थिरुकरवीरपुरम / कारियापुरम येथील श्री ब्रह्मपुरीश्वरर / श्री करवीरनाथर मंदिर

हे मंदिर थिरुवारुर-कुंभकोणम मार्गावर थिरुवारुरपासून १० किलोमीटर्सवर, कुंभकोणमपासून ३२ किलोमीटर्सवर आणि थिरुकन्नमंगाईपासून २ किलोमीटर्सवर आहे. शैव संत अप्पर, सुंदरर आणि संबंधर ह्यांनी ह्या मंदिराची स्तुती गायली आहे. कावेरी नदीच्या दक्षिण काठावर तर कावेरी नदीची उपनदी असलेल्या वेट्टारु ह्या नदीच्या काठावर हे मंदिर वसले आहे. एके काळी इथे करवीर वृक्षांचे वन होते (मराठीमध्ये लाल कण्हेर). म्हणून ह्या स्थळाला करवीरम असे नाव प्राप्त झाले. मूळ मंदिर ७व्या शतकाच्याही आधीपासून अस्तित्वात असावे. चोळा राजांनी ह्या मंदिराचे वर्तमान दगडी बांधकाम केले. नायक राजांनी ह्या मंदिराचा विस्तार केला.

मूलवर: श्री ब्रह्मपुरीश्वरर, श्री करवीरेश्वरर, श्री अरली वन नाथर (अरली म्हणजे करवीर पुष्प)

देवी: श्री करवीरनायकी, श्री प्रथ्यकमिन्न अम्माई

पूजा / आगम: शिव आगम

पवित्र तीर्थ: ब्रह्म तीर्थ, अनवरद तीर्थ

क्षेत्र वृक्ष: करवीर वृक्ष

पुराणिक नाव: करवीरम, करैयपुरम

क्षेत्र पुराण:

१. पुराणानुसार भगवान शिवांनी इथे शिव लिंग निर्माण केलं. त्यांनी गौतम ऋषींना ह्या लिंगाची देखभाल करण्याची आज्ञा दिली. गौतम ऋषींनी इथे राहून तपश्चर्या केली. त्यांच्या भक्तीवर प्रसन्न होऊन भगवान शिवांनी त्यांना दर्शन दिले आणि गौतम ऋषींना त्यांची इच्छा विचारली. गौतम ऋषी म्हणाले कि ते भगवान शिवांच्या नेहमी सेवेत असतात म्हणून भाविक जनांनी भगवान शिवांसमवेत त्यांची पण आराधना करावी अशी इच्छा त्यांनी व्यक्त केली. भगवान शिवांनी त्यांना त्यांची इच्छा पूर्ण होईल असा आशीर्वाद दिला. गौतम ऋषींनी इथे जीव समाधी घेतली. त्यांना ह्या मंदिराच्या आवारातच पुरलं गेलं. असा समज आहे कि गौतम ऋषी इथे क्षेत्र वृक्षाच्या रूपांत म्हणजेच करवीर वृक्षाच्या रूपांत आहेत (करवीर वृक्षाला मराठीमध्ये लाल कण्हेर म्हणतात). मंदिरामध्ये गौतम ऋषींचे स्वतंत्र देवालय पण आहे.

२. स्थळ पुराणानुसार एका गाढवाला भगवान शिवांचे दर्शन घेण्याची इच्छा झाली. म्हणून त्याने तपश्चर्या केली. त्याला दर्शन झाले नाही म्हणून त्याने समुद्रात बुडून आपल्या आयुष्याचा शेवट करायचं ठरवलं. तो जेव्हा समुद्र किनाऱ्यावर गेला तेव्हा त्याला आकाशवाणी ऐकू आली. जेव्हा त्याने मागे वळून पाहिलं तेव्हा त्याला भगवान शिवांचं दर्शन झालं. म्हणून ह्या मंदिरात ध्वजस्तंभ नाही तसेच ह्या स्थळापासून नागोर पर्यंतच्या मार्गावर घरे नाहीत. ह्यातुन असा बोध होतो कि भक्ती जर प्रामाणिक असेल तर कुठल्याही योनीतील जीवाला भगवान शिवांचं दर्शन घडू शकतं. 

३. स्थळ पुराणानुसार एकदा भगवान शिव करवीर वृक्षाच्या खाली आदि-शिव रूपांत प्रगट झाले. 

४. स्थळ पुराणानुसार एकदा भगवान शिव गावामध्ये टेहेळणी करायला गेले होते. त्यावेळी पार्वती देवी अर्धमंडपामध्ये भगवान शिवांची वाट बघत होत्या. म्हणून पार्वती देवी आणि भगवान शिव ह्या दोघांचीही देवालये पूर्वेकडे मुख करून आहेत. देवींचे देवालय भगवान शिवांच्या उजव्याबाजूला आहे.

५. स्थळ पुराणानुसार एकदा विवाहेच्छुक स्वर्गीय स्त्रियांनी पार्वती देवींची आराधना केली. पार्वती देवींनी येथील भगवान शिवांकडे कटाक्ष टाकला आणि त्यांनी त्या स्त्रियांना भगवान शिवांची आराधना करण्याचा सल्ला दिला. त्या स्त्रियांनी भगवान शिवांची आराधना केली आणि त्यांच्या इच्छा पूर्ण झाल्या. म्हणून हे स्थळ विवाहातल्या अडचणी दूर करण्यासाठी परिहार स्थळ आहे.

६. एकदा शैव संत संबंधर इथे रात्री उशिरा आले आणि त्यांनी इथे त्या रात्री मुक्काम केला. दुसऱ्या दिवशी सकाळी त्यांनी पवित्र स्तोत्र गायलं. ह्या स्तोत्रामध्ये इथे आराधना केल्याने भक्तांच्या कर्मांचा कसा नाश होतो ह्याचे वर्णन केले आहे. ह्या घटनेला आधारून असा समज आहे की जे इथे रात्री मुक्काम करतात त्यांच्या सर्व पापांचा नाश होतो. असा समज आहे की ह्या ठिकाणी आराधना करणाऱ्यांना कुठलेही शत्रू नसतील.

ह्या ठिकाणी ज्यांनी उपासना केली त्यांची नावे:

गौतम ऋषी, श्री ब्रह्मदेव, श्री पार्वती देवी, स्वर्गीय स्त्रीया, शैव संत संबंधर, अप्पर, शैव संत सुंदरर आणि गाढव.

वैशिष्ट्ये:

१. ह्या ठिकाणी करवीर वृक्ष असल्याने ह्या स्थळाचे नाव थिरुकरवीरपूरम असे आहे.

२. इथे गाढवाने (तामिळ मध्ये करम) आराधना केली म्हणून पण ह्या स्थळाला त्याचे नाव प्राप्त झाले.

३. भगवान शिव आणि पार्वती देवी इथे वधूवरांच्या रूपांत भक्तांवर कृपावर्षाव करतात.

४. दोन्ही देवालयांच्या शिखरांवर बरीच शिल्पे आहेत.

५. मुख्य मंडपाचा आकार वटवाघुळाच्या कपाळासारखा आहे.

मंदिराबद्दल माहिती:

हे मंदिर पूर्वाभिमुख आहे. इथे राजगोपुर नाही पण इथे एक कमान आहे ज्यावर भगवान शिव आणि पार्वती देवींचे शिल्पे आहे. इथे एक परिक्रमा आहे. इथे ध्वजस्तंभ नाही. गाभाऱ्याच्या प्रवेशावर बलीपीठ आणि नंदी आहेत. इथले शिव लिंग छोटे आहे, उंच आहे आणि स्वयंभू आहे.

कोष्ट मूर्ती: श्री दक्षिणामूर्ती, श्री महाविष्णू, श्री ब्रह्मदेव, श्री दुर्गा देवी आणि श्री चंडिकेश्वरर.

भगवान शिव आणि पार्वती देवी ह्या दोघांच्याही मूर्ती साधारण ६.५ फूट उंच आहेत. पार्वती देवींचे देवालय भगवान शिवांच्या देवालयाच्या उजव्या दिशेला त्यांच्या बाजूलाच आहे. देवींची मूर्ती पूर्वाभिमुख आहे. पार्वती देवी भगवान शिवांच्या उजव्याबाजूला असल्याकारणाने हि वधुवर मुद्रा समजली जाते. 

