सिक्कल येथील श्री नवनिधीश्वरर मंदिर

हे मंदिर नागपट्टीनं सप्त स्थानांमधलं तिसरं मंदिर आहे. हे मंदिर जास्त करून श्री मुरुगन ह्यांचं सिक्कल शृंगारवेलर मंदिर म्हणून प्रसिद्ध आहे. नागपट्टीनं - थिरुवारुर मार्गावर नागपट्टीनं पासून हे मंदिर ७ किलोमीटर्सवर आहे. कावेरी नदीच्या दक्षिण काठावरील पाडळ पेथ्र स्थळांपैकी हे एक स्थळ आहे. मूळ मंदिर ६व्या शतकाच्याही आधीपासून अस्तित्वात असावं. असा समज आहे की मुचुकुंद राजाने हे मंदिर ३ऱ्या शतकामध्ये बांधलं. कालांतराने कोचेंगट चोळा राजाने हे मंदिर माड कोविल शैलीमध्ये रूपांतरीत केले. हे अशा २८ शिव मंदिरांपैकी आहे ज्या मंदिरामध्ये भगवान विष्णूंचे देवालय आहे. हे मंदिर शक्ती पीठांपैकी पण एक पीठ आहे. शैव संत अरुणागिरिनाथर ह्यांनी ह्या मंदिरातील श्री मुरुगन ह्यांची स्तुती गायली आहे. ह्या मंदिराच्या शिलालेखांमध्ये पांड्या, विजयनगर आणि मराठा राजांनी मंदिराचा उद्धार तसेच सांभाळ करण्यासाठी केलेल्या योगदानांचा उल्लेख आहे. 

मूलवर: श्री नवनिधीश्वरर मंदिर, श्री पळवेन्नैनायनार, श्री वेन्नैपेरूमन,  श्री वेन्नैलिंगेश्वरर
देवी: श्री सत्ययादाक्षी, श्री वेलनेडुनकन्नी
पूजा / आगम: कारण आगम
क्षेत्र वृक्ष: जाई
पवित्र तीर्थ: क्षीरपुष्करिणी, पलकुलम, गायत्री तीर्थ, लक्ष्मी तीर्थ
पुराणिक नाव: मल्लीगै अरण्य (जाईचे अरण्य), थिरुसिक्कल
वर्तमान नाव: सिक्कल

क्षेत्र पुराण:

१. सिक्कल: एके काळी इथे प्रखर दुष्काळ पडला होता. स्वर्गीय गाय कामधेनूने दुष्काळात अन्न न मिळाल्याने मांस भक्षण केलं. जेव्हां भगवान शिवांना हे कळलं तेव्हां त्यांनी कामधेनूला शाप दिला आणि तिचं शिर वाघाच्या शिरामध्ये रूपांतरित केलं. जेव्हां कामधेनूने क्षमायाचना केली तेव्हां भगवान शिवांनी तिला ह्या ठिकाणी येऊन इथल्या तीर्थामध्ये स्नान करून त्यांची पूजा करण्याचा सल्ला दिला. जेव्हां ती तीर्थामध्ये स्नान करत होती त्यावेळी तिच्या आचळामधून बाहेर आलेल्या दुधाने तीर्थ भरून गेलं. म्हणून ह्या तीर्थाला क्षीरपुष्करिणी / पालकुलम असं नाव पडलं. कालांतराने हे दूध आटून त्याचं लोणी बनलं (तामिळ मध्ये वेन्नै). कामधेनूने भगवान शिवांची पूजा करून शापापासून मुक्ती मिळवली. ह्याआधी वसिष्ठ ऋषी इथे जाईच्या वनात (तामिळ मध्ये मल्लीगै वन) आले होते. ते इथे तपश्चर्या करत होते. ते नेहमी मंदिरात जाऊन दर्शन घ्यायचे. एकदा त्यांनी ह्या मंदिराच्या तीर्थामध्ये लोणी पाहिलं. त्यांनी लोण्याचं शिव लिंग बनवून त्याची पूजा केली. पण ते लिंग जाईच्या वृक्षांमध्ये अडकलं. म्हणून ह्या स्थळाला सिक्कल (तामिळ मध्ये सिक्कल म्हणजे गुंतलेले किंवा गुंफलेले). शिव लिंग लोण्याचे होते म्हणून भगवान शिवांना इथे श्री वेन्नैनाथर आणि श्री वेन्नै लिंगेश्वरर असे संबोधले जाते.

२. शृंगारवेलर: पुराणानुसार सुरपद्मन आणि इतर असुर देवांचा छळ करत होते. ते श्री मुरुगन ह्यांच्याकडे मदतीसाठी गेले. श्री मुरुगन श्री पार्वती देवींकडे गेले. श्री पार्वती देवींनी त्यांना भाला (तामिळ मध्ये वेल) प्रदान केला. आईचा आशीर्वाद घेऊन आणि तिच्याकडून मिळालेला भाला (शक्तीवेल) घेऊन श्री मुरुगन थिरुचेंदूर कडे गेले आणि त्यांनी असुरांचा संहार केला. म्हणून श्री मुरुगन ह्यांना इथे श्रुंगार वेलर (भाला धरलेले मुरुगन) असे संबोधले जाते. ह्या घटने स्मृत्यर्थ इथे सुरसंहार नावाचा मोठा उत्सव साजरा केला जातो. श्री पार्वती देवींनी श्री मुरुगन ह्यांना भाला (वेल) दिला म्हणून त्यांना वेल नेदूनकन्नी असे संबोधले जाते.

३. कोलवामन पेरुमल: महाबळी राजा हा देवांना आणि ऋषींना क्रूरपणे वागवत होता. म्हणून ते भगवान महाविष्णूंकडे मदतीसाठी गेले. महाविष्णू वामन अवतार घेऊन ह्या ठिकाणी आले. त्यांनी भगवान शिवांची उपासना केली आणि त्यांच्याकडून महाबळीचा संहार करण्यासाठी आशीर्वाद आणि शक्ती प्राप्त केली. म्हणून इथे महाविष्णूंना कोलवामन पेरुमल असे संबोधले जाते.

४. असा समज आहे की सिक्कल, एन्कन आणि एट्टूकुडी ह्या ठिकाणच्या श्री मुरुगन ह्यांच्या मूर्ती एकाच शिल्पकाराने बनवल्या आहेत.  जेव्हां मुथरसन राजाच्या आज्ञेवरून शिल्पकाराने सिक्कल येथील पहिली मूर्ती बनवली तेव्हां त्याने परत अशी मूर्ती बनवू नये म्हणून राजाने शिल्पकाराच्या उजव्या हाताचा अंगठा कापून टाकला. नंतर श्री मुरुगन शिल्पकाराच्या समोर प्रकट झाले आणि त्यांनी त्याला एट्टूकुडी येथील मंदिरासाठी सिक्कलसारखीच मूर्ती बनवायची आज्ञा दिली. त्या शिल्पकाराने उजव्या हाताच्या अंगठ्याशिवाय हि मूर्ती पूर्ण केली. जेव्हा राजाला त्या मूर्तीची एट्टूकुडी येथील मंदिरात स्थापना झाली हे कळले तेव्हा त्याने शिल्पकाराला आंधळा बनवलं. श्री मुरुगन परत शिल्पकारासमोर प्रकट झाले आणि त्यांनी तशीच मूर्ती एन्कन येथील मंदिरासाठी बनवण्याची आज्ञा केली. शिल्पकार आपल्या कन्येची मदत घेऊन मूर्ती बनवत होता. एकदा छिन्नीने मूर्ती बनवत असताना कन्येला जखम झाली आणि त्या जखमेच्या रक्ताचे थेंब शिल्पकाराच्या डोळ्यांमध्ये उडाले. त्याबरोबर तो शिल्पकार “एन्कन” (तामिळ मध्ये एन म्हणजे माझे आणि कन म्हणजे डोळे म्हणजेच “माझे डोळे”) असे ओरडला आणि त्याने डोळे चोळले. त्याच क्षणी त्याला परत दृष्टी प्राप्त झाली. जेव्हा राजाला ह्या घटनेची माहिती मिळाली तेव्हा त्याने येऊन शिल्पकाराकडे क्षमायाचना केली. 

५. एकदा मुचुकुंद राजाला त्याच्या कडून एका ब्राह्मणाची हत्या झाल्याने ब्रह्महत्येचा दोष प्राप्त झाला. त्याने इथे भगवान शिवांची उपासना केल्याने त्याची त्या दोषातून मुक्ती झाली. ह्या कृपेची परतफेड म्हणून त्याने हे मंदिर बांधलं.

ह्या ठिकाणी ज्यांनी उपासना केली त्यांची नावे:

भगवान विष्णू, श्री मुरुगन, नारद ऋषी, अगस्त्य ऋषी, वसिष्ठ ऋषी, विश्वामित्र ऋषी, गौतम ऋषी, कात्यायन ऋषी, मुचुकुंद राजा, कामधेनू आणि देव.

वैशिष्ट्ये:

१. हिंदू धर्माच्या सर्व शाखांची देवालये ह्या मंदिरामध्ये पहावयास मिळतात.

२. इथे श्री दक्षिणामूर्ती त्यांच्या शिष्यांशिवाय चित्रित केले आहेत.

३. श्री हनुमानांना इथे श्री वरद आंजनेय असे संबोधले जाते.

४. इथे एका उठावदार चित्रामध्ये ऋषी आणि कामधेनू शिव लिंगाची पूजा करत आहेत असे चित्रित केले आहे.

५. एका शिल्पामध्ये श्री पार्वती देवी श्री मुरुगन ह्यांना भाला (वेल) प्रदान करत आहेत असे चित्रित केले आहे.

६. ऎप्पासी ह्या तामिळ महिन्यामध्ये साजऱ्या होणाऱ्या सुरसंहार ह्या उत्सवाच्या एक दिवस आधी श्री शृंगार वेलन (श्री मुरुगन) ह्यांच्या मूर्तीला घाम येतो.

७. शैव संत अरुणागिरिनाथर ह्यांनी ह्या मंदिरातील श्री मुरुगन ह्यांची स्तुती गायली आहे.

८. ह्या मंदिरात एक लाकडी आणि एक चांदीचा रथ आहे.

मंदिराबद्दल माहिती:

ह्या मंदिराची स्तुती शैव संत अप्पर आणि संबंधर ह्यांनी गायली आहे. मंदिर साधारण २ एकरवर पसरले आहे. हे मंदिर पूर्वाभिमुख असून ह्या मंदिराला सात स्तरांचं राजगोपुर आहे आणि तीन प्रकार आहेत. मंदिराच्या समोर कल्याण मंडप आहे. इथली नंदींची मूर्ती खूप भव्य आहे. हे माड कोविल असल्या कारणाने ह्या मंदिराला दोन मजले आहेत. दुसऱ्या मजल्यावर जाण्यासाठी पायऱ्या चढून जायला लागते. दुसऱ्या मजल्यावर अजून एक राजगोपुर आहे जे तीन स्तरांचं आहे. इथले शिव लिंग छोटे आहे आणि चौकोनी पायथ्यावर (अवूदयार) आहे. 

कोष्ठ मूर्ती: श्री विनायक, श्री ब्रह्मदेव, श्री शनीश्वरर आणि श्री दुर्गा देवी. 

गाभाऱ्याच्या जवळ श्री चंडिकेश्वरर, श्री सोमस्कंदरर, श्री नटराज आणि उत्सव मूर्ती आहेत. 

भगवान विष्णूंचे स्वतंत्र देवालय उत्तरेकडील प्रकारामध्ये आहे. इथे त्यांना श्री कोलवामन पेरुमल असे संबोधले जाते. ह्या देवालयामध्ये गाभारा, अंतराळ, महामंडप आणि मुखमंडप आहेत. त्यांचे वाहन गरुड गाभाऱ्याकडे मुख करून आहे. त्यांच्या दोन्ही बाजूंना त्यांच्या पत्नी श्री भूमादेवी आणि श्री श्रीदेवी आहेत. त्या उभ्या मुद्रेमध्ये आहेत. मुखमंडपामध्ये वैकुंठाचे स्टुक्कोचे चित्र आहे. 

मंदिराच्या वायव्येला श्री हनुमानांचं स्वतंत्र देवालय आहे. इथे त्यांना श्री वरद आंजनेय असे संबोधले जाते.

दुसऱ्या मजल्यावर श्री सोमस्कंद, श्री शृंगारवेलर आणि श्री त्यागराज ह्यांची देवालये आहेत.

परिक्रमेमध्ये पुढील मूर्ती आणि देवालये आहेत: श्री गणेश, शैलेश लिंग, ६३ नायनमार, श्री कार्थिगई विनायक, श्री विष्णू, श्री गजलक्ष्मी देवी, श्री षण्मुख, श्री भैरव, नवग्रह, श्री सूर्य आणि श्री चंद्र.

गाभाऱ्याच्या भिंतीवर श्री वसिष्ठ त्यांच्या शिष्यांसमवेत भगवान शिव आणि कामधेनूची पूजा करत आहेत असे चित्र आहे.

मुखमंडपाच्या उजव्याबाजूला श्री अंबिका देवींचे देवालय आहे. त्या दक्षिणाभिमुख आहेत आणि उभ्या मुद्रेत भाविकांवर कृपावर्षाव करत आहेत. इथे एक शिल्प आहे ज्यामध्ये श्री पार्वती देवी श्री मुरुगन ह्यांना भाला (वेल) प्रदान करत आहेत असे चित्रित केले आहे. 

