 12 noon, 4 pm to 8 pm

Address:
Shri Thirumeniazhagar Temple / Shri Sundareshwarar Temple,
At Thiruvettikudi (Karaikkal),
Pondicherry 609609

Phone: +91-4368265293/265691, +91-9894051753

Courtesy: Various websites and blogs

थिरुक्कडैयुर येथील श्री ब्रह्मपुरीश्वरर मंदिर

हे मंदिर तामिळनाडू राज्यातल्या नागपट्टीनं जिल्ह्यामध्ये थिरुक्कडैयुर ह्या गावात स्थित आहे. मयीलादुथुराई-कारैक्कल मार्गावर थिरुक्कडैयुर विराट्टेश्वरर मंदिरापासून २ किलोमीटर्स वर आहे. कारैक्कल पासून २२ किलोमीटर्स, मयीलादुथुराई पासून २२ किलोमीटर्स आणि सिरकाळी पासून २५ किलोमीटर्स वर आहे. कावेरी नदीच्या दक्षिण काठावर वसलेल्या पाडळ पेथ्र स्थळांपैकी एक स्थळ आहे. शैव संत संबंधर, अप्पर आणि सुंदरर ह्यांनी ह्या मंदिराची स्तुती गायली आहे. म्हणून हे मंदिर ६व्या शतकाच्याही आधीपासून अस्तित्वात असावं. चोळा साम्राज्याच्या राजांनी ह्या मंदिराची पुनर्निर्मिती केली आणि पांड्या आणि विजयनगर साम्राज्याच्या राजांनी ह्या मंदिराचा जीर्णोद्धार केला. ह्या स्थळाला पूर्वी ब्रह्मपुरी, बिल्वअरण्य, शिववेदपुरी अशी नावे होती.

मूलवर: श्री ब्रह्मपुरीश्वरर, श्री पेरूमन अडिगल
देवी: श्री अमलागुजनायकी, श्री वदूमुलै अंबिका, श्री मलरलूळल मिन्नाम्माई
पवित्र तीर्थ: ब्रह्म तीर्थ, अस्वथी तीर्थ, काशी तीर्थ
पवित्र वृक्ष: बिल्व, बहावा (तामिळ मध्ये कोंड्रै)
पुराणिक नाव: थिरुक्कडैयुर मायनं
वर्तमान नाव: थिरुक्कडैयुर
जिल्हा: नागपट्टीनं, तामिळ नाडू

क्षेत्र पुराण:

१. पुराणानुसार प्रत्येक युगाच्या अंती भगवान शिव सृष्टीचा विनाश करण्यासाठी प्रलय घडवून आणतात. ह्या प्रलयामध्ये ब्रह्मदेव पण नाश पावतात. जेव्हां नवीन युग चालू होतं तेव्हां भगवान शिव परत ब्रह्मदेवांना निर्माण करतात आणि मग ब्रह्मदेव सृष्टीची निर्मिती करतात. अशाच एका प्रलयानंतर भगवान शिवांनी ब्रह्मदेवांना ह्या ठिकाणी पुनर्जीवित केलं आणि त्यांना शिवज्ञानोपदेश (ब्रह्मज्ञानोपदेश) दिला जेणेकरून ब्रह्मदेव सृष्टी निर्माण करू शकतील. म्हणून इथे भगवान शिवांना श्री ब्रह्मपुरीश्वरर असं संबोधलं जातं. हे अशा पांच स्थळांपैकी तिसरं स्थळ आहे जिथे भगवान शिवांनी ब्रह्मदेवांना शिवज्ञानोपदेश दिला. अशी अजून चार स्थळे आहेत जिथे भगवान शिवांनी ब्रहादेवांचा नाश करून त्यांना पुनर्जीवित केलं. ती चार स्थळे आणि हे स्थळ धरून पांच स्थळांना पंचमायनं असं संबोधलं जातं. ती पांच स्थळे अशी आहेत १) कांचीपुरम येथील कांची मायनं, २) थिरुक्कडैयुर येथील कडवूर मायनं (हे स्थळ), ३) सिरकाळी येथील काळी मायनं, ४) थिरुविळीमळलै येथील विळीमायनं आणि ५) थिरुनल्लूर येथील नल्लूरमायनं.