परिक्रमेमध्ये ९ शिव लिंगे आहेत. सप्त मातृका स्वतंत्र देवालयामध्ये आहेत. मुख्य मंडपाचा आकार वटवाघुळाच्या कपाळासारखा आहे. 

परिक्रमेमध्ये पुढील मूर्ती आणि देवालये आहेत: श्री विनायक, वल्ली आणि दैवानै समवेत श्री सुब्रमण्य, श्री सूर्य, श्री चंद्र, श्री शनीश्वरर, श्री ब्रह्मदेव, नागांच्या मूर्ती आणि गौतम ऋषी. येथील स्थळ विनायकांना राज गणपती असे संबोधले जाते.

प्रार्थना:

१. विवाह ठरण्यातल्या अडचणी दूर होण्यासाठी विवाह न झालेल्या स्त्रिया इथे क्षेत्र वृक्षाची आराधना करतात.

२. पूर्व पापांचं क्षालन (पूर्वकर्मविनाश) होण्यासाठी भाविक जन इथे भगवान शिवांची आराधना करतात.

पूजा:

शिव आगमानुसार नियमित पूजा.

इथे दोन विशेष पूजा केल्या जातात. 

१. पौंर्णिमेच्या दिवशी विवाहेच्छुक स्त्रिया, ज्यांच्या विवाह ठरायला विलंब होत आहे त्या स्त्रिया, इथे क्षेत्र वृक्षाला पाणी घालतात आणि भगवान शिवांची पूजा करतात. असा समज आहे कि असे केल्याने पुढच्या पौर्णिमेच्या आत त्यांच्या प्रार्थनांना प्रतिसाद मिळतो.

२. स्थळ पुराणांत उल्लेखिल्या प्रमाणे भाविक जन इथे त्यांच्या पूर्व कर्माचा विनाश करण्यासाठी रात्री मुक्काम करून दुसऱ्या दिवशी सकाळी भगवान शिवांचे दर्शन घेतात.        

तसेच प्रत्येक पौर्णिमेला इथे विशेष पूजा केली जाते. प्रत्येक प्रदोष दिवशी प्रदोष पूजा केली जाते.

मंदिरात साजरे होणारे सण:

आवनी (ऑगस्ट-सप्टेंबर): गणेश चतुर्थी

मारगळी (डिसेंबर-जानेवारी): थिरुवथीरै

थै (जानेवारी-फेब्रुवारी): मकर संक्रांति

मासी (फेब्रुवारी-मार्च): शिवरात्रि

पंगूनी (मार्च-एप्रिल): पंगूनी उत्तिरं - उत्तरा फाल्गुनी नक्षत्रदिवशी पूजा

मंदिराच्या वेळा: सकाळी ८.३० ते १२, संध्याकाळी ५ ते ८.३०

मंदिराचा पत्ता:

श्री ब्रह्मपुरीश्वरर / श्री करवीरनाथर मंदिर,
थिरकरवीरम / कारियापुरम,
मनक्कल पोस्ट, वडकंडम मार्गे इय्यामपेटै,
तालुका कूडवासल,
जिल्हा थिरुवारुर,
तामिळ नाडू ६१०१०४

मंदिरातले पुजारी: श्री सरवण गुरुक्कल +९१-९७८७८५३४६० 

अस्वीकरण आणि शिष्टाचार (Disclaimer and courtesy):

ह्या लेखांमधली माहिती संकलित करताना विविध आचार्यांचे उपन्यास, दक्षिण भारतातील काही नियतकालिके, तसेच इंटरनेट वरील विविध ब्लॉग्स आणि वेबसाईट्स ह्यांचा आधार घेतला आहे. आपल्याला ह्या लेखांमध्ये काही त्रुटी आढळल्यास आम्हाला जरूर कळवा.

Shri Bramhapureeshwarar Temple / Shri Karaveeranathar Temple at Thirukaraveeram / Kariyapuram

This Shiva temple is situated at a distance of 10 kms from Thiruvarur on Thiruvarur-Kumbhakonam route. It is at a distance of 32 kms from Kumbhakonam and 2 kms from Thirukannamangai. This is one of the Padal Petra Sthalams revered by Shaiva Saint Appar, Sundarar and Sambandhar. This is on the southern bank of Kaveri and on the bank of river Vettaru which is a tributary of Kaveri. Once this place was a dense forest of Karveer trees (Lal Kanher in Marathi). Hence this place got the name Karaveeram. The original temple must have existed even before the 7th century. It was reconstructed by the Chola kings as a present stone structure. Extensions were done by Nayaks. 

 

Moolavar: Shri Bramhapureeshwarar, Shri Karveereshwarar, Shri Arali Vana Nathar (Arali means Karveer pushpa)

Devi: Shri Karaveera Nayaki, Shri Prathyakminna Ammai.

Pooja/Agama: Shiva Agama

Sacred Theertha: Bramha Theertha, Anavarada Theertha

Kshetra Vruksha: Karaveer tree

Puranik Name: Karaveeram, Karaiyapuram 

Kshetra Puran:

1. According to the Puran, Lord Shiva created a Linga at this place. He advised Sage Gautama to take care of it. Sage Gautama stayed at this place and did penance. Pleased with his penance Lord Shiva, granted him his darshan and inquired about his wish. Sage Gautama told him that as he was at Lord Shiva’s service, people should worship him at the same time along with him. Lord Shiva granted him this boon. Sage Gautama attained Jeeva Samadhi and was buried in the temple complex. It is believed that the Sage is in the form of Kshetra Vruksha (Karveer tree – Ponarali in Tamil- Lal Kanher in Marathi). There is also a separate shrine for Sage Gautama in the temple. 

2. According to Sthala Puran, a donkey wanted to have darshan of Lord Shiva and did penance at this place. As he could not get darshan, it decided to end its life by drowning in the sea. When it reached the sea shore, it heard a divine voice. When it looked back, it got the darshan of Lord Shiva and attained moksha. Hence there is no flagstaff in the temple and there are no houses from this place to Nagore. This indicates that irrespective of what you are, every living being can have darshan of Lord Shiva with real and deep devotion. 

3. As per the Sthala Puran, once Lord Shiva came in the form of Aadhi-Shiva under a Karveer plant. He was worshipped by Lord Bramha. Hence Lord Shiva is praised here as Bramhapureeshwarar. 

4. According to Sthala Puran, once Lord Shiva had gone out for a stroll in the village. At that time Goddess Ambika was waiting for him in the Ardhamandap of the temple. Hence both shrines face the East. Ambika’s shrine is to the right of Lord Shiva. 

5. According to Sthala Puran, once celestial women worshipped Goddess Parvati and sought marriage boon. Goddess Parvati just looked at Lord Shiva who had established a Linga at this place. He advised them to worship the Shiva Linga at this place. They worshipped the Shiva Linga and got their wish fulfilled. Hence this place is a Prarthana Sthala for the removal of marriage obstacles. 

6. Shaiva Saint Sambandhar once reached this place late and stayed here for the night. He sang a sacred hymn on the next morning. This hymn talks about devotees' karma/ fate being absolved by worshiping at this place. Following this it is believed that, those who stay at this place for a night, all their sins will be washed off. It is believed that once you worship at this place, you will have no enemies. 

Those who worshiped at this place:

Sage Gautama, a donkey, Lord Brahma, Goddess Parvati, celestial women, Shaiva Saints Sambandhar, Appar and Sundarar.

Salient Features: 

1. The name of the place is due to the presence of the Karaveer trees. 

2. The place also gets the name as a donkey (Karam in Tamil) worshipped at this place. 

3. Lord Shiva and Goddess Parvati grace at this place in wedding posture. 

4. The Vimanam (shikhar) of both shrines are tall with a lot of sculptures.

5. The front mandap is in the shape of the forehead of the bat. 

About the temple:

This is an east facing temple. There is no Rajagopuram but there is an arch which contains sculptures of Lord Shiva and Goddess Parvati. There is one parikrama. There is no Dhwajastambha. The Balipeeth and the Nandi are at the entrance to the Sanctum. The Shiva Linga is small, a bit tall and is a Swayambhoo Linga.