खालच्या मजल्यावर वरच्या मजल्याकडे जाण्यासाठी असलेल्या पायऱ्यांच्या बाजूला श्री गणेशांची मूर्ती आहे ज्याचे नाव श्री सुंदर गणपती असे आहे.

इथे मरगद (पाचू) चे विडंग आहे. 

वरच्या मजल्यावर श्री लिंगोद्भवर ह्यांची मूर्ती आहे. ह्या मूर्तीच्या बाजूला श्री ब्रह्मदेव त्यांच्या हंस ह्या वाहनासमवेत तर भगवान विष्णू त्यांच्या वराह ह्या वाहनासमवेत शिव लिंगाची पूजा करत आहेत अशी मूर्ती आहे. ब्रह्मदेव वीरासन मुद्रेमध्ये असून त्यांच्या हातांमध्ये अक्षयमाला, सर्प आणि उजव्या हातामध्ये ज्योत आहे. त्यांनी जटा मुकुट परिधान केला आहे. त्यांचा पुढचा उजवा हात चिनमुद्रेमध्ये आहे आणि डाव्या हातामध्ये ताडपत्रे आहेत. 

हे जरी भगवान शिवांचं मंदिर असलं तरी ते सिक्कल शृंगारवेलर म्हणून प्रसिद्ध आहे. शृंगारवेलर ह्यांच्या देवालयामध्ये षण्मुख वल्ली आणि दैवानै ह्या त्यांच्या पत्नींसमवेत उभ्या मुद्रेमध्ये आहेत. शृंगारवेलर दक्षिणाभिमुख आहेत. ऎप्पासी ह्या तामिळ महिन्यामध्ये सुरसंहार उत्सवाच्या एक दिवस आधी शृंगारवेलर ह्यांच्या मूर्तीला घाम येतो. 

कल्याण मंडपामध्ये श्री पार्वती देवी आणि भगवान शिवांच्या विवाहाची चित्रे आहेत. 

वसंत मंडपामध्ये श्री मुरुगन ह्यांच्या पुराणातील चित्रे आहेत.

प्रार्थना:

१. भाविकांचा असा समज आहे कि शृंगारवेलर ह्यांच्या स्तुत्यर्थ शत्रूसंहार त्रिशतिचा पाठ केल्यास शत्रूंपासून रक्षण होतं.

२. श्री आंजनेयांची कृपा प्राप्त करण्यासाठी भाविक जन त्यांना दहीभात अर्पण करतात.

३. विविध अडचणींवर मात करण्यासाठी भाविक जन भगवान शिवांची पूजा करतात. त्यांच्या इच्छा पूर्ण झाल्यावर पौर्णिमा आणि अमावास्येला ते श्री वेन्नैनाथर ह्यांना लोणी अर्पण करतात.

पूजा:

रोज सहा पूजा केल्या जातात - उषःकाल पूजा (सकाळी ५.३०), कालसंधी पूजा (सकाळी ९), उच्चीकाल पूजा (दुपारी १२.३०), सायंरक्षा पूजा (संध्याकाळी ४.३०), दुसरी कालसंधी पूजा (रात्री ८), अर्धजाम पूजा (रात्री ९)

तसेच नियमित प्रदोष पूजा केली जाते. अमावस्या, पौर्णिमा, कृत्तिका नक्षत्र, संकटहर चतुर्थी, सोमवार आणि शुक्रवार दिवशी विशेष पूजा केल्या जातात. 

मंदिरात साजरे होणारे सण:

चित्राई (एप्रिल-मे): वार्षिक ब्रह्मोत्सव

वैकासि (मे-जून): विशाखा नक्षत्र उत्सव

आनी (जून-जुलै): थिरुमंजनं

आडी (जुलै-ऑगस्ट): आडीपुरम (पूर्वा फाल्गुनी नक्षत्र उत्सव)

आवनी (ऑगस्ट-सप्टेंबर): गणेश चतुर्थी

पूरत्तासी (सप्टेंबर-ऑक्टोबर): नवरात्री

ऎप्पासी (ऑक्टोबर-नोव्हेंबर): अन्नाभिषेक आणि स्कंदषष्ठी

कार्थिगई (नोव्हेंबर-डिसेम्बर): थिरुकार्थिगई

मारगळी (डिसेम्बर-जानेवारी): थिरुवथीरै

थै (जानेवारी-फेब्रुवारी): थै पुसम (पुष्य नक्षत्रावर उत्सव), पोंगल

मासी (फेब्रुवारी-मार्च): महाशिवरात्री

पंगूनी (मार्च-एप्रिल): पंगूनी उत्तिरं (उत्तरा फाल्गुनी नक्षत्र दिवशी उत्सव)

स्कंद षष्ठी उत्सवाबद्दल माहिती:

ऎप्पासी ह्या तामिळ महिन्यामध्ये शृंगारवेलर ह्यांच्या आदरार्थ १० दिवसांचा स्कंदषष्ठी उत्सव साजरा केला जातो. पुराणानुसार श्री मुरुगन ह्यांना श्री पार्वती देवींनी भाला (वेल) दिला आणि त्याच्या दुसऱ्या दिवशी श्री मुरुगन ह्यांनी थिरुचेंदूर येथे सुरपद्मन ह्या असुराचा वध केला. रथ उत्सवानंतर पाचव्या दिवशी श्री मुरुगन ह्यांना श्री पार्वती देवींकडून भाला (वेल) प्राप्त होतो. त्याच दिवशी ते भाला घेऊन आपल्या देवालयात येतात आणि त्याच दिवशी त्यांच्या मूर्तीमध्ये घामाचे थेम्ब आढळतात.

मंदिराच्या वेळा: सकाळी ५.३० ते दुपारी १२.३०, दुपारी ४ ते रात्री ९

मंदिराचा पत्ता: 

श्री नवनिधीश्वरर मंदिर (श्री शृंगारवेलर मंदिर),
ऍट पोस्ट सिक्कल,
जिल्हा नागपट्टीनं,
तामिळ नाडू ६१११०८

दूरध्वनी: +९१-४३६५२४५४५२, +९१-४३६५२४५३५०

पुजाऱ्याचा दूरध्वनी: ८६०८२२९९२९ 

अस्वीकरण आणि शिष्टाचार (Disclaimer and courtesy):

ह्या लेखांमधली माहिती संकलित करताना विविध आचार्यांचे उपन्यास, दक्षिण भारतातील काही नियतकालिके, तसेच इंटरनेट वरील विविध ब्लॉग्स आणि वेबसाईट्स ह्यांचा आधार घेतला आहे. आपल्याला ह्या लेखांमध्ये काही त्रुटी आढळल्यास आम्हाला जरूर कळवा.

Shri Navaneedhishwarar Temple / Shri Vennailingeshwarar at Sikkal

This is the third temple in the Sapta Sthana temples of Nagapattinam. This temple is more famous as Sikkal Singara Velar Temple of Shri Muruga. It is situated at a distance of 7 kilometers from Nagapattinam on Nagapattinam - Thiruvarur route. It is one of the Padal Pethra Sthalam on the southern bank of Kaveri. The original temple must have existed even before the sixth century and believed to have been built by King Muchukunda in the third century. It was converted into a Mada Kovil by Chola King Kochengat Chola. This is one of the 28 Shiva temples in which we come across a shrine for Lord Vishnu. It is also considered as a Shakti Peetha. Saint Arunagirinathar has praised Lord Muruga of this temple. Inscriptions in the temple denote the contributions made by the Pandya kings, Vijayanagar Kings and The Maratha kings in the upliftment and maintenance of the temple. 

Moolavar: Shri Navaneedhishwarar, Shri Palvennainayanar, Shri Vennaiperuman, Shri Vennailingeshwarar
Devi: Shri Satyaydaakshi, Shri Velnedunkanni
Pooja / Agama: Kaarana Agama
Kshetra Vruksha: Jasmine
Sacred Theertha: Kshirapushkarini, Palkulam, Gayatri Theertha, Lakshmi Theertha,
Puranik Name: Malligai (Jasmine) Aranya, Thirusikkal
Present Name: Sikkal

Kshetra Purana:

1. Sikkal: According to the Puran, once there was a great famine. The divine cow Kamadhenu consumed meat due to scarcity of food. When Lord Shiva came to know about this he cursed Kamadhenu. He turned her into a cow having tiger head. When she begged for forgiveness he directed her to this place. He advised her to take a dip in the temple tank and worship him. While she was taking a dip in the temple tank, milk from her udder filled the temple tank. Hence the temple tank is known as Kshirapushkarini or Palkulam. Eventually the milk got frozen and it became butter (vennai). Kamadhenu worshiped Lord Shiva and got rid of her curse. Earlier to this, Sage Vasishtha had reached this place which was known as Jasmine forest (Malligai Vanam). He was performing penance at this place. He used to visit the temple regularly and once he saw the butter in the temple tank. He made a Shiva Linga out of the butter and tried to remove it after his worship. The lingam got stuck in the Jasmine plants and hence the place got the name Sikkal (in Tamil it means getting entangled or entwined). Since the Linga was made of butter, Lord Shiva is praised as Lord Vennai Nathar and Lord Vennai Lingeshwarar.

2. Singara Velar: According to the Puran, the Devas were being tormented by Surapadman and other asuras. They went to Lord Muruga for help. Lord Muruga approached Goddess Parvati Devi and got a spear (Vel in Tamil) from her. Taking blessing from his mother He proceeded to Thiruchendur with the Shaktivel and destroyed the demon and asuras. Hence he is praised as Singara Velar (Lord holding a spear). This event is celebrated as a grand festival named Sura Samhar. Goddess Parvati is praised as Vel Nedunkanni as she gave the spear to Lord Muruga. 

3. Kolavamana Perumal: Once the Devas and Rishis sought the help of Lord Mahavishnu for protection from the cruelty of the demon Emperor Mahabali. Lord Mahavishnu took Vaman avatar and came to this place and worshiped Lord Shiva. He got the blessings and power from Lord Shiva to annihilate Emperor Mahabali. Hence Lord Mahavishnu is praised here as Lord Kolavamana Perumal. 

4. It is believed that idols of Lord Muruga at Sikkal, Enkan and Ettukudi were sculpted by the same sculptor. When the sculptor made the first idol at Sikkal on the instruction of King Mutharasan, the King did not want the sculptor to make similar idols. He cut the right hand thumb of the sculptor so that he will not make any more idols. Later, Lord Muruga appeared in front of the sculptor and ordered him to make a similar idol for the temple at Ettukudi. He followed the instructions given by Lord Muruga and completed the work without the right thumb. When the idol was installed at the Ettukudi temple, the King came to know about the same. And he blinded the sculptor. But again Lord Muruga directed him to make a similar idol for the temple at Enkan. The sculptor was working with his daughter’s help and followed the instructions given by the Lord. While working with a chisel he inflicted an injury to his daughter, a few drops of blood from the injury splashed on the sculptor’s eye. He rubbed his eyes shouting En (my in Tamil) Kan (eye in the Tamil). At that very instant his eye sight came back. When the King came to know about this incident, he came to this place and apologized to the sculptor. 

5. Once Emperor Muchukunda was afflicted with Brahmahatya dosha for killing a Brahmin. He worshiped Lord Shiva at this place and got relieved of the dosha. As a token of gratitude he built this temple. 

Those who worshiped at this place:
Lord Mahavishnu, Lord Muruga, Sage Narada, Sage Agastya, Sage Vasishtha, Sage Vishwamitra, Sage Gautama, Sage Katyayana, King Muchukunda, Kamadhenu and Gods. 

Special Features:

1. Shrines of all the branches of Hinduism are found in this temple.

2. Lord Dakshinamurti is depicted without his disciples.

3. Lord Hanuman is praised as Lord Varada Anjaneya.

4. A relief depicts Sages and divine cow Kamadhenu worshiping a Shiva Linga.

5. A sculpture depicts Goddess Parvati presenting a spear to Lord Muruga.

6. The idol of Singara Velar sweats on the day prior (before) the Sura Samhar festival in Aippasi.

7. Lord Muruga at this temple was praised by Shaiva Saint Arunagirinathar.

8. The temple has two wooden and one silver chariot. 

About the temple:

The temple is revered by Shaiva Saints Appar and Sambandhar. The temple is spread over 2 acres. It is east facing with a seven tiered Rajagopuram and has three prakarams. There is a Kalyana Mandap in front of the temple. The Nandi idol is very huge. As this is a Mada Kovil, it has two floors and the second level can be reached by climbing the stairs. There is a second level Rajagopuram which is three tiered. The Shiva Linga is small and it has a square Avudayar (Base). 

Koshtha murtis: Lord Vinayaka, Lord Brahma, Lord Shanishwarar and Goddess Durga Devi. 

Near the Sanctum Sanctorum, we come across the shrine of Lord Chandikeshwar, Lord Somaskandarar, Lord Nataraja and Utsav Murti. Lord Vishnu is in a separate shrine in the northern prakaram and is praised as Lord Kolavaman Perumal. The shrine consists of Sanctum, Antarala, Mahamandap and Mukhamandap. His mount Garuda faces the Sanctum. By his sides, we have his consorts Goddess Bhumadevi and Goddess Sridevi. They are in standing posture. There is a stucco image of Vaikuntha in the Mukhamandap. 

There is a separate shrine for Lord Hanuman in the northwest corner and he is praised as Lord Varada Anjaneya. 

In the second level we come across shrines of Lord Somaskanda, Lord Singar Velar, Lord Tyagaraja. 