२.  क्षेत्र पुराणानुसार मार्कंडेय ऋषींची शिवोपासना चालू राहावी म्हणून भगवान शिवांनी इथे गंगेचं पाणी आणून एक विहीर तयार केली. ही विहीर मंदिराच्या पवित्र तीर्थाच्या अगदी जवळ आहे. अजून सुद्धा ह्या विहिरीतले पाणी थिरुक्कडैयुर येथील श्री अमृतघटेश्वरर मंदिरामध्ये भगवान शिवांच्या अभिषेकासाठी नेले जाते. ह्या विहिरीतील पाणी फक्त श्री अमृतघटेश्वरर ह्यांच्या अभिषेकासाठीच वापरले जाते. 

३. अजून एका क्षेत्र पुराणानुसार चालुक्य साम्राज्याचा राजा एमकेरिदान ह्याचा युद्धामध्ये पराजय झाला आणि शत्रूने त्याचं राज्य हिरावून घेतलं. एमकेरिदान राजा इथल्या जवळच्या शिव मंदिरांमध्ये प्रार्थना करत करत ह्या मंदिरामध्ये आला. त्याने आपलं राज्य परत मिळावं म्हणून इथे भगवान शिवांना प्रार्थना केली. त्याने जेव्हा श्री मुरुगन म्हणजेच श्री श्रुंगारवेलर ह्यांच्या देवालयात येऊन प्रार्थना केली तेव्हा श्री मुरुगन ह्यांनी राजाचं रूप घेतलं आणि त्यांनी राजाच्या सैन्याला हाताशी धरून राजाच्या शत्रूचा पराभव केला आणि राजाला त्याचे राज्य परत मिळवून दिले. म्हणून येथील श्री मुरुगन (श्री श्रुंगारवेलर) योध्याच्या रूपात आहेत. एमकेरिदान राजाने श्री श्रुंगारवेलर ह्यांच्या मंदिरासाठी ५३ एकर जागा प्रदान केली. ह्या जागेला श्रुंगारवेली असे म्हणतात.

४. स्थळ पुराणानुसार एका चोळा राजाला कुष्ठरोग जडला. त्याला काही ऋषीमुनींनी इथे येऊन भगवान शिवांची उपासना करावयाचा सल्ला दिला. राजाने तसे केल्यावर त्याची रोगातून मुक्तता झाली.

५. स्थळ पुराणानुसार सोमदेव शर्मा नावाच्या ब्राह्मणाने इथे भगवान शिवांची उपासना केल्याने त्याची ब्रह्महत्या दोषातून मुक्तता झाली.

६. स्थळ पुराणानुसार शिव शर्मा नावाच्या ब्राह्मणाला त्याने केलेल्या पापांचा परिणाम म्हणून कावळा बनण्याचा शाप मिळाला होता. त्या ब्राह्मणाने इथे येऊन भगवान शिवांची उपासना केल्यानंतर त्याला आपले मूळ रूप परत प्राप्त झाले आणि शेवटी त्याला मुक्ती मिळाली.

७. स्थळ पुराणानुसार जेव्हा भगवान शिव ब्रह्मदेवांना उपदेश देत होते तेव्हा श्री गणेशांनी विनयशील विद्यार्थी बनून प्रणव मंत्र ऐकला आणि त्याचे ज्ञान प्राप्त केले. म्हणून इथे श्री विनायकांना श्री प्रणव विनायक असे संबोधले जाते.

८. इथल्या लोककथेनुसार पांबाट्टी सिद्धर ह्यांनी इथे वास्तव्य केलं.

ह्या ठिकाणी ज्यांनी उपासना केली त्यांची नावे:

श्री ब्रह्मदेव, श्री गणेश, पांबाट्टी सिद्धर, मार्कंडेय ऋषी, चालुक्य राजा एमकेरिदान, कुलोथंग चोळा राजा II, सोमदेव शर्मा आणि शिव शर्मा.  

वैशिष्ट्ये:

१. उत्सव मूर्ती श्री श्रुंगारवेलर ह्यांच्या हातात धनुष्य आणि बाण आहे. त्यांनी रुद्राक्ष माला परिधान केली आहे तसेच पादत्राणे परिधान केली आहेत.