Koshta Murtis: Lord Dakshinamurti, Lord Mahavishnu, Lord Bramha, Goddess Durga, Lord Chandikeshwar.

Both Lord Shiva and Goddess Parvati idols are around 6.5 feet high. Goddess Parvati’s shrine is to the right of Lord Shiva’s shrine and adjacent to it. Ambika’s idol is East facing. This is considered as a wedding posture as Ambika is to the right of Lord Shiva. 

There are nine Shiva Lingas in parikrama. Sapta Matrikas are installed in a separate shrine. The front mandap looks like the forehead of the bat. In the parikrama, we come across Lord Vinayaka, Lord Subramanya with Valli and Deivanai, Lord Surya, Lord Chandra, Lord Shanishwar, Lord Bramha, Naga idols and Sage Gautama. The Sthala Vinayaka is known as Raja Ganapati. 

Prayers:

1. Unmarried women worship the Kshetra Vruksha for marriage boon. 

2. Devotees worship Lord Shiva for the removal of past sins (karma).

Poojas:
Regular poojas according to Shiva Agama.

There are 2 special poojas performed at this place. 

1. On full moon day, girls of marriageable age whose marriages are getting delayed are advised to water Kshetra Vruksha and worship Lord Shiva. It is believed that before the next full moon day the prayers will be answered. 

2. As explained in the Kshetra Puran the devotees stay overnight and have darshan of Lord Shiva in the morning to get rid of their karma. 

Special poojas on every full moon day and Pradosha poojas are performed on Pradosha days. 

Important Festivals: 

Aavani (Aug-Sept): Shri Ganesh Chaturthi

Margazhi (Dec-Jan): Thiruvathirai

Thai (Jan-Feb): Makara Sankranti

Masi (Feb-Mar): Mahashivaratri

Panguni (Mar-Apr): Festival on Uttara Bhadrapada Nakshatra

Time: 8.30 am to 12 pm, 5 to 8.30 pm

Address: 

Shri Brahmapureeshwarar Temple at Thirukaraveeram / Kariyapuram, 

Post Manakkal, 

Iyyampettai via Vadakandam, 

Taluka: Kudavasal, 

District: Thiruvarur, 

Tamil Nadu 610 104

Temple Priest Contact Number: Shri Saravan Gurukkal, +91 9787853460

Courtesy: Various websites and blogs

थिरुविलामर येथील श्री पातंजली मनोहरर मंदिर

विलामर हे थिरुवारुर-तंजावूर मार्गावर थिरुवारुर पासून ३ किलोमीटर्सवर वसले आहे. त्यागराजा मंदिरापासून ३ किलोमीटर्सवर, नागपट्टीनं पासून ३० किलोमीटर्सवर आणि कुंभकोणमपासून ३९ किलोमीटर्सवर वसले आहे. हे मंदिर कावेरी नदीची उपनदी असलेल्या उदमपोक्कैअरु ह्या नदीच्या दक्षिण काठावर आहे. शैव संत संबंधर ह्यांनी ह्या मंदिराची स्तुती गायली आहे. म्हणून हे मंदिर ६व्या शतकाच्याही आधीपासून अस्तित्वात असावं. पुढील काळात चोळा राजांनी ह्या मंदिराची पुनर्निर्मिती केली आणि नायक राजांनी विस्तार केला. 

मूलवर: श्री पातंजली मनोहरर, श्री विलामर, श्री विमलन 

देवी: श्री मधुरभाषिणी, श्री मंजुळवाणी, श्री याळीनिम मेनमोळी अम्माई, श्री तेनमोळी अम्माई 

पूजा / आगम: शिव आगम

क्षेत्र वृक्ष: बिल्व आणि एक वृक्ष ज्याला तामिळ मध्ये किलूवाई म्हणतात  (मराठीमध्ये भुत्य) किंवा गुमकरय किंवा कटेट्टेरागूम असं म्हणतात  

पवित्र तीर्थ: अग्नी तीर्थ

पुराणिक नाव: थिरुविलामर, थिरुवरगम, थिरुवडी क्षेत्र, शिवपाद क्षेत्र

वर्तमान नाव: विलामर

क्षेत्र पुराण:

१. पातंजली आणि व्याघ्रपाद ऋषींनी भगवान शिवांचे तांडव नृत्य बघावयास मिळावे म्हणून चिदंबरम येथे तपश्चर्या केली. त्यांच्या भक्तीवर प्रसन्न होऊन भगवान शिवांनी त्यांच्यासमोर तांडव नृत्य सादर केले. पातंजली ऋषी आणि व्याघ्रपाद ऋषींनी परत एकदा भगवान शिवांकडे रुद्र तांडव आणि अजब नृत्याचे दर्शन दाखविण्याची विनंती केली. त्यांनी भाविक जनांना त्यांच्या पादुकांचे दर्शन व्हावे अशी पण प्रार्थना केली. भगवान शिवांनी त्यांना थिरुवारुर, ज्याला पूर्वी श्रीपूरम असे पण म्हणायचे, त्या स्थळी जाण्याचा सल्ला दिला. जेव्हा ते येथे आले तेव्हा त्यांना सगळीकडे शिव लिंगे दिसू लागली. म्हणून पातंजली ऋषींनी सर्पाचे रूप घेतले आणि व्याघ्रपाद ऋषींनी वाघाचं रूप घेतले आणि त्यांनी पार्वती देवींची, ज्यांना कमलांबल असे संबोधले जाते, त्यांची आराधना केली. पार्वती देवींनी त्यांना ह्या ठिकाणी येऊन भगवान शिवांची आराधना करण्याचा सल्ला दिला. पातंजली आणि व्याघ्रपाद ऋषींनी इथे येऊन मातीचे शिव लिंग तयार करून त्याची आराधना केली. त्यांच्या भक्तीवर प्रसन्न होऊन भगवान शिवांनी अजब नृत्य सादर केले तसेच त्यांना आपल्या दिव्य पादुकांचे दर्शन घडविले. जिथे त्यांनी पादुकांचे दर्शन घडविले त्या स्थळाचे नाव विमल (विमल म्हणजे तामिळमध्ये पवित्र पादुका). पातंजली आणि व्याघ्रपाद ऋषींबरोबरच श्री ब्रह्मदेव, श्री विष्णू, मुचुकुंद चक्रवर्ती तसेच सर्व देवदेवतांनी ह्या नृत्य दर्शनाचा तसेच पवित्र पादुकांच्या दर्शनाचा लाभ घेतला. तेव्हापासून ह्या स्थळाला थिरुवडी, थिरुविलामल तसेच शिवपाद क्षेत्र असे संबोधले जाते.

२. स्थळ पुराणानुसार श्रीरामांचे पिता दशरथ ह्यांनी पुत्रकामेष्ठी यज्ञ करण्याच्या आधी ह्या स्थळाला भेट दिली.

ह्या ठिकाणी ज्यांनी उपासना केली त्यांची नावे:

राजा दशरथ, श्री विष्णू, श्री ब्रह्मदेव, मुचुकुंद चक्रवर्ती, श्री सूर्य, देव, पातंजली ऋषी, व्याघ्रपाद ऋषी, अगस्त्य ऋषी.

वैशिष्ट्ये:

१. गाभाऱ्यामध्ये आपल्याला शिव लिंग, त्याच्या पाठीमागे श्री नटराज आणि पुढे पवित्र पादुका ह्या सर्वांचे एकाच वेळी दर्शन मिळते.

२. असा समज आहे कि ज्यांना कोणाला थिरुवारुर येथील त्यागराजा मंदिर आणि ह्या ठिकाणच्या भगवान शिवांच्या पादुकांचे दर्शन घडेल त्यांना मुक्ती प्राप्त होईल.

३. इथले शिव लिंग मातीचे बनले असल्या कारणाने इथे दीपाराधना केली जाते. हे शिव लिंग ज्योतिर्लिंगासारखे भासते.

४. इथे मधुरभाषिणी देवी असल्याकारणाने ह्या स्थळाला श्रीविद्यापीठ मानले जाते.