In the parikrama there are idols and shrines of Lord Ganesha, Shailesh Linga, 63 Nayanmars, Lord Karthigai Vinayaka, Lord Vishnu, Goddess Gajalakshmi Devi, Lord Shanmukha, Lord Bhairav, Navagraha, Lord Surya and Lord Chandra.

On the sanctum wall, we come across Sage Vasishtha and his disciples worshiping Lord Shiva and celestial cow Kamadhenu. 

The shrine of Ambika is on the right side of the front mandap. She graces the devotees in a standing position facing the south. There is a sculpture depicting Goddess Parvati presenting a spear (Vel in Tamil) to Lord Muruga. 

In the idol of Lord Ganesha known as Lord Sundara Ganapati in the lower level and by its side we have steps to reach the upper level. 

There is a Maragada (Emerald) vidanga. In the upper level, there is an idol of Lord Lingodbhavar. By the side of this idol we come across Lord Brahma with his mount Swan and Lord Vishnu with his mount Varaha worshiping the linga.

Lord Brahma is in Virasan posture with Akshaymala, a snake in the upper hand and flame in the right hand. He has a jata mukut. His front right hand is in chinmudra and palm leaves on the left hand. 

Though this is the Shiva temple it is famous as Sikkal Singar Velar temple. 

In Singara Velar shrine, we have Lord Shanmukha with his consorts Valli and Deivanai in standing posture. Lord Singara Velar faces the south. The idol sweats on the day before Sura Samhar festival in the month of Aippasi. In Kalyan Mandap, there are paintings which depict the marriage of Goddess Parvati Devi with Lord Shiva. In the Vasant Mandap there are paintings from Purana pertaining to Lord Muruga.

Prayers: 

1. Devotees believe that by reciting the Shatrusamhar Trishati to Lord Singara Velar they will be shielded by their enemies. 

2. Devotees pray for boon to Lord Anjaneya by offering curd rice.

3. Devotees worship Lord Shiva for relief from various difficulties. On getting their boon, they offer butter on New Moon and Full Moon days to Lord Vennaii Nathar as a mark of respect.

Poojas:

Daily Poojas: Six times a day (Ushatkaal pooja: 5.30 am, Kalasandhi pooja: 9 am, Ucchikal pooja: 12.30 noon, Sayamraksha pooja: 4.30 pm, Second pooja: 8 pm (sandhi pooja), Ardhajama pooja: 9 pm) 

In addition to these poojas there are regular pradosha poojas, special poojas on New Moon, Full Moon, Krittika Nakshatra, Sankatahara Chaturthi, Mondays and Fridays.

Festivals:

Chitrai (April-May): Annual Brahmostav festival

Vaikasi (May-June): Vishakha Nakshatra festival

Aani (June-July): Thirumanjanam 

Aadi (July-August): Puram festival (festival on Poorva Phalguni Nakshatra day)

Aavani (August-Sept): Ganesh Chaturthi

Purattasi (Sept-Oct)): Navaratri 

Aipassi (Oct-Nov): Annabhishek and Skandashashthi

Karthigai (Nov-Dec): Thiru Karthigai

Margazhi (Dec-Jan): Thiruvathurai

Thai (Jan-Feb): Thai pusam (festival on Pushya nakshatra) and Pongal 

Masi (Feb-Mar): Mahashivaratri 

Panguni (March-April): Panguni Uttiram

About Skanda Shashthi festival:

In Aipassi, a festival for Lord Singara Velar for 10 days is held which is known as Skanda Shashthi festival. According to Purana, Lord Muruga, received the spear (Vel) from Goddess Parvati Devi at Sikkal and slayed the demon Surapadman on the next day at Thiruchendur. After the Ratha festival on the fifth day, he receives the spear from Goddess Parvati Devi. He returns to the shrine with the spear he got from Goddess Parvati Devi on the same day. Sweat drops appear on the idol of Lord Muruga in his shrine after he receives the spear from his mother. 

Timings: 5.30 am to 12.30 noon and 4 pm to 9 pm.

Address: Shri Navaneedhishwarar Temple (Shri Singara Velar temple), at Post Sikkal, Nagapattinam District, Tamil Nadu, 611108

Phone: +91 4365245452, +914365245350

Priest: 8608229929

Courtesy: Various websites and blogs

नागपट्टीनं येथील श्री कायारोहणेश्वरर मंदिर

कावेरी नदीच्या दक्षिण काठावर असलेलं हे मंदिर नागपट्टीनं शहरामध्ये आहे. सप्त विडंग स्थळांपैकी हे एक मंदिर आहे. इथल्या विडंगाचे नाव सुंदर विडंग असे आहे. शैव संत थिरुज्ञानसंबंधर, अप्पर आणि सुंदरर ह्यांनी ज्या मंदिरांची स्तुती गायली आहे त्या पाडळ पेथ्र स्थळांपैकी हे एक स्थळ आहे. वर्तमान स्थितीतलं मंदिर २००० वर्षे जुनं आहे आणि ते चोळा आणि पल्लव राजांनी बांधलं. हे मंदिर ६व्या शतकाच्याही आधीपासून अस्तित्वात असावं. मूळ मंदिर लाकोलिसा समाजाने बांधलं असा समज आहे. ह्या समाजाचा उगम गुजरात मध्ये आहे. गुजरातमधल्या कायारोहण मंदिराचे हे हुबेहूब मंदिर आहे. 

मूलवर: श्री कायारोहणेश्वरर
उत्सवर: श्री चंद्रशेखरर
देवी: श्री नीलायदाक्षी
पूजा / आगम: कामिग आगम
पवित्र तीर्थ: पुंडरीकाक्ष तीर्थ
क्षेत्र वृक्ष: आंबा
पुराणिक नाव: नागायकरोणम
वर्तमान नाव: नागपट्टीनं
जिल्हा: नागपट्टीनं, तामिळनाडू

क्षेत्र पुराण:

१. दशरथ राजाला जेव्हा कळालं कि शनीदेवांच्या रोहिणी नक्षत्रातील भ्रमणामुळे दुष्काळ पडणार आहे तेव्हा त्यांनी शनिदेवांशी युद्ध करण्याचं ठरवलं. पण सूर्यदेवांनी त्यांना थांबवलं आणि युद्ध करण्याऐवजी शनिदेवांना त्यांची पूजा करून प्रस्सन करण्याचा सल्ला दिला. सूर्यदेवांच्या सल्ल्यानुसार दशरथ राजाने शनिदेवांची पूजा करून त्यांना प्रसन्न केले. त्यामुळे दशरथ राजाच्या इच्छेनुसार त्या काळामध्ये दुष्काळाचा त्रास कमीत कमी झाला. म्हणून इथे सर्व नवग्रह पश्चिमाभिमुख आहेत.

२. इथे अतिपथर नावाचा एक कोळी होता जो भगवान शिवांचा उत्कट भक्त होता. जेव्हा तो मासे पकडायचा तेव्हा त्याला एक सवय होती कि तो पहिला पकडलेला मासा नेहमी भगवान शिवांना अर्पण करण्याच्या भावनेने परत समुद्रात अर्पण करायचा. एकदा त्याची परीक्षा घेण्याकरता भगवान शिवांनी एके दिवशी त्याच्या हातात फक्त एकच मासा येईल अशी व्यवस्था केली. पण सवयीनुसार अतिपथरने कशाचीही पर्वा न करता तो एकमेव मिळालेला मासा समुद्राला म्हणजेच भगवान शिवांना अर्पण केला. त्यानंतर एकदा भगवान शिवांनी त्याला एक सुवर्णाचा मासा दिला. बाकीच्या कोळ्यांनी त्याला तो मासा ठेवायचा सल्ला दिला. पण अतिपथरने नेहमीप्रमाणे तो मासा समुद्राला अर्पण केला. त्याच्या भक्तीवर प्रसन्न होऊन श्रो पार्वती देवी आणि भगवान शिवांनी त्याला दर्शन दिले आणि त्याला मुक्ती प्रदान केली. त्याला नायनमारांमध्ये मध्ये समाविष्ट केलं. ह्या मंदिरामध्ये त्याचं स्वतंत्र देवालय आहे.

३. अळूगुणी सिद्धर: जशी लहान मुलं आपला हट्ट पुरविण्यासाठी आईसमोर रडतात तसेच हे सिद्ध श्री पार्वती देवींच्या समोर मुक्तीचा हट्ट धरुन रडायचे. शेवटी भगवान शिवांच्या संमतीने पार्वती देवींनी त्यांना मुक्ती देवविली. इथे अळूगुणी सिद्धर ह्यांची जीव समाधी आहे. वैकासि ह्या तामिळ महिन्यामध्ये विशाखा नक्षत्र दिवशी तसेच पौर्णिमेच्या दिवशी इथे विशेष पूजा केली जाते आणि नैवेद्य म्हणून खीर (पायसम) अर्पण केली जाते.

४. पुंडरीकाक्ष ऋषींनी इथे मुक्ती प्राप्त करण्यासाठी तपश्चर्या केली. भगवान शिवांनी त्यांना दर्शन दिलं आणि आलिंगन देऊन मुक्ती प्रदान केली. सहसा मुक्ती आत्म्याला मिळते शरीराला नव्हे, पण इथे भगवान शिवांनी ऋषींच्या शरीराला (काया) आलिंगन (आरोहण) देऊन मुक्ती दिली म्हणून इथे भगवान शिवांना कायरोहणर असे संबोधले जाते.

५. एकदा नागांच्या राजाने भगवान शिवांची पूजा केली आणि त्या पूजेच्या प्रभावाने त्याला एक कन्यारत्न प्राप्त झाले. पण ह्या कन्येला तीन स्तने होती. भगवान शिवांनी राजाला आश्वासन दिलं कि जेव्हा सूर्य राजवंशातील एक राजा त्याला भेट देईल त्यावेळी ह्या कन्येचे तिसरे स्तन अदृश्य होईल. जेव्हा शाळीसुहन राजा इथे आला त्यावेळी त्या कन्येचे तिसरे स्तन अदृश्य झाले. नागराजाने आपल्या कन्येचा विवाह शाळीसुहन राजाशी करविला. इथे नागराजाने भगवान शिवांची उपासना केली म्हणून ह्या स्थळाला नागायकरोणम असे नाव प्राप्त झाले.

६. पुराणानुसार मुचुकुंद राजाने इंद्र देवांना त्यांच्या असुरांबरोबरच्या युद्धामध्ये मदत केली म्हणून इंद्र देवांनी त्यांना सात शिव लिंगे भेट दिली. ही शिव लिंगे खूप छोटी आहेत. त्यांना विडंग असे म्हणतात. राजाने हि लिंगे सात विविध स्थळी स्थापित केली. ह्या सात स्थळांना एकत्रित सप्त विडंग असं म्हणतात. हे मंदिर त्या सप्त विडंग स्थळांमधलं आहे. इथले शिव लिंग माणिक रत्नाचे बनले आहे. हे शिव लिंग खूप सुंदर आहे, म्हणून भगवान शिवांना इथे सुंदर विडंग असे संबोधले जाते.

७. एकदा भगवान शिवांनी नंदींना कन्या रूपातल्या अंबिका देवींचे रक्षण करण्याचा आदेश देऊन त्यांच्याकडे लक्ष द्यायला सांगितलं. पण नदींनी भगवान शिवांकडे इच्छा व्यक्त केली कि पार्वती देवींचे रक्षण करताना पण त्यांचं (नंदींचं) लक्ष भगवान शिवांकडे असावं. भगवान शिवांनी नंदींची इच्छा मान्य केली. म्हणून इथे नंदींची मान थोडी वळली आहे, त्यांचा एक डोळा भगवान शिवांकडे आहे तर दुसरा डोळा पार्वती देवींकडे आहे. म्हणून इथे नंदींना एरट्टाई पर्वाई नंदी (दोन दृष्ट्या असलेला नंदी).

८.  क्षेत्र पुराणानुसार सलीजा महाराजांनी इथून जवळ असलेल्या सात स्थळांमध्ये भगवान शिवांची उपासना केली. ह्या त्यांच्या उपासनेच्या स्मृत्यर्थ भगवान शिवांची मिरवणूक सात गावांतून जाते - पोगैनल्लूर, पोरावाचेरी, सिक्कल, पलूर, वाडागुडी, थेटी आणि नागूर. मिरवणूक माड विधींमधून (मंदिराच्या भोवतालच्या रस्त्यांमधून) जाते. ह्या सात स्थळांना नागपटीनं चे सप्त स्थाने म्हणतात.

ह्या ठिकाणी ज्यांनी उपासना केली त्यांची नावे:
सप्त ऋषी, मार्कंडेय, पुंडरीकाक्ष, अळुगुणी सिद्धर, अतिपथर कोळी, दशरथ राजा, नागराजा, सलीजा राजा.  

वैशिष्ट्ये:

१. गाभाऱ्याच्या मंडपावर १२ राशींची शिल्पे आहेत.

२. ह्या मंडपामध्ये भगवान शिवांची उपासना केल्याने ग्रहदोषांचे निवारण होते असा समज आहे.

३. इथे चार हत्ती, ज्यातील प्रत्येकाला चार दंत आहेत, ते श्री गजलक्ष्मी देवींची पूजा करत आहेत असे चित्रित केले आहे.

४. कोष्ट मूर्तींच्या बाहेर श्री दक्षिणामूर्तींचे स्वतंत्र देवालय आहे ज्यामध्ये त्यांच्या आजूबाजूला आठ शिष्य आहेत. सहसा चार असतात.