२. इथे श्री दक्षिणामूर्तींना सहा सनक ऋषींबरोबर चित्रित केले आहे. सहसा त्यांच्याबरोबर चार सनक ऋषी असतात. तसेच ते इथे वटवृक्षाच्या खाली बसलेले नाहीत.

३. श्री भिक्षाटनर आणि श्री भैरव ह्यांच्या मूर्ती खूप सुंदर आहेत. 

४. श्री प्रणव विनायकांचे उदर सपाट आहे. सहसा ते लंबोदर रूपात असतात.

५. श्री श्रुंगारवेलर ह्यांच्या देवालयातील श्री चंडिकेश्वरर ह्यांच्या मूर्तीला श्री गुह चंडिकेश्वरर असे संबोधले जाते.

६. येथील शिव लिंगावर एक भेग आहे.

मंदिराबद्दल माहिती:

हे मंदिर पश्चिमाभिमुख आहे आणि त्याच्या प्रवेशाला एक कमान आहे. दुसऱ्या पातळीवर इथे नवनिर्मित राजगोपुर आहे. राजगोपुरानंतर बलीपीठ आणि नंदि हे गाभाऱ्याकडे मुख करून आहेत. गाभाऱ्यामध्ये गाभारा, अंतराळ, महामंडप आणि मुखमंडप आहे. मुख मंडपाचा आकार वटवाघुळाच्या कपाळासारखा आहे. गाभाऱ्याच्या प्रवेशावर दोन्ही बाजूंना द्वारपाल आहेत. शिव लिंग स्वयंभू असून ते चौकोनी पिठावर आहे. गाभाऱ्याचा आकार लिंगासारखा आहे.

कोष्ट मूर्ती: श्री दक्षिणामूर्ती, श्री अर्धनारीश्वरर, श्री विष्णू, श्री विष्णुदूर्गा, श्री भैरव, श्री नर्दन विनायक.

कोष्टामध्ये श्री दक्षिणामूर्ती हे सहा सनकादि शिष्यांसमवेत चित्रित केले आहेत पण ते सहसा जसे कल्लाल वृक्षाच्या खाली (अंजीर, कल्लाळाश्वत्थ, मराठी मध्ये औदुंबर) बसतात तसे इथे दिसत नाहीत.

श्री चंडिकेश्वरर त्यांच्या नेहमीच्या जागी त्यांच्या पत्नींसमवेत आहेत. इथे एक उठावदार चित्र आहे ज्यामध्ये कुलोथंग राजा III श्री दक्षिणामूर्तींच्या जवळ भगवान शिवांची पूजा करत आहेत.  

परिक्रमेमधल्या इतर मूर्ती आणि देवालये:

इथे श्री मुरुगन ह्यांचे स्वतंत्र देवालय आहे. ते त्यांच्या पत्नी श्री वल्ली आणि श्री दैवानै ह्यांच्या समवेत आहेत आणि त्यांना इथे श्री श्रुंगारवेलर असे संबोधले जाते. त्यांच्या हातात बाण आणि भाला आहे आणि ते युद्धावर निघाले आहेत असे चित्रित केले आहे. त्यांनी रुद्राक्ष माला परिधान केली आहे तसेच पादत्राणे परिधान केली आहेत ज्यांना तामिळ मध्ये कुर्रडू असं म्हणतात. ही मूर्ती प्रभू श्रीराम ह्यांच्या सारखी भासते. श्री श्रुंगारवेलर हे त्यांचे मामा श्री विष्णू ह्यांचे अवतार म्हणून प्रकट झाले आहेत. जसे भगवान शिवांच्या देवालयात श्री चंडिकेश्वरर असतात तसेच श्री मुरुगन ह्यांच्या देवालयात पण श्री चंडिकेश्वरर आहेत. त्यांना श्री गुह चंडिकेश्वरर असे म्हणतात. इथे श्री विनायकांना श्री प्रणव विनायक असे म्हणतात आणि त्यांचे पोट सपाट आहे. 