५. हे अशा स्थळांपैकी एक आहे जिथे राजा दशरथांनी पुत्रप्राप्तीसाठी आराधना केली.

६. इथे भगवान शिवांनी त्यांच्या पादुकांचे दर्शन दिले म्हणून इथे नवग्रह देवालय नाही.

७. नंदिंचे चे शिर वायव्याकडे झुकले आहे जणू काही ते भगवान शिवांचे नृत्य बघत आहेत, ज्यामध्ये भगवान शिवांनी आपले विश्वरूप दाखवले.

८. श्री विनायकांची मूर्ती अद्वितीय आहे. त्यांनी आपल्या हातामध्ये घंटा धरली आहे.  

९.  श्री महालक्ष्मींची मूर्ती अद्वितीय आहे. ह्या मूर्तीमध्ये त्यांच्या दोन्ही बाजूला हत्ती आहेत.

१०. इथे सर्व अमावास्यांना अन्नाभिषेक साजरा केला जातो.

११. इथे भगवान विष्णूंचे एक अद्वितीय शिल्प आहे ज्यामध्ये त्यांनी भगवान शिवांचे पदकमल आपल्या शिरावर धरले आहेत.

१२. श्रीमधुरभाषिणी देवींना भगवान शिवांसारखे तिसरे नेत्र आहे.

१३. श्री भैरवांच्या माथ्यावर चंद्रकोर आहे. 

१४. श्री भैरवांना क्षेत्रपाल असे संबोधले जाते आणि त्यांना नवग्रहांचे मुख्य मानले जाते. 

मंदिराबद्दल माहिती:

हे खूप छोटं गाव आहे. हे पूर्वाभिमुख मंदिर पण खूप छोटं आहे आणि ह्याला एक परिक्रमा आहे. इथे राजगोपुर नाही. त्या ऐवजी इथे प्रवेशावर एक कमान आहे ज्यावर ऋषभावर आरूढ असलेले भगवान शिव आणि पार्वती देवी ह्यांचे शिल्प आहे. 

मंदिराच्या पुढ्यात तीर्थ आहे. मुख्य मंदिरात गाभारा, अंतराळा, अर्धमंडप आणि महामंडप आहेत. गाभाऱ्याच्या प्रवेशावर दोन्ही बाजूंना श्री मुरुगन आणि श्री विनायक ह्यांच्या मूर्ती आहेत. गाभाऱ्यावर एका स्तराचे विमान (शिखर) आहे. कमानीनंतर गाभाऱ्याकडे मुख असलेले नंदी आणि बलीपीठ आहे. गाभाऱ्याच्या आजूबाजूला द्वारपालकांची स्टुक्कोची चित्रे आहेत.

इथले शिव लिंग स्वयंभू असून मातीचे बनले आहे. म्हणून ह्या लिंगावर अभिषेक होत नाही. आरतीच्या वेळेस शिव लिंग ज्योतिर्लिंगासारखे भासते.

कोष्ठ मूर्ती: श्री विनायक, श्री दक्षिणामूर्ती, श्री लिंगोद्भवर, श्री ब्रह्मदेव, श्री दुर्गा देवी आणि श्री विष्णू.

श्री चंडिकेश्वरांचे देवालय त्यांच्या नेहमीच्या जागी आहे.

श्री दुर्गादेवींना इथे अष्टभुजा रूपांत चित्रित केले आहे. त्यांनी आपल्या हातांमध्ये विविध शस्त्रे धरली आहेत तसेच एका हातात पोपट आहे. त्या बैठ्या मुद्रेत आहे.

श्री मधुरभाषिणी एका स्वतंत्र दक्षिणाभिमुखी देवालयात स्थित आहेत. त्यांच्या कपाळावर पण भगवान शिवांसारखे तिसरे नेत्र आहे. हे त्यांच्या करुणेचे प्रतीक दर्शवते. भगवान शिवांचे तिसरे नेत्र सूर्यासारखे तेजस्वी आहे तर देवींचे तिसरे नेत्र चंद्रासारखे शांत आहे. त्यांनी आपल्या हातामध्ये चक्र धारण केले आहे. त्या आपल्या भक्तांना सर्व ३४ सौभाग्ये प्रदान करतात. त्यांना सदाक्षर देवी तसेच राजराजेश्वरी देवी ह्या नावाने संबोधले जाते. म्हणून ह्या स्थळाला श्रीविद्यापीठ मानले जाते. अगस्त्य ऋषींनी त्यांची श्री राजसिंहासनेश्वरी आणि श्री ललिताम्बिका ह्या नावांनी स्तुती केली आहे.

श्री भैरवांना क्षेत्रपाल तसेच नवग्रहांचे मुख्य मानले जाते. त्यांचे स्वतंत्र देवालय आहे. त्यांच्या माथ्यावर चंद्रकोर आहे.

इथल्या क्षेत्र विनायकांना श्री सिद्धी विनायक असे संबोधले जाते. 

श्री राजदुर्गादेवी त्यांच्या मूर्तीमध्ये त्यांच्या सिंह ह्या वाहनावर आरूढ आहेत. त्या अष्टभुजा रूपांत आहेत. त्यांच्या उजव्या हातामध्ये त्रिशूल आहे तर डाव्या हातात पोपट आहे. भाविकांचा असा समज आहे की त्यांची आराधना केल्याने मंगल तसेच राहूकेतू दोषांचे निवारण होते. 

महामंडपामध्ये पातंजली आणि व्याघ्रपाद ऋषींच्या मूर्ती आहेत.

प्रकारामधल्या मूर्ती आणि देवालये: श्री चंद्र, श्री सूर्य, शैव संत नालवर, श्री गजलक्ष्मी देवी, श्री सुब्रह्मण्य त्यांच्या पत्नी वल्ली आणि दैवानै ह्यांच्या समवेत, श्री शनीश्वरर, भगवान विष्णूंची मूर्ती ज्यामध्ये त्यांनी भगवान शिवांचे पदकमल आपल्या शिरावर घेतले आहेत. ह्या मंदिरात नवग्रहांचे देवालय नाही.

प्रार्थना:

१. भाविक जन इथे अपत्य प्राप्तिसाठी, विवाहातल्या अडचणी दूर होण्यासाठी तसेच रोगांचे आणि ज्वरांचे निवारण होण्यासाठी प्रार्थना करतात. ते अग्नी तीर्थामध्ये स्नान करतात आणि अन्नाभिषेक करतात.

२. हे राहूकेतू दोषांचे परिहार स्थळ आहे.

३. श्री पार्वती देवी इथे मधुरभाषिणीअम्माई ह्या रूपांत असल्याने भाविक जनांचा असा समज आहे की श्री पार्वती देवींच्या पदकमलांवर मध अर्पण करून ते प्राशन केल्याने त्वचेच्या दोषांचे निवारण होते.

४. भाविक जन इथे शिक्षणात प्राविण्य प्राप्त करण्यासाठी आणि ज्ञानप्राप्तीसाठी मधाचा अभिषेक करतात.

५. इथे पालक आपल्या मुलांसाठी विद्यारंभ पूजा करतात.

पूजा:

शिव आगमानुसार नित्य पूजा केल्या जातात तसेच प्रदोषपूजा केल्या जातात.

मंदिरात साजरे होणारे सण:

ह्या ठिकाणी मारगळी ह्या महिन्यातील थिरुवथीरै ह्या सणाचे महत्व खूप आहे. ह्या उत्सवामध्ये आर्द्रा नक्षत्र दिवशी भगवान शिवांच्या पादुकांचे दर्शन घडते.