५. भगवान शिवांची स्तुती गायल्याने सुंदरर ह्यांना मोत्यांचा हार, हिऱ्यांचा हार, कस्तुरी आणि अश्व प्राप्त झाले.

६. नंदींची मान अशा तऱ्हेने वळली आहे कि त्यांचा एक डोळा भगवान शिवांकडे आहे तर दुसरा देवींकडे आहे.

७. श्री भैरवांचे इथे श्वानाच्या ऐवजी सिंह वाहन आहे.

८. आग्नेय दिशेच्या प्रकारामधून पाहिलं तर क्षेत्र वृक्ष नंदींसारखं भासतं.

९. इथल्या क्षेत्र वृक्षाच्या फळाला (आम्र वृक्ष) आम्ल, कडू, गोड आणि आंबट चवी आहेत.

१०. नवग्रह देवालयामध्ये सर्व नवग्रह तीन रांगेंमध्ये रचले आहेत.

मंदिराबद्दल माहिती:

जरी हे भगवान शिवांचं मंदिर असलं तरी ते श्री नीलायदाक्षी अम्मन कोविल म्हणून प्रसिद्ध आहे. मूळ मंदिर लाकोलीसा समाजाने बांधलं असा समज आहे. ह्या शिवाय त्यांनी जे मंदिर बांधलं ते कांचीपुरम मध्ये आहे. हे मंदिर शक्ती पिठांपैकीपण एक आहे. ह्या मंदिराला शिवराजधानी पण म्हणलं जातं कारण भगवान शिव इथे राज्य करतात. हे मंदिर समुद्र किनाऱ्यावर आहे.

हे मंदिर पूर्वाभिमुख असून इथे सात स्तरांचं राजगोपुर आहे. मंदिराच्या प्रवेशावर नंदींचे स्टुक्कोचे चित्र आहे. ह्याशिवाय इथे पांच स्तरांचं राजगोपुर आहे. ह्या पांच स्तरांच्या राजगोपुरापुढे ध्वजस्तंभ, बलीपीठ आणि नंदी आहेत. मंदिरामध्ये गाभारा, अंतराळ आणि अर्धमंडप आहे.

इथले शिव लिंग स्वयंभू आहे. हे थोडे मोठे आहे आणि काळ्या रंगाचे आहे. हे मूळ लिंग नाही. मूळ लिंगाची बऱ्याच पूर्वी चोरी झाली. वर्तमान लिंग गोमेदचे बनले आहे.  शिव लिंगाच्या पाठीमागे श्री पार्वती देवी आणि भगवान शिव वधूवराच्या रूपांत आहेत. 

कोष्ठ मूर्ती: श्री दक्षिणामूर्ती, श्री लिंगोद्भवर, श्री ब्रह्मदेव, श्री दुर्गादेवी, श्री अर्धनारीश्वरर आणि श्री भिक्षादनर

प्रकारामध्ये पुढील मूर्ती आहेत: अतिपथर नायनमार, श्री वल्लभ गणपती, श्री अघोर वीरभद्र, आत्मलिंग, श्री विनायकर, श्री पळनी अंदवर आणि इडुम्बन. 

राजधानी मंडपात पुढील मूर्ती आहेत: श्री गणेश, वल्ली आणि दैवानै समवेत श्री षण्मुख, श्री काशी विश्वनाथ आणि श्री भैरव. उजव्या बाजूला श्री अंबिका देवींचे म्हणजेच श्री नीलायदाक्षी ह्यांचे देवालय आहे. त्या उभ्या मुद्रेमध्ये आहेत. 

आतल्या प्रकारामध्ये पुढील मूर्ती आणि देवालये आहेत: श्री सूर्य, ६३ नायनमार, श्री मवादी पिल्लैयार (आम्रवृक्षाच्या खाली असलेले श्री गणपती), श्री वेन्नैपिरन, श्री अरुणाचलेश्वरर, श्री भैरव, श्री गजलक्ष्मीदेवी, श्री शनीश्वरर आणि नवग्रह. नवग्रहांच्या देवालयामध्ये सर्व तीन रांगेमध्ये मूलवर कडे मुख करून आहेत. 

उत्सव मूर्ती अशा आहेत: श्री भिक्षादनर, श्री शिवगामींसमवेत श्री नटराज आणि काटची नायनार

श्री त्यागराजांचे देवालय भगवान शिवांच्या बाजूला आहे. ह्या देवालयाच्या समोर शैव संत संबंधर त्यांच्या पत्नी परवै नायनार ह्यांच्या समवेत आहेत. 

बाहेरील प्रकारामध्ये पुढील मूर्ती आहेत: श्री अनुकूल आंजनेय, श्री भद्रकाली आणि अळुगुणी सिद्धर ह्यांची जीवसमाधी.

इतर देवालये आणि त्यांची वैशिष्ट्ये:

सुंदर विडंगर: ह्या मंदिरातले विडंगर खूप सुंदर आहे आणि त्याचे नाव सुंदर विडंगर आहे. भगवान शिवांच्या गाभाऱ्याच्या उजव्या बाजूला श्री त्यागराजांचे देवालय आहे. सहसा इतर मंदिरांमध्ये श्री त्यागराजांच्या मुखाचे दर्शन मिळते. ह्या ठिकाणी वैकासि ह्या तामिळ महिन्यात विशाखा नक्षत्र दिवशी तसेच मारगळी ह्या तामिळ महिन्यामध्ये थिरुवथीरै ह्या उत्सवामध्ये भगवान शिवांना अलंकार अशा तऱ्हेने केले जातात जेणेकरून श्री त्यागराजांच्या उजव्या हाताचे आणि पायाचे दर्शन घडते. इथल्या उत्सवातली  मिरवणुक एखाद्या मागे पुढे सरकणाऱ्या लाटेसारखी भासते. ह्याला परवर नृत्य (नर्दन) म्हणतात.

श्री नीलायदाक्षी देवी:

असा समज आहे की नीलायदाक्षी देवी आपल्या भक्तांवर सागरासारखा कृपावर्षाव करते. हे दर्शविण्यासाठी तिचे नेत्र निळ्या रंगाचे आहेत. नीलायदाक्षी देवींचे स्वतंत्र देवालय आहे आणि ह्या देवालयाला ध्वजस्तंभ आहे. नीलायदाक्षी देवी युवा अवस्थेतल्या कुमारिका चित्रित केल्या आहेत. म्हणून आडी पुरम (पूर्वा फाल्गुनी नक्षत्र उत्सव) इथे भव्यतेने साजरा केला जातो. त्यांची मिरवणूक चिनी मातीच्या रथामधून काढली जाते. इथला गाभारा रथाच्या आकाराचा आहे. नीलायदाक्षी देवी कुमारिका असल्याकारणाने भगवान शिवांनी नंदींना त्यांच्या रक्षणासाठी पाठवले. पण नंदींना भगवान शिवांपासून दूर जायचे नव्हते. भगवान शिवांनी त्यांना वरदान दिलं की ते जरी पार्वतीदेवींबरोबर त्यांचे रक्षण करण्यासाठी त्यांच्या जवळ असले तरी त्यांना भगवान शिवांचं सतत दर्शन होईल. म्हणून इथे नंदी भगवान शिव आणि पार्वती देवी ह्या दोघांकडेही मुख करून आहेत असं दिसतं. त्यांच्या डाव्या डोळ्याची दृष्टी भगवान शिवांकडे आहे तर उजव्या डोळ्याची दृष्टी पार्वतीदेवींकडे आहे. भाविक जन इथे नेत्र दोषांच्या निवारणासाठी नंदींची पूजा करतात.

श्री विनायक: 

श्री विनायकाचे इथे स्वतंत्र देवालय आहे जेथून ते आपल्या भक्तांवर कृपावर्षाव  करतात. त्यांच्या शरीराभोवती एक सर्प वेटाळा घालून आहे तर एक सर्प त्यांच्या माथ्यावर छत्रीसारखा आहे. म्हणून त्यांना श्री नागभरण विनायक (नागभूषण विनायक) असे संबोधले जाते. राहू आणि केतू दोषांच्या निवारणासाठी भाविक जन त्यांची पूजा करतात. इथे राहू काळ तसेच राहू आणि केतूंच्या गोचर काळात विशेष पूजा केली जाते. 

इथे श्री भैरवांचे श्वानाच्या ऐवजी सिंह हे वाहन आहे. असा समज आहे की जेव्हा पुंडरीकाक्ष ऋषींनी इथे भगवान शिवांची पूजा केली त्या पूजेच्या प्रभावाने गंगा नदी श्री भैरवांसमवेत प्रकट झाली. इथे श्री भैरव काळभैरव रूपांत भक्तांवर कृपावर्षाव करतात. ते दक्षिणाभिमुख असून त्यांच्या मुखावरचा भाव उग्र आहे. त्यांना शांत करण्यासाठी म्हणून इथे त्यांच्यासमोर दोन विनायक आहेत.

दक्षिण भारतामध्ये अशी प्रथा आहे की जेव्हा मंदिरासमोरून प्रेतयात्रा जाते तेव्हा मंदिराची दारे बंद ठेवली जातात. पण इथे प्रेताला मंदिरातील हार आणि वस्त्र अर्पण केली जातात. कोळी समाजातील एका श्रेष्ठ शिव भक्ताच्या आदरार्थ असं केलं जातं. 

सहसा उत्सवाच्या वेळेस रथयात्रा मंदिराच्या भोवतालच्या चार रस्त्यांमधून जाते. पण इथे रथयात्रा ह्या स्थळाच्या म्हणजेच नागपट्टीनंच्या आजूबाजूच्या सात गावांतून फिरते. सालीजा महाराजांना भगवान शिवांनी ह्या ठिकाणी विवाहाच्या पोशाखात दर्शन दिलं होतं. त्यांच्या आदरार्थ रथयात्रा सात गावांतून फिरवली जाते.

मोहिनी यात्रा: 

सहसा इतर मंदिरांमध्ये भगवान शिवांच्या मिरवणुकीमध्ये भगवान शिव वृषभ वाहनावर अशी मिरवणूक असते. पण इथे ह्या मिरवणुकीमध्ये भगवान विष्णू त्यांच्या मोहिनी रूपांत सहभागी होतात. समुद्र मंथनातून निर्माण झालेलं अमृत प्राशन करण्याआधी देवांनी भगवान शिवांची पूजा केली नाही. त्यांना क्षमा करण्यासाठी म्हणून भगवान शिवांनी प्रदोष समयी तांडव नृत्य केले. त्याचवेळी भगवान विष्णूंनी मोहिनी रूपांत अवतार घेतला. म्हणून प्रदोष पूजेच्या समयी इथे मोहिनी देवींचे दर्शन होते. इतर वेळी मोहिनी देवींची मूर्ती भगवान शिवांच्या गाभाऱ्यात ठेवली जाते. 

इथे कालीदेवींचे म्हणजेच अष्टभुजा अंबिकांचे देवालय आहे.

तसेच अष्ट भैरव आणि गजलक्ष्मी ह्यांची पण देवालये आहेत.

शिव लिंगाच्या पाठीमागे सोमस्कंदर आणि बारा हात असलेले श्री मुरुगन ह्यांच्या मूर्ती आहेत.

परिक्रमेमध्ये श्री चंडिकेश्वरर ह्यांचे देवालय आहे. 

इथल्या क्षेत्र वृक्षाची (आंबा) फळे खूप गोड आहेत. पण हे वृक्ष मंदिराच्या बाहेर लावल्यास त्याची फळे एवढी गोड नसतात.

प्रार्थना:

१. भाविक जन इथे पापांचं क्षालन करण्यासाठी प्रार्थना करतात.

२. ग्रहदोषांच्या निवारणासाठी भाविक जन इथे भगवान शिवांच्या गाभाऱ्याच्या छतावर असलेल्या बारा राशींच्या खाली उभे राहून प्रार्थना करतात.

३. ज्यांना नेत्र दोष आहेत ते भाविक जन इथे एरट्टाई पर्वाई नंदी ह्यांची प्रार्थना करतात.

४. राहू केतू दोषांचे निवारण होण्यासाठी भाविक जन इथे नागभूषण विनायकांची प्रार्थना करतात.

५. इथे कालभैरव दक्षिण दिशेला मुख करून आहेत. म्हणून भाविक जन इथे दीर्घायुष्यासाठी काळभैरवांची प्रार्थना करतात.

पूजा:

कामिग आगमानुसार नियमित दैनंदिन पूजा. तसेच प्रदोष पूजा केली जाते. दररोज सकाळी ९ वाजता आणि रात्री ८ वाजता अभिषेक केला जातो.

मंदिरात साजरे होणारे सण:

वैकासि (मे-जून): कल्याण (विवाह) उत्सव

आनी (जून-जुलै): आयिल्यम (मराठी मध्ये अशलेषा) नक्षत्र दिवशी अर्धजाम पूजेच्या समयी पुंडरीकाक्ष ऋषीं भगवान शिवांमध्ये विलीन होऊन मुक्ती पावले ह्या स्मृत्यर्थ पूजा केली जाते. अर्धजाम पूजा मंदिर बंद होण्याच्या अगदी आधी केली जाते.