परिक्रमेमध्ये पुढील मूर्ती आहेत: श्री नटराज, श्री कल्याण सुंदरर, नालवर (चार श्रेष्ठ नायनमार), श्री महाविष्णू (श्री पिल्लै पेरुमल), श्री गजलक्ष्मी देवी, श्री चंडेश्वरी देवी, श्री भिक्षाटनर आणि श्री भैरव. 

पांबाट्टी सिद्धर, जे अठरा श्रेष्ठ सिध्दांपैकी एक आहेत, त्यांनी इथे वास्तव्य केलं. 

इथे भगवान शिवांनी ब्रह्मदेवांचा नाश करून त्यांना पुनर्जीवित केलं आणि तसेच त्यांना ज्ञानोपदेश दिला म्हणून ह्या स्थळाला ब्रह्मपुरी, थिरुमैज्ञानम आणि कडैयुर मायनं असं म्हणतात. भगवान शिवांना इथे श्री ब्रह्मपुरीश्वरर असे संबोधले जाते. 

श्री अंबिका देवींचे इथे स्वतंत्र पूर्वाभिमुख देवालय आहे. त्या उभ्या मुद्रेमध्ये आहेत. हे देवालय बाहेरील परिक्रमेच्या नैऋत्य कोपऱ्यात आहे. त्यांच्या देवालयाला तीन स्तरांचं राजगोपुर आहे आणि इथे नंदि आणि बलीपीठ आहे. ह्या देवालयात गाभारा, अंतराळ आणि महामंडप आहे. प्रवेशावर द्वारपालिकी आहेत. श्री अंबिका देवींना चार हात आहेत आणि त्यातील दोन हात अभय आणि वरद मुद्रेमध्ये आहेत.

प्रार्थना:

१. भाविक जन इथे ज्ञानप्राप्तीसाठी, शिक्षणामध्ये श्रेष्ठता मिळविण्यासाठी, विवाहातल्या अडचणी दूर होण्यासाठी, अपत्यप्राप्तीसाठी तसेच पितृदोषांतून मुक्तता मिळविण्यासाठी प्रार्थना करतात. 

पूजा:

नित्य दैनंदिन पूजा, प्रदोष पूजा, अमावस्या आणि पौर्णिमेला विशेष पूजा.

मंदिरात साजरे होणारे काही महत्वाचे सण:
ऎप्पासी (ऑक्टोबर-नोव्हेंबर): स्कंद षष्ठी
कार्थिगई (नोव्हेंबर-डिसेंबर): थिरुकार्थिगई
मारगळी (डिसेंबर-जानेवारी): थिरुवथीरै
मासी (फेब्रुवारी-मार्च): शिवरात्रि
पंगूनी (मार्च-एप्रिल): अश्विनी नक्षत्र दिवशी तीर्थवारी उत्सव. असा समज आहे की प्रत्येक वर्षी ह्या दिवशी गंगा ह्या स्थळाला भेट देते. भगवान शिव आणि श्री पार्वती देवींची मिरवणूक विहिरीपर्यंत नेली जाते.

मंदिराच्या वेळा: सकाळी ६.३० ते दुपारी १२, दुपारी ४ ते संध्याकाळी ७

मंदिराचा पत्ता:

श्री ब्रह्मपुरीश्वरर मंदिर,
थिरुमायनं,
आधीकडवूर,
ऍट पोस्ट: थिरुक्कडैयुर
तालुका: थरंगंपाडी
तामिळनाडू ६०९३११

संपर्क:

मंदिराचे पुरोहित: श्री एम गणेश गुरुक्कल -+९१-४३६४२८७२२२, +९१-९४४२०१२१३३

आभार: https://tamilnadu-favtourism.blogspot.com/ आणि https://temple.dinamalar.com/en/  

अस्वीकरण आणि शिष्टाचार (Disclaimer and courtesy):

ह्या लेखांमधली माहिती संकलित करताना विविध आचार्यांचे उपन्यास, दक्षिण भारतातील काही नियतकालिके, तसेच इंटरनेट वरील विविध ब्लॉग्स आणि वेबसाईट्स ह्यांचा आधार घेतला आहे. आपल्याला ह्या लेखांमध्ये काही त्रुटी आढळल्यास आम्हाला जरूर कळवा.