इथे साजरे केले जाणारे इतर सण असे आहेत 

आनी (जून-जुलै): थिरुमंजनं

आडी (जुलै-ऑगस्ट): आडीपुरम (पूर्वा आषाढा नक्षत्र दिवशी उत्सव)

आवनी (ऑगस्ट-सप्टेंबर): श्री गणेश चतुर्थी 

पुरत्तासी (सप्टेंबर-ऑक्टोबर): नवरात्री

ऎप्पासी (ऑक्टोबर-नोव्हेंबर): अन्नाभिषेक, स्कंद षष्ठी

कार्थिगई (नोव्हेंबर-डिसेम्बर): थिरुकार्थिगई दीपम, प्रत्येक सोमवारी पूजा

थै (जानेवारी-फेब्रुवारी): मकर संक्रांति, पुष्य नक्षत्र दिवशी पूजा

मासी (फेब्रुवारी-मार्च): महाशिवरात्री

पंगूनी (मार्च-एप्रिल): पंगूनी उत्तिरं (उत्तरा फाल्गुनी नक्षत्रावर पूजा)

मंदिराच्या वेळा: सकाळी ७.३० ते १२, दुपारी ४.३० ते संध्याकाळी ७.३०

मंदिराचा पत्ता:

श्री पातंजली मनोहरर मंदिर,
थिरुविलामर (विलामल),
जिल्हा आणि तालुका थिरुवारुर,
तामिळ नाडू ६१०००२

दूरध्वनी: +९१-९८९४७८१७७८, +९१-९४८९४७९८९६

अस्वीकरण आणि शिष्टाचार (Disclaimer and courtesy):

ह्या लेखांमधली माहिती संकलित करताना विविध आचार्यांचे उपन्यास, दक्षिण भारतातील काही नियतकालिके, तसेच इंटरनेट वरील विविध ब्लॉग्स आणि वेबसाईट्स ह्यांचा आधार घेतला आहे. आपल्याला ह्या लेखांमध्ये काही त्रुटी आढळल्यास आम्हाला जरूर कळवा.

Shri Patanjali Manoharar Temple at Thiruvilamar

Vilamar is situated at about 3 kms from Thiruvarur on Thiruvarur-Tanjavur route. It is at a distance of 3 kms from Thyagaraja temple, 30 kms from Nagapattinam and 39 kms from Kumbhakonam. It is on the Southern bank of Oodampokkaiaru (tributary of Kaveri). This is a Padal Petra Sthalam revered by Shaiva Saint Sambandhar. Hence the temple must have existed even before the 6th century. Later it was reconstructed by Chola kings and extensions were done by Nayaks. 

Moolavar: Shri Patanjali Monoharar, Shri Vilamar, Shri Vimalan, 

Devi: Shri Madhurabhashini, Shri Manjulavaani, Shri Yazhinim Menmozhi Ammai, Shri Thenmozhi Ammai

Pooja/Agama: Shiva Agama

Kshetra Vruksha: Bilva and a tree known as Kiluwai (in Tamil) (Bhutya in Marathi) / Gumkaraya / Katetteragum

Sacred Theertha: Agni Theertha

Puranik Name: Thiruvilamar, Thiruvaragam, Thiruvadi Kshetram, Shivapada Kshetra, 

Present Name: Vilamar

Kshetra Puran: 

1. Sages Patanjali and Vyaghrapada did penance at Chidambaram to witness cosmic dance of Lord Shiva. Pleased with their worship, Lord Shiva performed his cosmic dance for them. Once again the Sages requested to Lord Shiva that they would like to witness his Rudra-Tandav and Ajaba Nritya. They also requested him to grace his devotees with darshan of his divine feet. Lord Shiva directed them to Thiruvarur which was also known as Shripuram in those days. When they reached there, they could see Shiva Lingas all over the place. Hence Sage Patanjali took the form of a serpent and Sage Vyaghrapada took the form of a tiger and worshiped Goddess Parvati (praised as Kamalambaal) at that place. She directed them to this place which was revered as Vimalakka (Vairam in Tamil). As per her directive, Sages Vyaghrapada and Patanjali made Shiva Linga of sand and worshiped Lord Shiva. Pleased with their worship, Lord Shiva performed Ajaba Nritya and at the same time gave darshan of his sacred feet. The place where he showed his sacred feet came to be known as Vimal meaning his sacred feet. Lord Vishnu, Lord Bramha, Muchukunda Chakravarti and all Gods and Goddesses witnessed this dance and had the darshan of sacred feet. From that day, this Kshetra is revered as Thiruvadi Kshetra, Thiruvilamal and Shivapada Kshetra.

2. According to the Sthala Puran, King Dasharatha (father of Lord Rama) visited this temple before performing Putra Kameshthi Yagnya.

Those who worshiped at this place:

King Dasharatha, Lord Vishnu, Lord Brahma, Muchukunda Chakravarti, Lord Surya, Gods, Sage Patanjali, Sage Vyaghrapada, Sage Agasthya

Special features:

1. In the Sanctum, we have the darshan of Shiva Linga, behind it Lord Nataraja and in front of it the sacred feet of Lord Shiva, all at the same time. 

2. According to belief, if one has darshan of Thyagaraja at Thiruvarur, and sacred feet of Lord Shiva at this place, one will attend moksha. 

3. As the Shiva Linga is made of sand, Deepa Aradhana is performed for it. The Shiva Linga appears to be a Jyotirlinga. 

4. Due to the presence of Goddess Madhurabhashini, this place is considered as Shri-Vidyapeetha.

5. This is one of the places where King Dashratha worshiped for child boon.

6. As Lord Shiva gave darshan of his feet at this place, there is no Navagraha shrine.

7. Nandi’s head is turned towards North-West as if to witness the cosmic dance of Lord Shiva when he showed his Vishwaroop.

8. Lord Vinayaka’s idol is very unique. He holds a bell in his hands.

9. The idol of Goddess Mahalakshmi with elephants on either side is a very unique and rare one.

10. Annaabhisheka is performed on all New Moon days.

11. There is a unique sculpture of Lord Vishnu where he is holding the holy feet of Lord Shiva on his head. 

12. Goddess Madhurabhashini has a third eye like Lord Shiva.

13. Lord Bhairav has crescent moon on his head.

14. Lord Bhairav is praised as Kshetrapal and is considered as head of nine planets.

About the temple:

This is a small village. This temple is a small temple facing the east with parikrama. There is no Rajagopuram. Instead of it there is an entrance arch with sculptures depicting Lord Shiva and Goddess Parvati on a Rishabha. Sacred Theertha is opposite to the temple. The main temple consists of Sanctum Sanctorum, Antarala, Ardhamandap and Mahamandap. At the entrance of the Sanctum we have the shrine of Lord Muruga and Lord Vinayaka on either side. On the Sanctum Sanctorum there is a one storeyed Vimanam. Balipeeth and Nandi are after the arch facing the Sanctum. Stucco images of Dwarapalakas are on either side of the sanctum. The Shiva Linga is a Swayambhu Linga made of sand. Hence no abhisheka is done. During arti Shiva Linga looks like a Jyotirlinga. 

Kostha Murtis: Lord Vinayaka, Lord Dakshinamurti, Lord Lingodbhavar, Lord Bramha, Goddess Durga and Lord Vishnu. 

Shrine of Lord Chandikeshwarar is in its usual position.

Goddess Durga is depicted with eight hands holding different weapons and with a parrot in her hand. She is in a sitting posture. 

Goddess Madhurabhashini is in a separate shrine facing south. Just like Lord Shiva, she also has a third eye on the forehead which shows compassion. The third eye of Lord Shiva is fierce like a Sun but the third eye of Goddess Parvati is cool like a moon. She holds a Chakra in her hand. She bestows all 34 saubhagyas to her devotees. She is praised as Goddess Sadakshara, Goddess Rajarajeshwari and considered to be the queen of knowledge and education. Hence this place is considered as a Shri-Vidyapeetha. Sage Agasthya has praised her as Goddess Rajasimhasaneshwari and Goddess Lalitambika. 

Lord Bhairav is considered as Kshetra Pal and is considered as head of Nine planets (Navagraha). He is housed in a separate shrine with a moon on his head.

The Kshetra Vinayaka is known as Lord Siddhi Vinayaka. The idol of Rajadurga is on a Simha Vahan with eight hands. She has a Trishul on right hand and a parrot on the left hand. By worshiping her, devotees believe that they can get rid of Mangala dosha and Rahu-Ketu dosha.

Idols of Sage Patanjali and Sage Vyagrapada are in the Mahamandap. 

Shrines and idols in the prakaram: Lord Chandra, Lord Surya, Shaiva Saints Naalvar, Goddess Gajalakshmi, Lord Subramanya with Valli and Deivanai, Lord Shanishwarar, idol of Lord Vishnu holding a sacred feet of Lord Shiva on his head. There is no Navagraha shrine in this temple. 