आडी (जुलै-ऑगस्ट): आडीपुरम उत्सव (पूर्वा फाल्गुनी नक्षत्रावर उत्सव)

ऎप्पासी (ऑक्टोबर-नोव्हेंबर): अन्नाभिषेक

कार्थिगई (नोव्हेंबर-डिसेम्बर): थिरुकार्थिगई

मासी (फेब्रुवारी-मार्च): महाशिवरात्रि

मंदिराच्या वेळा: सकाळी ६ ते दुपारी १२.३०, संध्याकाळी ५ ते रात्री ९.३०

मंदिराचा पत्ता:

श्री कायारोहणेश्वरर मंदिर,
नागपट्टीनं,
तामिळ नाडू ६११००१

मोबाईल नंबर: +९१-९८९४५-०१३१९, +९१-९३६६६-७२७३७

आभार: https://tamilnadu-favtourism.blogspot.com/,  https://temple.dinamalar.com/en/

अस्वीकरण आणि शिष्टाचार (Disclaimer and courtesy):

ह्या लेखांमधली माहिती संकलित करताना विविध आचार्यांचे उपन्यास, दक्षिण भारतातील काही नियतकालिके, तसेच इंटरनेट वरील विविध ब्लॉग्स आणि वेबसाईट्स ह्यांचा आधार घेतला आहे. आपल्याला ह्या लेखांमध्ये काही त्रुटी आढळल्यास आम्हाला जरूर कळवा.

Shri Kayarohaneshwarar Temple at Nagapattinam

This temple is situated in the city of Nagapattinam and is on the southern bank of Kaveri. 

This is one of the Sapta Vidanga sthala. Vidanga at this place is known as Sundar Vidangar. This is one of the Padal Pethra Sthalams revered by Thiru Dnyanasambandhar, Appar and Sundarar. The present temple is about 2000 years old which was built by Cholas and Pallavas. This temple must have existed even before the sixth century. It was originally built by the Lakolisa cult which originated in Gujarat. This temple is considered as a twin of Kayarohan temple in Gujarat.

Moolavar: Shri Kayarohaneshwarar
Utsavar: Shri Chandrashekharar
Devi: Shri Neelaydakshi
Pooja / Agama: Kameega Agama
Sacred Theertha: Pundarikaksha Theertha
Kshetra Vruksha: Mango tree
Puranik Name: Nagaykaronam
Present Name: Nagapattinam
District: Nagapattinam, Tamil Nadu 

Kshetra Puran: 

1. Emperor Dasharath came to know that Shani will be aspecting star Rohini which will cause famine. He decided to fight Shani and was advised by Surya not to fight Shani and please him by worshiping. Shani was pleased by the worship of Dasharath and accepted the desire of Dasharath by which he troubled to a lesser extent. Hence all the Navagrahas in this temple are facing the west.

2. There was a staunch devotee of Lord Shiva who was a fisherman named Athipathar. When he used to fish in the ocean he had the habit of throwing away the first fish back into sea as an offering to Lord Shiva. In order to test him, Lord Shiva made him catch only one fish on a particular day. But the fisherman (Athipathar) threw the first fish into the sea and did not bother about starving. Once, Lord Shiva gave him a golden fish. The other fishermen advised him to keep it. But, Athipathar threw it back into the sea as a routine. Pleased by his devotion Lord Shiva and Goddess Parvati gave darshan and gave him mukti. He attained the status of Nayanmar. He has a separate shrine inside the temple complex.

3. Azhuguni Siddhar: Like children cry to their mother to get their desire fulfilled, this Siddha used to cry in mother Parvati’s shrine begging the divine mother to grant him salvation. She gave him salvation with the consent of Lord Shiva. There is a jiva samadhi at this place for Azhuguni Siddhar. Special worship is done on Vishakha Nakshatra in the month of Vaikasi and on full moon day with Kheer (payasam) as the naivedya. 

4. Sage Pundarikaksha did penance at this place for attaining mukti. Lord Shiva gave darshan to the Sage, embraced him and gave him mukti. Generally mukti is attained only for atma but not for the body, but in this case Lord Shiva gave mukti to Sage Pundarikaksha by embracing him (arohan) with human body (kaya). Hence the lord is known as Kayarohanarar. 

5. Once the King of Serpents worshiped Lord Shiva and got a female child. The child had three breasts. Lord Shiva assured the King that the third breast will disappear when a King from the Surya dynasty visits him. When King Shalisuhan came to this place the third breast vanished. The Naga King gave his daughter in marriage to King Shalisuhan. Since the Naga King worshiped here, the place came to be known as Nagaikaronan. 

6. According to Puran, King Muchukunda got seven Shiva Lingas from Lord Indra for helping Lord Indra in overcoming the asuras. These Shiva Lingas are small in size and are known as Vidanga. He installed them at seven places which are praised as Sapta Vidanga sthalam. This is one of the Sapta Vidanga sthalams where Shiva Linga is made of a kind of Ruby. This Shiva Linga is very beautiful and hence Lord Shiva is praised here as Sundar Vidanga.

7. According to Puran, Lord Shiva asked Nandi to be the guard of Goddess Ambika who is a virgin. But Nandi informed Lord Shiva that he wished to see him even while he was guarding Goddess Parvati. Lord Shiva granted the request made by Nandi. Hence we find that in this temple the neck of Nandi is turned towards Lord Shiva with one eye on Goddess Ambika and other on Lord Shiva. Hence in this temple Nandi is praised as Erattai Parvai Nandi (i.e. Nandi having twin vision).

8. According to Kshetra Puran, Maharaja Salija worshiped Lord Shiva and performed pooja at seven places which are nearby. As a remembrance, during the festival, Lord Shiva’s procession is taken to seven nearby temples namely PogaiNallur, Poravachery, Sikkal, Palur, Vadagudi, Theti, and at Nagur. The procession goes through the Mada Veedhis (streets around the temple). This is known as Sapta Sthan temple of Nagapatiinam.

Those who worshiped at this place: Sapta Rishi, Sage Markendeya, Sage Pundarikaksha, Azhuguni Siddhar, fisherman Athipathar, King Dasharath, King of Serpents and King Salija.

Special features:

1. In the mandap of the Sanctum Sanctorum ceiling, we have the twelve zodiacs sculptured. 

2. By worshiping Lord Shiva in this mandap, people believe that they get relief from grahadosha. 

3. Two elephants, with four tusks each, are depicted doing puja to Goddess Gajalakshmi who has her legs hanging down. 

4. Koshta murti of Lord Dakshinamurti, in a separate shrine outside the koshta, is with eight disciples instead of four. 

5. Sundarar obtained a garland of pearls, a garland of diamonds, Kasturi and a horse etc from Lord Shiva by praying to him with sacred hymns.

6. The neck of Nandi is turned in such a way that one eye is in the direction of Lord Shiva and the other is in the direction of Ambika. 

7. Lord Bhairav has a lion as his mount instead of a dog.

8. When we view the Kshetra Vruksha from the south east prakaram, it looks like Nandi.

9. The fruit of the mango tree (Kshetra Vruksha) has acidic, bitter, sweet and sour taste.

10. In the Navagraha shrine, all the Navagrahas are arranged in three rows.  

About the temple:

Though this is a Shiva temple, it is popularly known as Goddess Neelaydakshi Amman Kovil. This temple was originally constructed by the Lakolisa cult. The only other temple constructed by them in Tamil Nadu is at Kanchipuram. The temple is also a Shakti Peeth. The temple is also called Shivarajadhani as Lord Shiva rules as a King. And is located near the sea shore.  

This is an east facing temple with a seven tiered Rajagopuram. At the entrance, there is a stucco image of Nandi. There is another five tiered Rajagopuram. There is Dhwajastambha, Balipeeth and Nandi after the five tiered Rajagopuram. The temple consists of Sanctum Sanctorum, Antarala and Ardha mandap.

The Shiva Linga is a Swayambhu Linga, a little bit big and black in color. The present lingam is not the original as the original was stolen long back. The present lingam is made of Gomed (topaz). Behind the Shiva Linga we come across Lord Shiva and Goddess Ambika in wedding posture. 

Koshta Murtis: Lord Dakshinamurti, Lord Lingodbhavar, Lord Brahma, Goddess Durga, Lord Ardhanarishwarar and Lord Bhikshadanar. 

In the prakara, we come across idols of Athipathar Nayanar, Lord Vallabha Ganapati, Lord Aghor Veerabhadra, Atmalinga, Lord Vinayaka, Lord Palani Andavar and Idumban. In a mandap known as Rajadhani Mandap we come across Lord Ganesha, Lord Shanmukha with Valli and Deivanai, Lord Kashi Vishwanath and Lord Bhairav. On the right side we find the shrine of Goddess Ambika, Goddess Neelaydakshi. She is in a standing posture. In the inner prakaram we come across idols of Lord Surya, Sixty three Nayanmars, Lord Mavadi Pillaiyar (Lord Ganesha under a mango tree), Lord Vennaipiran, Lord Arunachaleshwarar, Lord Bhairav, Goddess Gajalakshmi, Lord Shanishwarar and the Navagraha. In Navagraha all the planets are facing the Moolavar in three rows. The utsav murtis are Lord Bhikshadanar, Lord Nataraja with Goddess Shivagami and Katchi Nayanar. The shrine of Tyagaraja is next to Lord Shiva. Opposite to this shrine we come across Shaiva Saint Sambandhar along with his wife Paravai Nayanar. In the outer prakaram we come across Lord Anukoola Anjaneya, Goddess Bhadrakali and Jeevasamadhi of Azhuguni Siddhar. 

About other shrines and special features. 

Sundar Vidangar: The vidangar in this temple is very beautiful and is known as Sundar Vidangar. To the right side of Lord Shiva's Sanctum Sanctorum, we come across the shrine of Lord Tyagaraja. In most of the temples we can have darshan of the face of Lord Tyagaraja only. In this place during Vaikasi (Vishakha Nakshatra) and Margazhi (Thiruvathirai festival) alankar of Lord Shiva is done in such a way so that we can have darshan of the right hand and feet of Lord Tyagaraja. During the festival, the procession dances back and forth like a wave and is known as Paravar Nrutya (Nardana).

Goddess Neelaydakshi: It is believed that she bestows boons to the devotees like ocean. To indicate this, her eyes are blue (like ocean) in color. She has a separate shrine with a flagstaff. She is depicted as a virgin girl before marriage i.e. Yuva stage. Hence the Adipuram festival (festival on Purva Phalguni nakshatra) is celebrated on a grand scale. She is taken in procession in chariot of china clay. Goddess Ambal’s Sanctum Sanctorum is constructed like a chariot. As Goddess Ambika is a virgin, Lord Shiva sent Nandi to guard her. But Nandi was reluctant to leave Lord Shiva. Lord advised Nandi to have his darshan also by staying with Goddess Ambika. Hence we find that Nandi is facing the Ambal, but his face is toward Lord Shiva as well. His left eye is towards Lord Shiva and right eye is towards Goddess Ambika. People worship this Nandi to get rid of eye related problems. 

Lord Vinayaka: He graces from another shrine. He has one serpent coiled around his body and another one above his head like an umbrella. Hence he is known as Lord Nagaabharan Vinayaka (Nagabhushan Vinayaka). People worship him for relief from Rahu and Ketu effects. They perform special pujas during Rahu Kaal and Rahu-Ketu transit. 

Lord Bhairav has a lion as a mount instead of a dog. It is believed that when Sage Pundarikaksha worshiped Lord Shiva at this place, Ganges sprang up along with Lord Bhairvav. So Bhairava graces here as a Kaala Bhairav. He is facing south with a furious face. To calm him down we have two Vinayakas standing in front of him. 

It is customary in South India to close the temple doors when the procession of a dead person passes near it. But in this place, the dead body is garlanded, with a garland and vastra from the Shiva temple. This is done in honour of a great devotee of Lord Shiva from the fisherman community. 

Generally during the festival the Lord is taken in procession along the four streets surrounding the temple. But at this place the processional deity is taken through seven villages surrounding Nagapattinam. This is in honour of Salija Maharaja who had a darshan of Lord Shiva in bridal form when he came to this place after performing Shiva puja at the village. 

Mohini procession: Generally Lord Shiva goes in procession on a Rishabha vahan during pradosha puja in Shiva temples, but in this temple Lord Vishnu also joins in the procession in Mohini avatar. After the Samudra Manthan, Mohini avatar took place just before pradosha when Lord Shiva danced to forgive the devas for their mistake of not worshiping him before taking the amrut. Hence we can have darshan of Mohini during the pradosha puja. At other times Mohini is kept in the Sanctum Sanctorum of Lord Shiva. 

There is a shrine of Goddess Kali (Ashtabhuja Ambika). We come across idols of Lord Ashta Bhairav and Goddess Gajalakshmi in this temple. 

Behind the Shiva Linga we have the idol of Lord Somaskanda and Lord Muruga with weapons in twelve hands. 

We have the shrine of Lord Chandikeshewarar on the corridor. 

The mango tree (Kshetra Vruksha) fruits are sweet, bitter and sour. When we look at the tree from southeast parikrama, it looks like a Nandi. 

Prayers:

1. Devotees worship here for salvation and relief from the sins committed by them.

2. Devotees worship Lord Shiva under the twelve zodiac signs on the ceiling of Sanctum Sanctorum for relief from graha doshas.

3. Those having vision problems pray to Errattai Parvai Nandi.

4. Devotees pray to Lord Nagabhushan Vinayaka for Rahu Ketu related problems. They perform Abhishek with milk during Rahu Kaal.

5. Devotees worship Lord Kalabhairav for longevity as Lord Kaalbhairav faces the south direction.

Pooja:

Regular Pooja as per Kameega Agama. Pradosha puja is performed. Daily abhishek at 9 am and 8 pm.

Festivals: 

Ani (June-July) (Ayilyam nakshatra, Ashlesha in Marathi). On this day Sage Pundarikaksha entering Lord Shiva’s shrine and attaining mukti is held during ArdhaJama puja which is the last puja before closing the temple. 

Vaikasi (May-June): Wedding festival 

Aadi (July-Aug): Aadipuram festival (festival on Purva Phalguni Nakshatra).

Maasi (Feb-Mar): Shivatratri festival

Aippasi (Oct-Nov): Annabhisheka

Karthigai (Nov-Dec): Karhtigai Deepam 

Temple Timings: 6 am to 12.30 pm, 5 pm to 9.30 pm

Address: 

Shri Kayarohaneshwarar Temple at Nagapattinam
Tamil Nadu 611001

Mobile Number: +91-9894501319, +91-9366672737

Courtesy:
https://tamilnadu-favtourism.blogspot.com/
https://temple.dinamalar.com/en/

सियाथमंगै येथील श्री आयवंदीश्वरर मंदिर

हे मंदिर थिरुमारुगल-नागोर मार्गावर थिरुमारुगल पासून ३ किलोमीटर्स वर, थिरुवारुर पासून २८ किलोमीटर्सवर आणि कुंभकोणम पासून ४८ किलोमीटर्सवर आहे. हे पाडळ पेथ्र स्थळ कावेरी नदीच्या दक्षिण काठावर वसले आहे. शैव संत संबंधर आणि वल्ललर ह्यांनी ह्या मंदिराची स्तुती गायली आहे. ह्या स्थळाला पूर्वी थिरुछठमंगै असे नाव होते. ६व्या आणि ७व्या शतकाच्या आसपास ह्या मंदिराचे नाव आयवंथी असे होते. म्हणून हे मंदिर ६व्या आणि ७व्या शतकाच्या दरम्यान अस्तित्वात असावं. चोळा राजांनी ह्या मंदिराची दगडी बांधकाम करून पुनर्निर्मिती केली. कालांतराने पांड्या, नायक आणि नागरथर राजांनी ह्या मंदिराचा विस्तार केला. इथल्या शिलालेखांमध्ये विविध राजांनी मंदिराला दिलेल्या भेटवस्तू आणि देणग्यांचे उल्लेख आहेत. हे मंदिर कावेरी नदीची उपनदी असलेल्या मुडीकोंदण ह्या नदीच्या उत्तर काठावर आहे. थिरुनीळनक्क नायनार ह्यांचे हे जन्मस्थान आहे. 

मूलवर: श्री आयवंदीश्वरर, श्री ब्रह्मपुरीश्वरर
देवी: श्री उभयपुष्पविलोचीनी, श्री मलर-कन्न-अम्माई, श्री एरु-मलर-कन्न-अम्माई
पवित्र तीर्थ: मंदिरासमोरील तीर्थ. ह्या तीर्थाच्या अर्ध्या भागाला चंद्र तीर्थ म्हणतात तर दुसऱ्या अर्ध्या भागाला सूर्य तीर्थ म्हणतात.
पूजा / आगम: रुद्रयामल तंत्र आगम
पवित्र वृक्ष:  बहुवा (तामिळ मध्ये कोन्द्र)
पुराणिक नाव: थिरुछठमंगै       
वर्तमान नाव: सियाथमंगै

क्षेत्र पुराण:

१. पुराणानुसार श्री ब्रह्मदेवांनी, ज्यांना श्री आयवन असे पण संबोधले जाते, ह्या ठिकाणी पूजा केली. म्हणून भगवान शिवांना इथे श्री आयवंदीश्वरर आणि श्री ब्रह्मपुरीश्वरर असे संबोधले जाते.

२. इथले स्थळ पुराण ६३ नायनमारांमधले २८वे नायनार थिरुनीळनक्क नायनार ह्यांच्या संदर्भात आहे. ते जातीने ब्राह्मण होते आणि वेदपारंगत होते. ते उत्कट शिवभक्त होते. जेव्हा जेव्हा कोणी शिवभक्त त्यांच्याकडे यायचे ते त्यांचं स्वागत त्यांचे पाय धुवून करायचे. ते आगम नियमानुसार पूजाअर्चा करायचे. एकदा पौर्णिमेच्या दिवशी ते आपल्या पत्नीसह मंदिरात गेले होते. ते जेव्हा पूजा करत होते त्यावेळी एक कोळी आपल्या जाळ्यामधून शिव लिंगावर पडला. त्यांच्या पत्नीने तो कोळी फुंकर मारून उडवला. नीळनक्क नायनार ह्यांच्यानुसार हे कृत्य अपमानास्पद आणि निंदनीय होते. त्यांच्यामते त्यांच्या पत्नीने दुसरा कुठल्या मार्गाने त्याला बाजूला करावयास पाहिजे होते. त्यांनी आपली पूजा पूर्ण केली. पण त्यांनी आपल्या पत्नीला सोडून दिले आणि तिला मंदिरात ठेवून घरी परत आले. रात्री त्यांच्या स्वप्नात भगवान शिव आले. त्यांचं शरीर व्यवस्थित होतं पण कोळ्याचे विष जिथे पडले होते तो भाग सुजला होता. ज्यावर नीळनक्क नायनार ह्यांच्या पत्नीने फुंकर मारली होती तो भाग व्यवस्थित होता पण उरलेला भाग सुजला होता. नीळनक्क नायनार ह्यांना कळून चुकले कि भक्ती ही कर्मकांडापेक्षाही श्रेष्ठ आहे. ते पहाटेच मंदिरात गेले. त्यांनी शिवांची पूजा केली आणि आपल्या पत्नीला घेऊन आले. त्यांनी भगवान शिवांप्रती तसेच शिवभक्तांप्रती सेवा चालू ठेवली.    

३. एकदा नीळनक्क नायनार शैव संत संबंधरांना भेटायला गेले. त्यावेळी संबंधर खूप लहान होते. त्यावेळी संबंधरांबरोबर थिरुनीळकंठ याळप्पानर पण होते. ते दोघे सियाथमंगैकडे येत होते. नीळनक्क नायनारांनी त्यांचं स्वागत केलं आणि त्यांच्यासाठी रात्री राहण्याची सोय केली. संबंधरांच्या सूचनेनुसार त्यांनी याळप्पानर आणि त्यांच्या पत्नीसाठी, ते दुसऱ्या जातीचे असल्याकारणाने, होमकुंडाजवळ सोय केली. रात्री होमकुंडामधला अग्नी जास्त तेजाने झळकत होता. ही याळप्पानर आणि त्यांच्या पत्नींच्या भक्तीची साक्ष होती. नीळनक्क नायनार ह्यांना ह्यातून शिक्षण मिळालं की भक्तीला जातींचं बंधन नसतं. संबंधर नीळनक्क नायनार ह्यांच्याबरोबर मंदिरात आले आणि त्यांनी भगवान शिव आणि नीळनक्क नायनार ह्यांची स्तुती गायली. संबंधरांनी नीळनक्क नायनार ह्यांना आपल्या विवाहाचे पौरोहित्य करण्यासाठी थिरुमननेल्लुर येथे येण्याचे आमंत्रण दिले. ते सगळे थिरुमननेल्लुर येथे गेले. तेथे संबंधर ह्यांनी भगवान शिवांकडे मुक्तीची प्रार्थना केली. ते सगळे भगवान शिवांच्या ज्योतीमध्ये विलीन झाले.

४. स्थळ पुराणानुसार एकदा ह्या गावातून काही व्यापारी प्रवास करत होते. तेवढ्यात त्यांच्यापुढे अचानक एक मुलगी आली. त्या व्यापाऱ्यांमधल्या सर्वात ज्येष्ठ व्यापाऱ्याला तिने मोडकळीस आलेल्या मंदिराला भेट देण्याची विनंती केली. तिचे मंत्रमुग्ध करणारे रूप पाहून त्या व्यापाऱ्याला तिच्या विनंतीला मान द्यावासा वाटला आणि तो आणि इतर व्यापारीपण तिच्याबरोबर त्या मंदिरात गेले. मंदिरात गेल्या गेल्या ती मुलगी अदृश्य झाली. त्यांना कळून चुकले कि ती मुलगी दुसरी तिसरी कोणी नसून साक्षात त्या मंदिरातल्या पार्वती देवी होत्या. त्यांनी त्या मंदिराचा जीर्णोद्धार केला.

ह्या ठिकाणी ज्यांनी उपासना केली त्यांची नावे:
श्री ब्रह्मदेव, व्यापारी, संबंधर, थिरुनीळनक्क नायनार आणि त्यांची पत्नी.

वैशिष्ट्ये:

१. श्री अंबिका देवींच्या देवालयामध्ये देवींच्या कपाळावर भगवान शिवांसारखेच तिसरे नेत्र आहे. 

२. श्री अर्धनारीश्वरांचा एक पाय नंदीवर आहे. हे दृश्य अतिशय दुर्मिळ आहे.

३. श्री शनीश्वरांचा एक पाय त्यांच्या वाहनावर म्हणजेच कावळ्यावर आहे.

४. दररोज रुद्रयामल तंत्र आगमानुसार चार पूजा केल्या जातात.

५. स्तंभावरील श्री आयवंदीश्वरर आणि श्री बाळकृष्णांची शिल्पे खूप आकर्षक आहेत.

मंदिराबद्दल माहिती:

हे मंदिर पूर्वाभिमुख असून ह्याला पांच स्तरांचं राजगोपुर आहे. हे मंदिर चारी बाजूंनी ग्रॅनाईट भिंतींनीं आच्छादलेले आहे. मंदिरामध्ये गाभारा, अंतराळ आणि अर्धमंडप आहे. मध्यभागी स्टुक्कोची एक कमान आहे. अलीकडेच गाभाऱ्याच्या भोवती एक मंडप बांधला आहे. बलीपीठ आणि नंदी गाभाऱ्याकडे मुख करून आहेत. राजगोपुराच्या समोर मंदिराचे पवित्र तीर्थ आहे. इथले शिव लिंग स्वयंभू आहे. गाभाऱ्याचा आकार शिव लिंगासारखा आहे. इथल्या शिव लिंगावर फोड दिसतात. गाभाऱ्याच्या प्रवेशावर द्वारपालक आहेत तसेच श्री गणपती आणि श्री दंडपाणी ह्यांची देवालये आहेत.

कोष्ट मूर्ती: श्री नर्दन विनायक, श्री लिंगोद्भवर, श्री ब्रह्म, श्री अर्धनारीश्वरर, अगस्त्य मुनी, आलिंगन मूर्ती, श्री भिक्षादनर आणि श्री दुर्गादेवी.

श्री अर्धनारीश्वरर उभ्या मुद्रेत आहेत आणि त्यांचा एक हात नंदींवर आहे. 

श्री अंबिकादेवींचे स्वतंत्र पश्चिमाभिमुख देवालय आहे. त्यांच्या देवालयाचं द्वारपालकी रक्षण करत आहेत. त्यांना उभ्या मुद्रेत चित्रित केले आहे आणि त्यांना चार हात आहेत. त्यांच्या कपाळावर भगवान शिवांसारखं तिसरं नेत्र आहे. त्यांच्या गाभाऱ्यासमोर त्यांच्याकडे मुख करून नंदी आहे. तो थोड्या उंचावर आहे. त्यांच्या देवालयाला आणि गाभाऱ्याला स्वतंत्र प्रवेशद्वारे आहेत. श्री अंबिका देवींच्या देवालयाच्या परिक्रमेमध्ये श्री विनायक, श्री मुरुगन, श्री सूर्य ह्यांची देवालये आहेत. तसेच त्यांच्या देवालयामध्ये शयनगृह पण आहे. 

बाहेरील परिक्रमेमधली इतर देवालये आणि मूर्ती: श्री चंद्र, श्री सूर्य, एक पाय त्यांच्या वाहनावर असलेले श्री शनीश्वर, शनीश्वरांचे वाहन कावळा, सप्त मातृका, श्री भैरव, नवग्रह, महालिंग, श्री विशालाक्षीदेवींसमवेत श्री काशी विश्वनाथ आणि श्री गणेश.

आतल्या परिक्रमेमध्ये पुढील देवालये आणि मूर्ती आहेत: वल्ली आणि दैवानै ह्यांच्या समवेत श्री सुब्रमण्यम, श्री गजलक्ष्मी, शैव संत नालवर, थिरुनीळनक्क नायनार त्यांच्या पत्नींसमवेत, मंगैयारकरसी, श्री सोमस्कंदर, श्री महागणपती, उत्सव मूर्ती आणि नर्दन सुंदरर.

नटराज सभेमध्ये श्री शिवकामींसमवेत श्री नटराज तसेच शैव संत माणिकवाचगर ह्यांच्या मूर्ती आहेत.

बाहेरील परिक्रमेमध्ये क्षेत्र वृक्षाच्या खाली श्री गणपतींच्या मूर्ती आणि शिव लिंग आहे. इथल्या स्तंभांवर श्री आंजनेय आणि त्यांच्या शेपटीवर घंटा तसेच रांगणाऱ्या बाळकृष्णांची शिल्पे कोरलेली आहेत.

प्रार्थना:

१. हे मूळ नक्षत्रासाठी परिहार स्थळ आहे. 

२. भाविक जन इथे विवाहातल्या अडचणी दूर होण्यासाठी, शिक्षणामध्ये प्रगतीसाठी, ज्ञानप्राप्तीसाठी तसेच वैभवप्राप्तीसाठी प्रार्थना करतात.