Prayers:

1. Devotees pray for child boon, removal of marriage obstacles and eradication of diseases and illness. They take bath in Agni Theertha and do Annabhisheka. 

2. This is a Parihara Sthala for Rahu-Ketu dosha.

3. Devotees having speech impairment place honey at the feet of Goddess Parvati and after performing pooja consume the honey. They believe that this cures their speech problems as Goddess Parvati is Madhurabhashini-Ammai. 

4. Devotees worship here for excellence in education and knowledge by performing abhisheka with honey.

5. Parents perform Vidya-aarambha pooja for their children at this place.

Pooja: 

Regular rituals according to Shiva Agama. Monthly Pradosha pooja.

Festivals:

Most important festival is Thiruvathirai in the month of Margazhi. On this festival there is a darshan of Lord’s left foot on Ardra nakshatra. 

Other festivals are: 

Aani (Jun-July): Thirumanjanam

Aadi (July-August): Aadi Puram (Utsav on Poorva Ashadha Nakshatra)

Aavani (Aug-Sept): Ganesha Chaturthi

Purattassi (Sept-Oct): Navaratri 

Aipassi (Oct-Nov): Annabhisheka and Skandha Shashti

Karthigai (Nov-Dec): Somavaar, Thirukarthigai Deepam

Thai (Jan-Feb): Makara Sankranti and festival on Pushya nakshatra

Maasi (Feb-Mar): Mahashivaratri

Panguni (Mar-Apr): Festival on Uttara Phalguni nakshatra

Timings: 7.30 am to noon; 4.30 pm to 7.30 pm

Address: 

Shri Patanjali Manoharar Temple at Thiruvilamar (Vilamal), 

District and Taluka Thiruvarur, 

Tamil Nadu 610002.

Phone Number: - +91-9894781778, +91-9489479896

Courtesy: Various websites and blogs 

अरुरपरवैयुन मंडळी (थिरुवारुर) येथील श्री थूवैनाथर मंदिर

हे मंदिर थिरुवारुर मधील थिरुवारुर ईस्ट स्ट्रीट वर स्थित आहे. तंजावूर पासून ७० किलोमीटर्स, कुंभकोणमपासून ४२ किलोमीटर्स, नागपट्टीनंपासून २६ किलोमीटर्स आणि कारैक्कलपासून ४१ किलोमीटर्सवर आहे. ह्या मंदिराला थूवैनायनार मंदिर / दुर्वासर मंदिर असं पण म्हणतात. ह्या स्थळाला अरुरपरवैयुन मंडळी असं नाव आहे. शैव संत सुंदरर आणि वल्लाळर ह्यांनी स्तुती केलेल्या मंदिरांपैकी हे एक मंदिर आहे. 

हे मंदिर कावेरी नदीच्या दक्षिण काठावर आहे. ७व्या शतकाच्याही आधीपासून हे मंदिर अस्तित्वात असावं. चोळा राजांनी ह्या मंदिराची पुनर्बांधणी केली आणि नायक राजांनी जीर्णोद्धार केला. इथल्या शिलालेखांमध्ये विविध राजांनी मंदिरासाठी केलेल्या कामांचे उल्लेख आहेत. स्थळ पुराणानुसार हे मंदिर समुद्राच्या खाली वाळूचे मंदिर होते.

मूलवर: श्री थूवैनाथर, श्री थूवैनायनार, श्री परवायुल मंडळेश्वरर
देवी: श्री मृदपाद नायकी, श्री पंजीं मेन्नदयाळ, श्री अल्लीअनगोथै
उत्सव मूर्ती: श्री शक्ती वागेश्वरर
पवित्र तीर्थ: आकाश तीर्थ
पवित्र वृक्ष: फणस (जॅकफ्रुट)
पुराणिक नाव: थिरु अरुरपरवैयुन मंडळी
वर्तमान नाव: थूवैनायनार कोविल

क्षेत्र पुराण:

१. स्थळ पुराणानुसार शैव संत सुंदरर ह्यांनी त्यांच्या दुसऱ्या पत्नीला आश्वासन दिले होते कि ते तिच्यापासून कधी दूर जाणार नाहीत. त्यांना एकदा आपली पहिली पत्नी परवै नाचियार हिला भेटण्याची इच्छा झाली म्हणून त्यांनी थिरुवारुरला प्रस्थान केले. त्यांनी दुसऱ्या पत्नीला दिलेलं आश्वासन मोडल्यामुळे शिक्षास्वरूप त्यांना आपली दृष्टी गमवावी लागली. दृष्टी गमावलेल्या अवस्थेत ती परत मिळविण्याच्या इच्छेने त्यांनी शिव स्थळांना भेट देण्यास सुरुवात केली. कांचीपुरम येथे श्री एकांबरेश्वरर ह्यांच्या कृपेने त्यांच्या डाव्या डोळ्याची दृष्टी पूर्ववत झाली. थिरुवारुरला पोचल्यावर  त्यांनी भगवान शिवांकडे त्यांच्या उजव्या डोळ्याची दृष्टी पूर्ववत करण्याची प्रार्थना केली. भगवान शिवांनी त्यांना ह्या मंदिरातील तीर्थामध्ये स्नान करून त्यांची पूजा करण्याचा सल्ला दिला. त्याप्रमाणे स्नान करून पूजा केल्यानंतर सुंदरर ह्यांच्या उजव्या डोळ्याची पण दृष्टी पूर्ववत झाली. इथे अभिषेक जेव्हा होतो तेव्हा शिव लिंगावरील डोळ्याचे चिन्ह ह्या घटनेचे प्रतिक दर्शवते.

२. स्थळ पुराणानुसार पूर्वी हे समुद्राखाली वाळूचे मंदिर होते. प्रलय समयी देव आणि ऋषींनी भगवान शिवांकडे आसरा मागितला. भगवान शिवांनी दुर्वास ऋषींना सूचित केले कि ह्या मंदिराच्या आग्नेय दिशेला तीर्थ निर्माण करून भगवान शिवांची आराधना केली तर प्रलय ओसरून सगळ्यांचे जीव वाचतील. दुर्वास ऋषींच्या नेतृत्वाखाली सर्व देवांनी आणि ऋषींनी भगवान शिवांची आज्ञा पाळली. त्यांनी तीर्थ निर्माण करून भगवान शिवांची आराधना केली. ह्या आराधनेला प्रतिसाद देऊन भगवान शिवांनी समुद्राचा प्रकोप थांबविला आणि सगळ्यांचे जीव वाचले. इथे दुर्वास ऋषींनी भगवान शिवांची आराधना केली म्हणून दुर्वास ऋषींना दुर्वास नायनार असे नाव प्राप्त झाले.

ह्या ठिकाणी ज्यांनी उपासना केली त्यांची नावे:

श्री इंद्रदेव, दुर्वास ऋषी, शैव संत सुंदरर आणि इतर देव.

वैशिष्ट्ये:

१. असा समज आहे कि पूर्वी हे मंदिर समुद्राखाली वाळूचे मंदिर होते.

२. स्थळ पुराणामध्ये असा उल्लेख आहे कि ह्या मंदिरातल्या सर्व मूर्ती स्वर्गीय स्थपती विश्वकर्मा ह्याने घडविल्या.

३. इथे अभिषेकाच्या वेळेस शिव लिंगावर डोळ्याची चिन्हे दिसतात.

४. आग्नेय दिशेला मंदिराचे तीर्थ आहे.

५. इथे श्री शनीश्वरर त्यांच्या देवालयामध्ये दक्षिणाभिमुख आहेत. त्यांना इथे श्री अनुग्रह शनीश्वरर असे संबोधले जाते.

मंदिराबद्दल माहिती:

मुख्य मंदिरामध्ये गर्भगृह, अंतराळा आणि मंडप आहेत. मंदिर रथांच्या जवळ किळविधी वर आहे. हे मंदिर पूर्वाभिमुख असून त्याला तीन स्तरांचं राजगोपुर आहे. हे राजगोपुर सध्या जीर्ण अवस्थेत आहे. राजगोपुराच्या समोर नंदी आणि बलीपीठ आहेत. 