पूजा:

आगमानुसार रोज चार पूजा तसेच नियमित प्रदोष पूजा केल्या जातात.

मंदिरात साजरे होणारे सण:

आवनी (ऑगस्ट-सप्टेंबर): गणेश चतुर्थी, मूळ नक्षत्र दिवशी उत्सव

ऎप्पासी (ऑक्टोबर-नोव्हेंबर): अन्नाभिषेक

मारगळी (डिसेंबर-जानेवारी): थिरुवथीरै

मासी (फेब्रुवारी-मार्च): महाशिवरात्री

मंदिराच्या वेळा: सकाळी ६ ते ११, दुपारी ४ ते रात्री ८.३०

मंदिराचा पत्ता:

श्री आयवंदीश्वरर मंदिर,
सियाथमंगै,
तालुका आणि जिल्हा: नागपट्टीनं
तामिळ नाडू ६०९७०२

दूरध्वनी: +९१-४३६६२७००७३, +९१-९७५१०७५०२८

अस्वीकरण आणि शिष्टाचार (Disclaimer and courtesy):

ह्या लेखांमधली माहिती संकलित करताना विविध आचार्यांचे उपन्यास, दक्षिण भारतातील काही नियतकालिके, तसेच इंटरनेट वरील विविध ब्लॉग्स आणि वेबसाईट्स ह्यांचा आधार घेतला आहे. आपल्याला ह्या लेखांमध्ये काही त्रुटी आढळल्यास आम्हाला जरूर कळवा.

Shri Ayavandeeshwarar Temple at Seeyathamangai

This place is at a distance of 3 kilometers from Thirumarugal on the Thirumarugal-Nagore route. It is at about a distance of 28 kilometers from Thiruvarur and 48 kilometers from Kumbhakonam. This Padal Pethra Sthalam is on the southern bank of Kaveri and was revered by Shaiva Saints Sambandhar and Vallalar. This place was earlier known as Thiruchathamangai and this temple was known as Ayavanthi during the sixth to seventh century. This shows that the temple must have existed even during the sixth-seventh century. It was reconstructed as a stone structure by Chola kings. Later on extensions were made by Pandya, Nayaks, and Nagarathars. There are stone inscriptions in the temple giving an account of gifts and endowments made by various kings. This temple is on the northern bank of river Mudikondan which is a tributary of Kaveri. This is the birth place of Thiru NeelaNakka Nayanar. 

Moolavar: Shri Ayavandeeshwarar, Shri Brahmapurishwarar
Devi: Shri UbhayaPushpaVilochini, Shri Malar-kann-ammai, Shri Eru-malar-kann-ammai
Sacred Theertha: Temple tank in the front of the temple. Half of it is praised as Chandra Theertha. The other half is praised as Surya Theertha.
Pooja / Agama: Rudrayamal Tantra Agama
Sacred Vruksha: Bahuva (Kondra in Tamil)
Puranik Name: Thiruchathamangai
Present Name: Seeyathamangai

Kshetra Purana:

1. According to the Puran, Lord Brahma who is also praised as Lord Ayavan worshiped Lord Shiva at this place. Hence Lord Shiva is praised as Lord Ayavandeeshwarar and Lord Brahmapurishwarar.

2. The Sthala Puran is about ThiruNeelaNakkaNayanar who is twenty eighth of sixty three nayanmars. He was a brahmin priest, an expert in Vedas and staunch devotee of Lord Shiva. He served Lord Shiva devotees by welcoming them first and washing their feet. He used to worship as per the agama rules. Once on a full moon day, he went to the temple along with his wife. While he was performing his rituals a spider fell from its web on the top of Shiva Linga. The wife blew away the spider which was considered as sacrilege of the rules (blasphemous by ThiruNeelaNakkaNayanar). He felt that she should have removed this spider by some other means. He apologized to Lord Shiva and offered rituals to purify the Shiva Linga. He abandoned his wife and left her in the temple. At night Lord Shiva appeared in his dream in which his body was normal but the rest of the portion was swollen due to spider’s poison. Lord Shiva told him that the portion where his wife blew away the spider was normal whereas the remaining portion was swollen. Then ThiruNeelaNakkaNayanar realized that the devotion to Lord is superior to rituals. At dawn he went to the temple, worshiped Lord Shiva and was reunited with his wife. He continued his service to Lord Shiva and Shiva devotees. 

3. Once ThiruNeelaNakkaNayanar visited Shaiva Saint Sambandhar who was a child. At that time Sambandhar was accompanied by ThiruNeelaKantha Yazhppanar. They were coming to Seeyathamangai. NeelaNakkaNayanar welcomed them and made arrangements for them to stay at his place for the night. At the suggestion of Sambandhar he asked Yazhppanar and his wife (who were of different cast) to stay near the homakunda. The fire in the homakunda burnt brightly during the night and gave testimony of the couple’s devotion. It exhibited to ThiruNeelaNakkaNayanr that devotion is superior to caste and its barrier. Sambandhar accompanied ThiruNeelaNakkaNayanar to the temple and composed a sacred hymn in honour of Lord Shiva and ThiruNeelaNakkar. Sambandhar invited ThiruNeelaNakkaNayanar to his wedding at ThiruManaNallur where ThiruNeelaNakka officiated as presiding priest. Then all of them went to ThiruManaNallur where Sambandhar prayed for salvation. All of them merged in the light of Lord Shiva. 

4. According to Sthala Puran, once a group of traders were passing through ThiruSeeyathamangai. At that time a girl appeared before them from nowhere. She invited the eldest person of the group to visit the dilapidated temple in the village. As that person was mesmerized by the divine look of the girl, he did not feel like disappointing her. He agreed to visit the temple and all of them accompanied the girl to the temple. On entering the temple the girl vanished. Then the traders realized and believed that the girl was none other than Goddess Parvati of the temple. So they decided to rebuild the temple and built the temple.

Those who worshiped here:
Lord Brahma, Traders, ThiruNeelaNakka Nayanar and his wife and Shaiva Saint Sambandhar

Special Features:

1. In Goddess Ambika’s shrine, Ambika has a third eye just like Lord Shiva on her forehead. 

2. The idol of Lord Ardhanarishwarar has one leg on Nandi which is very rare and unique.

3. Lord Shanishwarar has one leg on his mount i.e crow.

4. Daily four rituals are conducted according to Rudrayamal Tantra Agama.

5. The sculptures of Lord Ayavandeeshwarar and Lord Balakrishna on the pillars are very attractive.

About Temple:

This is an east facing temple with a five tiered Rajagopuram surrounded by granite wall on all sides. The temple consists of Sanctum Sanctorum, Antarala, and Ardhamandap. There is a stucco arch at the center. Recently a mandap was built around the Sanctum.  Balipeetham and Nandi are facing the Sanctum. The sacred theertha (temple tank) is in the front of Rajagopuram. The Shiva Linga is a Swayambhu Linga and the Sanctum is in the shape of linga. There are blisters on Shiva Linga. There are Dwarapalakas on the entrance of the Sanctum. At the entrance of the Sanctum, we have the shrine of Lord Ganesha and Lord Dandapani.

Koshta Murtis: Lord Nardana Vinayaka, Lord Lingodbhavar, Lord Brahma, Lord Ardhanarishwarar, Sage Agastya, Aalingan Murti, Lord Bhikshadanar and Goddess Durga. 

Lord Ardhanarishwarar is in a standing position with his hand on Nandi. Goddess Ambika is in a separate shrine facing west. Her shrine is guarded by Dwarapalikas. She is depicted in a standing posture with four hands. She has a third eye on her forehead similar to Lord Shiva. There is a Nandi facing her Sanctum from a raised platform. Her shrine and Sanctum have separate entrances. In the parikrama of her shrine there are shrines of Lord Vinayaka, Lord Muruga and Lord Surya. Shayanagraha is in her shrine. 

Other shrines and idols in outer parikrama:
Lord Chandra, Lord Surya, Lord Shanishwarar with one leg on his mount, the crow, Sapta Matrika, Lord Bhairav, Navagraha, Mahalinga, Lord Kashi Vishwanath with Goddess Vishalakshi and Lord Ganesha. 

In the inner prakaram we come across Lord Subramanya with Valli and Deivanai, Goddess Gajalakshmi, Shaiva Saint Naaalvar, ThiruNeelaNakkaNayanar with his wife, Mangaiarkarasi, Lord Somaskandar, Lord Mahaganapati, Utsav Murtis and Nardana Sundarar.

In the Nataraja Sabha, we come across Lord Nataraja with Goddess Shivakami and Shaiva Saint Manikkavachagar. 

In the outer prakaram under the kshetra vruksha there are idols of Lord Ganesha and Shiva Linga. On the pillars we come across the sculptures of Lord Anjaneya with a bell on his tail and Lord Balakrishna crawling on his legs. 

Prayers:

1. This is a parihar sthala for Mula Nakshatra.

2. Devotees worship here for removal of marriage obstacles, excellence in education and knowledge and prosperity.

Pooja:
Daily four rituals according to agama rules. Pradosh pooja.

Important Festivals:

Avani (Aug-Sept): Ganesh chaturthi and festival on mula nakshatra.

Aippasi (Oct-Nov): Annabhishek

Margazhi (Dec-Jan): Thiruvathirai

Masi (Feb-Mar): Mahashivaratri

Temple Timings: 6 am to 11 am, 4 pm  to 8.30 pm 

Address:

Shri Ayavandeeshwarar Temple at Seeyathamangai,
Taluka and district: Nagapatiinam,
Tamil Nadu 609702

Phone: +91-4366270073, +91-9751075028

Courtesy: Various websites and blogs

थिरुमारुगल येथील श्री रत्नगिरीश्वरर मंदिर

हे मंदिर कुंभकोणम-नागपट्टीनं मार्गावर आहे. कुंभकोणम पासून ४६ किलोमीटर्सवर, मयीलादुथुराई पासून ३८ किलोमीटर्सवर, थिरुवारुरपासून २५ किलोमीटर्सवर थिरूकंदपूरम पासून ८ किलोमीटर्सवर आणि नन्नीलं पासून १७ किलोमीटर्सवर आहे. हे पाडळ पेथ्र स्थळ कावेरी नदीच्या दक्षिण काठावर आहे. शैव संत संबंधर, अप्पर आणि वल्ललर ह्यांनी ह्या मंदिराची स्तुती गायली आहे. शैव संत अरुणागिरिनाथर ह्यांनी ह्या मंदिरातील श्री मुरुगन ह्यांची स्तुती गायली आहे. हे कोचेंगट चोळा राजाने बांधलेल्या ७० माड कोविल पैकी एक मंदिर आहे. हे मंदिर ७व्या शतकाच्याही आधीपासून अस्तित्वात असावं. असा समज आहे की हे मंदिर ३ऱ्या शतकात बांधलं असावं. चोळा राजांनी ह्या मंदिराची ग्रॅनाईट वापरून पुनर्निर्मिती केली आणि नायक आणि मराठा राजांनी जीर्णोद्धार केला. इथल्या शिलालेखांमध्ये सरभोजी ह्या मराठा राजाने तसेच इतरांनी मंदिराला दिलेल्या देणग्यांचे उल्लेख आहेत.

मूलवर: श्री रत्नगिरीश्वरर, श्री माणिक्कवन्नर
देवी: श्री वंदरकुळली
पूजा / आगम: कामीग आगम
पवित्र तीर्थ: लक्ष्मी तीर्थ, माणिक तीर्थ
पवित्र वृक्ष: मारुगल (तामिळ मध्ये एक प्रकारचे केळ्याचे झाड)
पुराणिक नाव: मारुगल, थिरुमारुगल
वर्तमान नाव: थिरुमारुगल

क्षेत्र पुराण:

१. पुराणानुसार एकदा ऋषींमध्ये भगवान शिव, श्री ब्रह्मदेव आणि भगवान विष्णू ह्यांमध्ये कोण श्रेष्ठ आहे ह्यावर वाद झाला. हा वाद मिटविण्यासाठी भृगु ऋषी भगवान शिव आणि श्री ब्रह्मदेव ह्यांना भेटायला गेले. त्यांना तिथे अपेक्षित मान नाही मिळाला असं वाटलं म्हणून ते भगवान विष्णूंकडे गेले. त्यावेळी भगवान विष्णू श्री लक्ष्मीदेवींबरोबर होते. भृगु ऋषींना दोन मुहूर्त वाट पाहून पण भगवान विष्णूंना भेटता नाही आलं म्हणून त्यांना क्रोध आला आणि त्यांनी विष्णूंच्या हृदयावर लाथ मारली. भगवान विष्णूंनी भृगु ऋषींची पाऊलं धरून ती प्रेमाने चोळली. श्री लक्ष्मी भगवान विष्णूंच्या हृदयात वास करतात म्हणून भगवान विष्णू भृगु ऋषींची पाऊलं चोळत आहेत हे पाहून लक्ष्मीदेवींना क्रोध आला. त्या भगवान विष्णूंना सोडून गेल्या आणि जाताना भगवान विष्णूंना त्यांच्याकडे म्हणजेच लक्ष्मीदेवींकडे जायला भाग पाडतील असं सांगून गेल्या. त्यांनी बऱ्याच तीर्थक्षेत्रांना भेट दिलीआणि शेवटी त्या इथे कावेरी नदीच्या दक्षिण काठावर आल्या. त्यांनी इथे एक तीर्थ बनवलं आणि श्री विष्णूंशी पुनर्मीलन व्हावं म्हणून भगवान शिवांची उपासना केली. ह्या तपश्चर्येमध्ये त्यांनी वरलक्ष्मी व्रत पाळलं. शेवटी भगवान शिवांनी भगवान विष्णू इथे आणून त्यांचा मिलन घडवून आणलं. ह्या घटने स्मृत्यर्थ इथल्या तीर्थाला लक्ष्मी तीर्थ संबोधलं जातं.