मूलवर शिव लिंग चौकोनी चौथऱ्यावर (आवूडयार) आहे. शैव संत सुंदरर ह्यांची इथे उजव्या डोळ्याची दृष्टी पूर्ववत झाली. शिव लिंगावर जेव्हा अभिषेक केला जातो त्यावेळी जे डोळ्याचं चिन्ह शिव लिंगावर दिसतं ते ही घटना दर्शवतं.

कोष्ठ मूर्ती: श्री विनायक, श्री दक्षिणामूर्ती, श्री लिंगोद्भवर, श्री ब्रह्मा आणि श्री दुर्गा देवी.

श्री अंबिका देवींचे स्वतंत्र दक्षिणाभिमुखी देवालय राजगोपुरानंतर लगेचच आहे. 

प्रकारामधल्या मूर्ती आणि देवालये: श्री आंजनेय, श्री विनायक, श्री वल्ली आणि दैवानै ह्यांच्या समवेत श्री सुब्रह्मण्य, श्री शनीश्वरर, श्री चंडिकेश्वरर.

मंदिराचे तीर्थ वास्तूशास्त्राच्या नियमांप्रमाणे मंदिराच्या आग्नेय दिशेला आहे. 

श्री शनीश्वरर दक्षिणाभिमुख आहेत आणि ते श्री अनुग्रह शनीश्वरर ह्या रूपांत आपल्या भक्तांवर कृपावर्षाव करतात. श्री विनायकांना श्री सिद्धीविनायक असे संबोधले जाते.

प्रार्थना:

१.   गेलेली दृष्टी परत मिळविण्यासाठी आणि दृष्टीमधले दोष दूर करण्यासाठी भाविक जन इथे रविवारी तीर्थामध्ये स्नान करून लाल फुलांनी भगवान शिवांची आराधना करतात.

२. ज्यांच्या प्रार्थनां सफल झाल्या आहेत असे भाविक जन इथे कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी दुधाचा अभिषेक तसेच अन्नदान करतात.

पूजा:

नियमित पूजा तसेच प्रदोष पूजा.

मंदिरात साजरे होणारे सण:

ऎप्पासी (ऑक्टोबर-नोव्हेंबर): अन्नाभिषेक

मारगळी (डिसेंबर-जानेवारी): थिरुवथीरै

मासी (फेब्रुवारी-मार्च): महाशिवरात्री

मंदिराच्या वेळा: सकाळी ६ ते ११, संध्याकाळी ५ ते ८

मंदिराचा पत्ता:

श्री थूवैनाथर मंदिर,
थिरुवारुर इस्ट स्ट्रीट,
जिल्हा थिरुवारुर,
तामिळनाडू ६१०००२

दूरध्वनी: +९१-४३६६२४०६४६ 

अस्वीकरण आणि शिष्टाचार (Disclaimer and courtesy):

ह्या लेखांमधली माहिती संकलित करताना विविध आचार्यांचे उपन्यास, दक्षिण भारतातील काही नियतकालिके, तसेच इंटरनेट वरील विविध ब्लॉग्स आणि वेबसाईट्स ह्यांचा आधार घेतला आहे. आपल्याला ह्या लेखांमध्ये काही त्रुटी आढळल्यास आम्हाला जरूर कळवा.

Shri Thuvainathar Temple at Arurparavaiyun Mandali (Thiruvarur)

The temple is located at Thiruvarur East Street at Thiruvarur. This temple is at a distance of 70 kms from Tanjavur, 42 kms from Kumbhakonam, 26 kms from Nagapattinam, and 41 kms from Karaikkal. This temple is also known as Thuvainayanar Temple / Durvasar Temple. The place is known as Arurparavaiyun Mandali. This is one of the Padal Pethra Sthalam revered by Sundarar and Vallalar.

This is on the southern bank of Kaveri and must have existed even before the 7th century. It was reconstructed by Chola kings and was renovated by Nayaks. There are stone inscriptions in the temple. According to the Sthala Puran, this temple was under the sea in the form of a sand temple. 

Moolavar: Shri Thuvainathar, Shri Thuvainayanar, Shri Paravayul Mandaleshwarar

Devi: Shri Mrudapada Nayaki, Shri Panjin Mennadayal, Shri Alliangothai

Utsav Murti: Shri Shakti Vageshwarar

Sacred Theertha: Akash Theertha

Sacred Vruksha: Jackfruit Tree

Puranik Name: Thiru Arurparavaiyun Mandali

Present Name: ThuvaiNayanar Kovil

Kshetra Puran:

1. As per the Sthala Puran, Shaiva Saint Sundarar had made a promise to his second wife that he will never part with her. As he wanted to see his first wife, Paravai Nachiyar, he proceeded to Thiruvarur. As a punishment for breaking the promise made to his first wife, he lost his vision. Without vision, he began his journey to Shiva sthalams praying to Lord Shiva for restoring his vision. At Kanchi Puram, by the grace of Lord Ekambareshwarar, he regained vision in the left eye. He reached Thiruvarur and prayed to Lord Shiva for vision in his right eye. Lord Shiva advised him to take bath in the temple tank and worship him. He regained vision in the right eye also when he took bath in the temple tank. This incident is indicated during the abhishek when we observe eye symbol on the Shiva Linga.

2. According to the Sthala Puran, once this was a sand temple under the sea. During Pralay, Gods and Sages sought refuge of Lord Shiva. Lord Shiva told the Sage Durvasa that if a tank could be dug at the Southeast (Agneya) corner of the land and if prayers are offered to him, the tide will subside and all the lives will be saved. Under the leadership of Sage Durvasa they carried out the instruction of Lord Shiva. They dug a tank and worshiped Lord Shiva. Lord Shiva aborted the fury of the sea and saved them. As Sage Durvasa worshiped Lord Shiva at this place he is praised as Durvasa Nayanar.  

Those who worshiped here: Lord Indra, Sage Durvasa, Shaiva Saint Sundarar and other gods.

Special Features:

1. It is believed that this temple was under the sea as a sand temple. 

2. It is stated in Sthala Puran, that all the idols in this temple were made by divine sculptor Vishwakarma.

3. During abhishek, the symbol of an eye is visible on the Shiva Linga.

4. The temple tank is in the Southeast corner.

5. Lord Shanishwarar is facing the south in a shrine. He is praised as Lord Anugraha Shanishwarar.

About the Temple:

The main temple consists of Sanctum Sanctorum, Antarala and a Mandap. The temple is on Keezhaveedhi near chariots. The temple is east facing with a three tiered Rajagopuram in damaged condition. Nandi and Balipeeth are after the Rajagopuram.

Moolavar Shiva Linga is on square Avudayar. At this temple Shaiva Saint Sundarar got vision in his right eye which is evident when we observe the eye symbol on the Shiva Linga during abhishek. 

Koshta Murtis: Lord Vinayaka, Lord Dakshinamurti, Lord Lingodbhavar, Lord Brahma and Goddess Durga.

Goddess Ambika is in a separate shrine immediately after Rajagopuram facing south. 

Idols and shrines in the prakaram:  Lord Anjaneya, Lord Vinayaka, Lord Subramanya with Valli and Deivanai, Lord Shanishwarar and Lord Chandikeshwarar.

The temple tank is located in the Southeast corner as per the vastu rules.

Lord Shanishwarar faces the South and graces as Lord Anugraha Shanishwarar. Lord Vnayaka is praised as Lord Siddhi Vinayaka.

Prayers:

1. Devotees bathe in the temple tank and worship Lord Shiva with red flowers on Sunday for restoration of eyesight and cure for impairment of eyes.

2. Devotees whose prayers are answered show their gratitude by performing abhishek with milk and annadaan.

Pooja:

Regular pooja and pradosha pooja

Festivals:

Aippasi (Oct-Nov): Annabhishek

Margazhi (Dec-Jan): Thiruvathirai 

Maasi (Feb-Mar): Mahashivaratri

Temple Timings: 6 am to 11 am, 5 pm to 8 pm

Address:

Shri Thuvainathar Temple
Thiruvarur East Street
District Thiruvarur
Tamil Nadu 610002

Phone: +91-4366240646

Phone of priest: Shri Sridhar Gurukkal - +91-9942520479

Courtesy: Various websites and blogs

थिरुवारुर येथील श्री वान्मिकनाथर मंदिर

थिरुवारुर येथील श्री त्यागराजा मंदिर हे साधारण ३० एकरवर पसरले आहे. हे भारतातील मंदिरांपैकी भव्य मंदिरांपैकी एक आहे. हे मंदिर थिरुवारुर शहराच्या मध्यभागी आहे. तंजावूर पासून ७० किलोमीटर्सवर, कुंभकोणम पासून ४२ किलोमीटर्सवर, नागपट्टीनं पासून २६ किलोमीटर्सवर आणि कारैक्कल पासून ४१ किलोमीटर्सवर आहे. ह्या मंदिराच्या संकुलामध्ये अनेक देवालये आहेत. ह्या सर्व देवालयांमध्ये सर्वात प्राचीन देवालय श्री वान्मिकनाथर ह्यांचे आहे. 

त्यागराजा मंदिराच्या संकुलामध्ये दोन पाडळ पेथ्र स्थळे आहेत - एक श्री त्यागराजा आणि दुसरे श्री वान्मिकनाथर. ही दोन देवालये प्रमुख मानली जातात.

श्री त्यागराजा मंदिर हे ६व्या शतकामध्येही अस्तित्वात असावे असा समज आहे. ह्या मंदिराची स्तुती शैव संत नालवर (चार श्रेष्ठ नायनमार) ह्यांनी गायली आहे. थेवरं स्तोत्रांमधे श्री वान्मिकनाथर ह्यांना आरुरन असे पण संबोधले आहे. 

श्री त्यागराजा मंदिरामध्ये आटकेश्वरम नावाचे जे देवालय आहे ह्या मंदिरातून भगवान शिव वारुळातून प्रगट झाले असा समज आहे.

मूलवर: श्री वान्मिकनाथर, श्री आरुरन, श्री पुत्रीदामगोंदर, श्री थिरुमूलत्तन मुदियार

देवी: श्री फोगनअम्मन, श्री पिरियाविदाई अम्मन, श्री पडीथंडपथीनी

पवित्र वृक्ष: पडारी वृक्ष (ट्रम्पेट फुलांचे वृक्ष)

क्षेत्र पुराण:

१. पुराणानुसार भगवान विष्णू इथे एका श्रेष्ठ धनुष्याच्या प्राप्तीसाठी इथे आले. ते प्राप्त झाल्याने त्यांना प्रचंड सामर्थ्य प्राप्त झाले. त्यामुळे भगवान विष्णूंना अहंकाराने व्यापलं. अहंकारामुळे भगवान विष्णू सर्व देवांवर वर्चस्व गाजविण्यासाठी त्यांचा पाठलाग करू लागले. देव सर्व दिशांना पळू लागले आणि शेवटी ते थिरुवारुर येथे आले. त्यांनी भगवान शिवांची आराधना केली आणि त्यांच्याकडे मदतीची याचना केली. देवांचा पाठलाग करता करता भगवान विष्णूपण थिरुवारुर येथे आले. थिरुवारुर इथे पोहोचताच भगवान विष्णूंचे सामर्थ्य नाश पावले. असा समज आहे की ते स्थगित अवस्थेत उभे राहिले. त्यांचे धनुष्य जमिनीवर रोवले गेले आणि त्यांचे शिर धनुष्यावर रेलले होते. देवांनी पांढऱ्या मुंग्यांचे रूप धारण केले आणि त्यांनी धनुष्य जमिनीवर जेथे टेकले होते तेथे एक वारूळ निर्माण केले. त्यांनी धनुष्य कुरतडले ज्यामुळे धनुष्याची दोरी तुटली आणि ती विष्णूंच्या शिरावर जोरानी आपटली ज्यामुळे विष्णूंचे शिर छेदले गेले. विश्वाचे पालनकर्ता असलेल्या भगवान विष्णूंची ही अवस्था बघून देव हताश झाले. त्यांनी परत भगवान शिवांची आराधना केली. भगवान शिव इथे तत्परतेने प्रगट झाले. त्यांनी भगवान विष्णूंना पूर्ववत केले. देवांनी भगवान शिवांना वारुळामध्येच वास्तव्य करण्याची विनंती केली. त्या विनंतीला मान देऊन भगवान शिव वारुळामध्येच राहिले. म्हणून त्यांना इथे श्री वान्मिकनाथर असे संबोधले जाते. 

ह्या ठिकाणी ज्यांनी उपासना केली त्यांची नावे: राजा मुचुकुंद, भगवान विष्णू, देव, राजा विक्रम चोळा, सोमसी नायनार, कळर सिंघर नायनार, दंडी अडिगल नायनार

वैशिष्ट्ये:

१. इथले शिव लिंग वारुळाच्या आकाराचे आहे.

२. असा समज आहे की क्षेत्र वृक्षाच्या जवळ भगवान शिवांचे म्हणजेच श्री आटकेश्वरांचे अजून एक देवालय होते. 

३. इथे एक भूमिगत मार्ग आहे जो सध्या बंद आहे.

४. असा समज आहे की श्री आटकेश्वरर भगवान विष्णूंना पूर्ववत करण्यासाठी श्री वान्मिकनाथर रूपांत आले.

मंदिराबद्दल माहिती:

हे मंदिर पूर्वाभिमुख आहे. ह्या मंदिरातील राजगोपुराला अळगियन गोपुरम असे नाव आहे. मंदिराच्या प्रवेशावर द्वारपालांची स्टुक्कोची चित्रे आहेत. गोपुराच्या मध्यभागी अधिकार नंदी आहेत. 

वान्मिकनाथर ह्यांना फुलांनी आणि विभूतीने सुशोभित केले आहे. त्यांच्या माथ्यावर चंद्रकोर आहे. 

शैव संत अप्पर ह्यांनी त्यांच्या पवित्र स्तोत्रांमधे इथल्या भगवान शिवांची पुत्रीदामगोंदर ह्या नावाने स्तुती केली आहे. (तामिळ मध्ये पुत्रीदामगोंदर म्हणजे वारुळामध्ये वास्तव्य करणारे असा आहे).

श्री अंबिका देवींची मूर्ती कास्याची आहे. त्या त्रिभंग मुद्रेमध्ये असून त्यांचा एक हात पृथ्वीवर आहे. असा समज आहे की त्यांनी पृथ्वीला केलेल्या स्पर्शाने थिरुवारुर ह्या क्षेत्राला पंच भूत स्थळांपैकी भूमी क्षेत्र मानलं जातं. त्या मुख्य देवालयामध्ये आहेत. त्यांना श्री पडीथंडपथीनी असे संबोधले जाते.

प्रकारामध्ये पुढील देवालये आहेत: श्री प्रदोष नायकर, श्री चंडिकेश्वरर, चोळा राजा, माणिक्कवाचगर, त्रिपुर संहार मूर्ती आणि श्री विनायक.

प्रार्थना:

भाविक जन इथे इच्छापूर्तीसाठी तसेच समृद्धी आणि संपत्ती प्राप्तीसाठी प्रार्थना करतात.

पूजा:

नियमित दैनंदिन पूजा, प्रदोष पूजा

मंदिरात साजरे होणारे सण:

श्री त्यागराजा मंदिरामध्ये साजरे होणारे सर्व सण इथे पण साजरे केले जातात.

मंदिराच्या वेळा: 

इथे श्री त्यागराजा मंदिराच्या वेळाच अनुसरल्या जातात.

मंदिराचा पत्ता:

श्री वान्मिकनाथर मंदिर,
श्री त्यागराजा मंदिराचे आवार,
थिरुवारुर,
तामिळ नाडू ६१०००१

अस्वीकरण आणि शिष्टाचार (Disclaimer and courtesy):

ह्या लेखांमधली माहिती संकलित करताना विविध आचार्यांचे उपन्यास, दक्षिण भारतातील काही नियतकालिके, तसेच इंटरनेट वरील विविध ब्लॉग्स आणि वेबसाईट्स ह्यांचा आधार घेतला आहे. आपल्याला ह्या लेखांमध्ये काही त्रुटी आढळल्यास आम्हाला जरूर कळवा.