२. स्थळ पुराणानुसार हे स्थळ रानटी झुडपे, लहान झुडपे आणि काटेरी झाडे ह्यांनी भरलेले वन होते. कुषकेतू नावाचा राजा इथे वन साफ करत होता. साफ करताना एकदा कुदळ एका कठीण वस्तूवर लागली. राजाने तिथली जागा स्वच्छ केली तेव्हा त्याला शिव लिंग दिसले. इथे अजूनही शिव लिंगावर कुदळीचा व्रण दिसतो.

३. स्थळ पुराणानुसार पांड्या राज्यामध्ये धमनीन नावाचा एक व्यापारी राहत होता. आपली सर्वात थोरली मुलगो तुला देईन असं वचन त्याने आपल्या भाच्याला देऊन त्याला आपल्याकडे कामाला ठेऊन घेतले. पण त्याने वचन मोडून आपल्या थोरल्या मुलीचे लग्न आपल्या पसंतीच्या मुलाबरोबर लावून दिले. त्याने नंतर त्या भाच्याला त्याची दुसरी मुलगी देण्याचे वचन दिले. ते वचन पण त्याने मोडले आणि आपल्या दुसऱ्या मुलीचे पण लग्न आपल्या पसंतीच्या मुलाबरोबर लावून दिले. असं करत करत त्या व्यापाऱ्याने आपल्या सहा मुलींची लग्न वचन मोडून आपल्या पसंतीच्या मुलांबरोबर लावून दिली. सातव्या मुलीला हे आपल्या वडलांचं वचन मोडणं आवडलं नाही. ती त्या तरुण मुलाशी, म्हणजेच व्यापाऱ्याच्या भाच्याशी लग्न करण्याचे ठरवून त्याला घेऊन ती दुसऱ्या गावात गेली. वाटेवर ते थिरुमारुगल इथे रात्री विश्रांतीसाठी थांबले. त्या रात्री त्या मुलाला सर्पाने दंश केला. ती मुलगी खूप व्यथित झाली कारण तिला तिथे मदतीला कोणीच नव्हतं. तिने भगवान शिवांची प्रार्थना केली. शैव संत संबंधर त्यावेळी मंदिराकडे जात होते आणि त्यांनी ह्या मुलीचं आक्रंदन ऐकलं. त्यांचं हृदय कालवलं आणि त्यांनी तिच्या मदतीसाठी भगवान शिवांची स्तुती गायली. भगवान शिव त्या स्तुतीने प्रसन्न झाले आणि त्यांनी श्री विनायकांमार्फत त्या मुलाचे विष काढून घेतले. भगवान शिव त्या मुलीच्या आणि मुलाच्या समोर प्रकट झाले. संबंधरांनी भगवान शिवांसमक्ष त्या दोघांचा विवाह करविला. श्री विनायकांना इथे विष-तीर्थ-विनायक असे संबोधले जाते (म्हणजे ज्यांनी विष काढून घेतले).

४.  सर्पाचा दंश झालेल्या मुलाला वाचविल्यानंतर संबंधर थिरुमारुगल इथेच राहिले. संबंधर इथे वास्तव्य करून असताना एकदा सिरूथोंडर नायनार इथे आले आणि त्यांनी संबंधरांना थिरुचेनगट्टनकुडी इथल्या मंदिरात येण्याचं निमंत्रण दिलं. थिरुचेनगट्टनकुडीला निघण्याच्या आधी संबंधर आणि सिरूथोंडर नायनार थिरुमारुगल इथल्या मंदिरात आले आणि त्यांनी इथे भगवान शिवांची पूजा केली. जेव्हा ते मंदिरातून निघण्याच्या तयारीत होते त्यावेळी भगवान शिवांनी त्यांना थिरुचेनगट्टनकुडी येथील श्री गणपतीश्वरर रूपांत दर्शन दिले. त्यावेळी संबंधर ह्यांनी दोन्ही मंदिराची स्तुती ह्याच ठिकाणी गायली. 

५. मागच्या लेखात आम्ही चार अंबिका देवींचा उल्लेख केला होता. त्या चार पैकी श्री वंदरकुळली ह्यांनी इथल्या मंदिरातील भगवान शिवांशी विवाह केला. नंतर त्यांनी एका गर्भवती स्त्रीला तिच्या प्रसूतीमध्ये मदत केली. आणि त्यानंतर त्या मंदिराच्या बाहेरच राहिल्या. म्हणून इथे श्री वंदरकुळली ह्यांचे देवालय मंदिराच्या बाहेर आहे.

६. पुराणानुसार श्री ब्रह्मदेवांनी इथे त्यांची लोप पावलेली शक्ती परत प्राप्त करण्यासाठी इथे तपश्चर्या केली. 

७. स्थळपुराणानुसार पराशर ऋषींनी त्यांच्याकडून घडलेल्या पापांचं क्षालन करण्यासाठी इथे तपश्चर्या केली.

८. स्थळपुराणानुसार एकदा इथे प्रखर दुष्काळ पडला होता. तेव्हा भगवान शिवांनी रत्न पुरवून दुष्काळ घालवला. म्हणून इथे भगवान शिवांना माणिक्कवनर किंवा रत्नगिरीश्वरर असे संबोधले जाते.

ह्या ठिकाणी ज्यांनी उपासना केली त्यांची नावे:
पराशर ऋषी, श्री ब्रह्मदेव, भृगु ऋषी, श्री लक्ष्मी देवी, कुषकेतु राजा.

वैशिष्ट्ये:

१. इथले शिव लिंग स्वयंभू आहे.

२. इथले मुख्य दैवत (मूलवर) श्री गणेश आहेत.

३. असा समज आहे कि ह्या मंदिरात जे उपासना करतात त्यांना कधीही सर्पदंश आणि इतर विषारी किड्यांचा उपद्रव होत नाही.

४. ह्या क्षेत्राला पूर्वी कदलीवन असे नाव होते.

५. इथल्या क्षेत्र वृक्षाची फळे खूप गोड आहेत. पण हे वृक्ष जर मंदिराच्या बाहेर लावलं तर ते वाढत नाही.

मंदिराबद्दल माहिती:

ह्या मंदिराला दोन प्रवेशद्वार आहेत. मंदिरामध्ये गाभारा, अंतराळ, महामंडप आणि मुखमंडप आहेत. पूर्वेकडील प्रवेशाच्या इथे पांच स्तरांचं राजगोपुर आहे तर दक्षिणेकडील प्रवेशाच्या इथे तीन स्तरांचं राजगोपुर आहे.

इथे दोन परिक्रमा आहेत आणि त्या भिंतींनी आच्छादलेल्या आहेत. राजगोपुराच्या पुढे ध्वजस्तंभ, बलीपीठ आणि नंदी गाभाऱ्याकडे मुख करून आहेत. ध्वजस्तंभाच्या डावीकडे शमी वृक्षाच्या खाली एक फलाट (प्लॅटफॉर्म) आहे. 

असा समज आहे कि शैव संत संबंधर ह्यांनी एका तरुण मुलाचा विवाह एका तरुण मुलीबरोबर भगवान शिवाच्या समक्ष घडवून आणला. 

इतर माड कोविल मंदिरांप्रमाणे इथेपण थोड्या उंचावर असलेल्या गाभाऱ्यात काही पायऱ्या चढून जायला लागतं. 

शिव लिंग स्वयंभू आहे. ते पूर्वाभिमुख असून एका चौथऱ्यावर (अवूदयार) आहे. गाभाऱ्याचा आकार शिव लिंगासारखा आहे. 

कोष्ठ मूर्ती: श्री विनायक, श्री दक्षिणामूर्ती, श्री लिङ्गोद्भवर, श्री ब्रह्मदेव आणि श्री दुर्गा देवी. 

श्री चंडिकेश्वरांचे देवालय त्यांच्या नेहमीच्या ठिकाणी आहे. 

श्री अंबिका देवींचे देवालय मुखमंडपामध्ये उजव्याबाजूला आहे आणि ते दक्षिणाभिमुख आहे. अंबिका देवींच्या देवालयाजवळ श्री चंडिकेश्वरींचे देवालय आहे. ह्या देवालयामध्ये काही चित्रे आहेत ज्यामध्ये कुषकेतु राजाचे पुराण तसेच संबंधरांनी तरुण मुलाला सर्प दंशापासून वाचविल्याची कथा चित्रित केली आहेत. श्री शनीश्वरांचे देवालय श्री अंबिका देवींच्या देवालयाच्या उजव्या बाजूला आहे. 

महामंडपामध्ये नटराज सभा आहे. ह्या सभेमध्ये पतंजली ऋषी, व्याघ्रपाद ऋषी तसेच तरुण मुलाची चित्रे आहेत. 

परिक्रमेमधली इतर देवालये आणि मूर्ती: श्री सोमस्कंदर, श्री माणिक्कवनर, शैव संत नालवर, ६३ नायनमार, श्री प्रार्थना विनायक, शिव लिंगाची पूजा करत असलेले पराशर ऋषी, वल्ली आणि दैवानै समवेत श्री सुब्रमण्यम. 

आतल्या परिक्रमेमध्ये चौथऱ्यावर पुढील मूर्ती आणि देवालये आहेत: श्री महालक्ष्मी, नटराज सभा, नवग्रह, श्री भैरव, श्री चंद्र, श्री सूर्य, नाग, तरुण मुलगा आणि तरुण मुलगी.

ह्याशिवाय बाहेरील परिक्रमेमध्ये सप्त मातृका, श्री गणेश आणि श्री सौंदर्यनायकी आहेत. 

मंदिराच्या तीर्थाच्या काठावर श्री मुथू विनायक ह्यांची मूर्ती आहे.

जमिनीच्या पातळीवरील परिक्रमेमध्ये पुढील मूर्ती आणि देवालये आहेत: श्री तीर्थ विनायक (ज्वरतीर्थ विनायक), श्री संतन विनायक, श्री सौंदर्यनायकींसमवेत श्री मारुगल उदयार.

श्री विषम-तीर्थ-विनायकांच्या दोन बाजूला श्री गणेशाच्या मूर्ती आहेत. असा समज आहे की सिरूथोंडर नायनार ह्यांचा पुत्र सिरलन ह्याने ह्या मूर्तींची पूजा केली. 

वरच्या भागात प्रवेशद्वाराच्या डाव्याबाजूला भात साठविण्यासाठी धान्याचे कोठार आहे. (तामिळ मध्ये ह्याला नेल कळंजूयं असं म्हणतात).

प्रार्थना: 

१. भाविक जन इथे विवाहातल्या अडचणी दूर होण्यासाठी तसेच अपत्य प्राप्तीसाठी प्रार्थना करतात.

२. भाविक जन ज्वर बरा होण्यासाठी तसेच इतर आरोग्याच्या समस्यांसाठी ज्वरतीर्थ विनायकांची पूजा करतात.

३. भाविक जन इथे परिस्थितीमुळे किंवा गैरसमजुतीमुळे विभक्त झालेल्या दाम्पत्यांचे पुनर्मीलन होण्यासाठी श्री लक्ष्मी देवी आणि भगवान शिवांची पूजा करतात.

पूजा:

कामीग आगमानुसार नियमित पूजा केल्या जातात तसेच प्रदोष पूजा, दिवाळीत विशेष पूजा आणि पोंगल, इंग्लिश नववर्ष आणि तामिळ नववर्ष दिनी पूजा केल्या जातात.

मंदिरात साजरे होणारे सण:

चित्राई (एप्रिल-मे): १० दिवसांचा ब्रह्मोत्सव

आवनी (ऑगस्ट-सप्टेंबर): वरलक्ष्मी व्रत, गणेश चतुर्थी

पूरत्तासी (सप्टेंबर-ऑक्टोबर): नवरात्री

ऎप्पासी (ऑक्टोबर-नोव्हेंबर): अन्नाभिषेक, स्कंद षष्ठी

कार्थिगई (नोव्हेंबर-डिसेंबर): थिरुकार्थिगई 

थै (जानेवारी-फेब्रुवारी): मकर संक्रांति, पुष्य नक्षत्र दिवशी उत्सव

मासी (फेब्रुवारी-मार्च): महाशिवरात्री

मंदिराच्या वेळा: सकाळी ७ ते दुपारी १२.३०, दुपारी ४.३० ते रात्री ८.३०

मंदिराचा पत्ता:

थिरुमारुगल येथील श्री रत्नगिरीश्वरर मंदिर,
तालुका आणि जिल्हा नागपट्टीनं,
तामिळ नाडू ६०९७०२

मंदिराच्या पुजाऱ्याचा संपर्क: सुंदर गणपती गुरुक्कल - +९१-९७८६१९२१९६

अस्वीकरण आणि शिष्टाचार (Disclaimer and courtesy):

ह्या लेखांमधली माहिती संकलित करताना विविध आचार्यांचे उपन्यास, दक्षिण भारतातील काही नियतकालिके, तसेच इंटरनेट वरील विविध ब्लॉग्स आणि वेबसाईट्स ह्यांचा आधार घेतला आहे. आपल्याला ह्या लेखांमध्ये काही त्रुटी आढळल्यास आम्हाला जरूर कळवा.